अ

८ पुणे, मंगळवार, १३ ते १९ ऑक्टोबर २०२६ IN महाराष्ट् ा च् ा कुशीत असे काही अद्भु त आश्चर्य दडले आहेत जे पाह ह ल् ा श श वा र आपल् ा संस्कृ तीची महानता कळणार नाही. त् ा पैकीच एक म्ह णजे छत्रपती संभाजीनगर ज ज ल्ह ा तील अज ज ंठा आण ण वेरूळची लेणी. र त क वारसा स्थ ळाचा द ज जा हद णजे मानवी कलेचा आण ण श्रद् नेस्कोने जागत ु लेली ही लेणी म्ह े चा त म संगम आहे. आ र ा त एकदा तरी ही लेणी पाहा र लाच हवी. अप्रत ुष् शलाका ध मजा ध ध कारी अ जिंठा आ ज ि वेरूळ या दोन्ही लेण या ि र ही एकत्र घेतल या ि ात प णह ले वेरूळ करा - पुण या तून जन घाल या वर आध ही वेरूळ लागते. दशावतार लेणे - जव ष िू च या द ् ा अवतारांचे जश ल प णव श व क मा्ग लेणे - बौद्ध चैत य गृ ् , जिथे अप्र जत म कोर ही वकाम आ ् े असल या तर ही त या दोन वेगवेगळ या जठ का िही आ ् े त आ ज ि सं ि ा िही नगरच या आध ही ३० जक म ही . वेरूळ पाहून सं ि ा िही नगरला मुक् ा म करून अजिंठा येथे - त यां च या त सुमारे १०० जक लोम ही टरचे अंतर आ ् े . अजिंठा दुसऱ या जद वश ही अजिंठाला ि ाता येते. अजिंठा ् े सं ि ा िही नगरपासून १०० लेणी क्र मांक १ मध ही ल बो जध सत व पद्मपा िही चे जच त्र - ् े अजिंठाचे ले िही ् ही वाघोरा नद ही च या काठावर, घोड् ा च या नालाच या आकाराच या डोंगरात जक म ही आ ् े . स वा्व त प्र जस द्ध जच त्र आ ् े , ज या त करु ि ा आ ज ि शांत ही जद सते कोरलेल ही आ ् े . येथे एकू ि ३० ले िही आ ् े त. या लेण यां चा काळ इसव ही सन पू व ्व २. रेल वे मा ग गे - पुण या तून छत्रपत ही सं ि ा िही नगरसाठ ही थेट रेल वे आ ् े . पु ि े लेणी क्र मांक १७ मधील जातक कथा - ि गवान बु द्धां च या दुसऱ या शतकापासून ते इसव ही सन स ् ाव या शतकाप य यंतचा मानला ि ातो. ् ही - नांदेड एक् सप्रे स, पु ि े - अमरावत ही एक् सप्रे स दररो ि आ ् े . ६ ते ७ तास प्र वास पू व ्व ि न मा च या कथा जचत्रां तून मांडल या आ ् े त स व ्व ले िही बौद्ध ध मा्व श ही संबं जध त आ ् े त. येथे ् ही नयान आ ज ि म ् ायान पंथाच या आ ् े . रेल वे ने ि ा ि े अ जध क आरामदायक आ ज ि स व स त आ ् े . स लही परचे जत कीट लेणी क्र मांक २६ मधील महापर रणनवा्ग ण णश ल प - बु द्ध ां च या जम ज लेण या पा ् ायला ळतात. अजिंठा ले िही त यां च या अप्र जत म ित् हीजचत्रां साठ ही म ् ापर रजनवा्वि ाचे ि व य जश ल प ि गप्र जस द्ध आ ् े त. नैस जग्व क रंगांपासून बनवलेल ही ् ही जचत्रे आ ि्ही ि श ही च या अजिंठा वेरूळ ् ही फक्त प य्व टन स थ ळे ना ्ही त तर त ही आपल ही सांस कृजत क तश ही आ ् े त, ् े एक मोठे आश चय्व आ ् े . ओळख आ ् े त. ज या काळात को ि त ही्ही आधु जन क ् त या रे नव ् त ही , त या िही , जिला इंग्र िही त एलोरा म ् ि तात, त ही छत्रपत ही सं ि ा िही नगर वेरूळ ले काळात केवळ छन् ही ् ातोड् ा ने