गरीब देश ते ‘ गरीब देश ते ‘डा डा र् र् मंड लँड मंड लँड’पर्यंत... ’पर्यंत...

गरीब देश ते ‘ गरीब देश ते ‘डा डा र् र् मंड लँड मंड लँड’पर्यंत... ’पर्यंत... ब टो त्स वानाच् ा अ थ्क व्य वस् े ला हिऱ र् ां ची चमक नवी ध िल् ी : आ ठ रिकेतील बोत स वाना हा देश नैस ठगधा क मूल् ा च् ा सुमा ि े ७० टक् े होते. त् ा मुळे ‘जगातील स वाधाठर क ठह ऱ् ां च् ा सं ्पत्त ी मुळे जगभ ि ात ओळखला जातो. १९६६ ठहि े उत ्पा दन क ि णा ि ा देश’ ठक ं वा जाग ठत क उत ्प ा दनातील मध् े ठब् टन ्प ासून स वा तंत् ् ठम ळाल् ा नंत ि हा देश जगातील ‘२० टक् े वाटा’ हा दावा संद भाधा नुसा ि बदलू शकतो; ग ि ीब देशां ्प ै क की एक होता. मात्र, ठह ऱ् ां च् ा खाणींचा उत ्प ा दनाच् ा अचूक आकडेवा ि ीसा ि ी व षधा आ ठण ठह ऱ् ां च् ा शो र आ ठण त् ा तून ठम ळालेल् ा महसुलाचा ्प ा ् ाभूत प्र का ि ाचा ठव चा ि क ि णे आवश ् क आहे. सु ठवर ा, ठशक् ण, आ ि ोग ् आ ठण सामा ठज क क् बोत स वानाच् ा ख ठन ज सं ्पत्त ी ची ेत्र ा सा ि ी केलेला वा ्प ि ् ामुळे झलक २०२४ मध् े ्प ु न हा जगासमो ि बोत स वानाच् ा अ थधा व ् वस थे ने आली. क कॅ नडाच् ा लुका ि ा डा ् मंड मो ि ी झे ्प घेतली. जाग ठत क कॉ ्प पो ि ेशनला बोत स वानातील बँकेनुसा ि बोत स वाना आता उच्च- का ि ोवे खाणीत तब ब ल २,४९२ ् म उत्पन्न असलेला देश आहे. मध क कॅ ि ेट वजनाचा क च्च ा ठहि ा बोत स वानाच् ा आ ठथधा क ्प रिव तधा नात सा ्प डला. १९०५ मध् े द ठक् ण १९६७ हे व षधा महत् वा चे िि ले. आ ठ रिकेत सा ्प डलेल् ा ३,१०६ ओऱा ्प ा ्प रिस ि ात ठह ऱ् ां च् ा क कॅि े टच् ा क ठल नन ठह ऱ् ा नंत ि हा खाणीचा शो र लागल् ा नंत ि आता ्प्ां त सा ्प डलेला दुसऱ् ा देशाच् ा ख ठन ज क् ेत्र ा ला मो ि ी चालना क् मांकाचा स वाधा त मो ि ा क च्च ा ठम ळाली. ्प ु ढील काही दशकांत ठहि े हे ठहि ा असल् ा चे ि ॉ ् ट सधा ने नोंदवले आहे. ् ाच का ि ोवे खाणीत ् ा ्प ू वषी १,७५८ क कॅ ि ेटचा ‘सेवेलो’ बोत स वानाच् ा ठन्ाधा तीचे प्र मुख उत ्प ा दन बनले. जाग ठत क आ ठण १,१०९ क कॅ ि ेटचा ‘लेसेडी ला ि ोना’ असे मो ि े ठहि े बँकेच् ा अभ् ा सानुसा ि , स वा तंत् ् ा नंत ि च् ा काळात देशाच् ा सा ्प डले होते. मात्र, २,४९२ क कॅ ि ेटच् ा नव् ा ठह ऱ् ा ची प्र वेगवान आ ठथधा क वाढीमध् े ठह ऱ् ां चा मो ि ा वाटा ि ा ठह ला. त ्क् ठक ं मत त् ा च् ा अं ठत म द जाधा , गुणव त्ता आ ठण आजही बोत स वानाच् ा अ थधा व ् वस थे त ठह ऱ् ां चे ठव क् की व ि अवलंबून असल् ा ने त् ा ला िि ा ठव क अब जा व र ी रु महत् व मो ि े आहे. अमेरिकेच् ा भूग भधा स वजेक् ण संस थे च् ा ्प् ांची ठक ं मत ठनसशच त ्प णे सांगणे ् ोग ् िि त नाही. मा ठह तीनुसा ि , २०२४ मध् े बोत स वाना नैस ठगधा क औद् ोठग क ठत क बँकेच् ा अभ् ा सानुसा ि , बोत स वानाने ख ठन ज जाग ठह ऱ् ां च् ा उत ्पा दनात जगातील ठत सऱ् ा क् मांकाव ि होता सं ्पत्त ी चा वा ्पि करून ्प ा ् ाभूत सु ठवर ा, ठशक् ण, आ ि ोग ् आ ठण जाग ठत क उत ्प ा दनातील त् ा चा वाटा सुमा ि े १३ आ ठण सामा ठज क सं िक् णात गुंतवणूक केली. टक् े होता. त् ा च व ष षी ठहि े हे देशाच् ा एकूण ठन्ाधा तीच् ा