डोंगर पोखरून एवढ ही ि व य जश ल पे आ ज ि श ् रापासून अवघ या ३० जक लोम ही टरवर आ ् े . येथे एकू ि ३४ ले िही आ ् े त. जचत्रे ् कश ही काय बनवल ही असत ही ल ा प्र श न मनाला पडतो. येथ ही ल प्र त ये क वेरूळचे वै जश ष्ट्य म ् िि े येथे एकाच जठ का िही त ही न ध मायं चा संगम पा ् ायला ि दगडात इ जत् ास बोलतो. येथ ही ल शांतता, व य ता आ ज ि कलाकुसर मनाला जम ळतो. १ ते १२ ले िही बौद्ध ध मा्व च या , १३ ते २९ ज् ं दू ध मा्व च या आ ज ि ३० एक वेगळ ही च अनु ि ूत ही देते. मुलांना इ जत् ास सम ि ून सांगण या साठ ही यापेक् ा ते ३४ ि ै न ध मा्व च या आ ् े त. येथ ही ल मुख य आकर ्वि म ्िि े ले िही क्र मांक १६ चांगल ही शाळा ना ् ही . मध ही ल कैलास मं जद र. एकाच अखंड दगडात वरपासून खालप य यंत कोरलेले ् े काही महत वा च् ा ण् प स मं जद र ि गात ही ल स वा्व त मोठे एकाश म जश ल प आ ् े . ् े राष्ट्रकूट रा ि ा कृष ि प्र थम ले िही पा ् ण या साठ ही सोमवारचा जद वस टाळा, अजिंठा सोमवार ही बंद याने आठव या शतकात बांधले आ ् े . असते, वेरूळ मंगळवार ही बंद असते. पुण् ा तून कसे जा ् चे - प्र वास मा ग ्ग आण ण वाहतूक सु णव धा सकाळ ही लवकर ले िही पा ् ायला सुरुवात करा, कार ि दुपारच या उन् ा त पुण या तून अजिंठा वेरूळला ि ाण या साठ ही अनेक प या्व य उपलब ध आ ् े त. दगड तापतो. १. रस ता मा ग गे - पुण या पासून छत्रपत ही सं ि ा िही नगर ् े अंतर सुमारे अजिंठ् ा ला ि ाण या साठ ही मुख य प्र वेशद् ा रापासून ४ जक म ही चालावे ् ोते. ३०० रु पयांपासून सुरू २६० जक लोम ही टर आ ् े . स व तःची गाडी - पु ि े - अ ज् ल या नगर - छत्रपत ही सं ि ा िही नगर या लागते जक ंवा शटल बस घ या व ही लागते. ३. णव जव मान मा ग गे - पुण या तून छत्रपत ही सं ि ा िही नगरसाठ ही थेट मान सेवा सोबत पा िही आ ज ि टोप ही नक् ी ठेवा. म ् ामा गा्व ने तुम्ही ५ ते ६ तासात पो ् ोचू शकता. रस ता चांगला आ ् े . जव आ ् े . अवघ या एका तासात तुम्ही सं ि ा िही नगरला पो ् ोचता. मानतळापासून एस ् ी बस - पुण या त ही ल जश वा िही नगर आ ज ि स वा रगेट बस गाईड घेतल या स इ जत् ास अ जध क चांगल या प्र कारे सम ि े ल, गाईडचे जक म ही आ ् े , त या साठ ही कॅब जम ळते. वेरूळ ३५ स था नकावरून छत्रपत ही सं ि ा िही नगरसाठ ही दर तासाला सरकार ही आ ज ि शुल क १००० ते १५०० रु पये आ ् े . णत थे का ् पाहा ् चे : वेरूळ ् े थे... कैलास लेणे - ि गात ही ल स वा्व त मोठे एकाश म मं जद र, जश वपा व ्वत ही , खा ि ग ही बसेस सुटतात. रातरा िही आ ज ि जश वशा ्ही बसेस उपलब ध आ ् े त. येथ ही ल ि व य ता पा ् ण या साठ ही एकदा अवश य ि े ट द् ा व ही . या लेण यां ना राव ि ाने कैलास प व ्व त उचलल या चे जश ल प जत कीट सुमारे ६०० ते ९०० रु पये आ ् े . पा ् तांना तेथ ही ल गूढ शांतता मनाच या आत खोल उतरते.