पुण्याच्या द या म्पत् याने बन ि ली देश या तील पहिली ‘मीठ या ची ब लॅ टरी’

पुण्याच्या द या म्पत् याने बन ि ली देश या तील पहिली ‘मीठ या ची ब लॅ टरी’ पुणे : नलनथ यम-आय ि बॅटरीसाठी तंत्रज् ाि नव्क ासा ्क डे वळत २०२४ मध ये ्क ं प ि ी ि े सू य्थ प्रक या श याि र ि ोण या र च या र ्थ , ल ल थ र यमल या स्व देशी प य याय आयातीवरील अवलं नब त व ्क मी ्क रण या च या भारतातील प नह ली सो नड यम-आय ि सेल तयार नद शे ि े पुण या तील संशोध ्क दाम प त याि े महत् व पू ण ्ण ्क रणारी पायलट फॅ ् ट री सुरू ्क े ली आहे. पाऊल उचलले आहे. पुण या च या ‘र र चा नज्ण य ि वीज बॅटरीत साठवल याि ं तर ती पुढे वापरता ि ा पर र स सथ तीतही वापरता येण या च या दृष् ीि े िज जी’ या डीप-टे ्क स टाट्ण अप ि े देशातील ए नव द् ु तप्रवाहाचे डीसीमधू ि एसीमध ये रू पांतर त े ल या जात आहेत. भारतासारख या नव्कनस ्क प नह ली सो नड यम-आय ि बॅटरी नव्कनस त ्क रण या ची आवश य्क ता ि सल या चे ्क ं प ि ी ि े ि मूद उष ण हवामा ि ाच या देशात ऊ जा्ण साठवणू ्क ्क े ल या चा दावा ्क े ला आहे. डॉ. नव लास शेळ ्क े ्क े ले आहे. त या मुळे रू पांतरणादरम याि होणारे व य वस थे साठी या तंत्रज् ाि ाचा नव चार ्क े ला जात आ नण डॉ. मंजूषा शेळ ्क े यां ि ी सह ्क ाऱ यां सह ऊ जा्णि ु ्क सा ि ्क मी ्क रण या स मदत होते. आहे. मात्र, सो नड यम-आय ि बॅटरीची न्क ं मत, या तंत्रज् ाि ाच या नव्क ासासाठी पुढा ्क ार घेतला सो नड यम-आय ि तंत्रज् ाि ाचा आणखी ऊ जा्ण घ ि ता, मोठ् ा प्र माणावरील उत पा द ि ाचा आहे. ए ्क महत् वा चा पैलू म ह णजे त या साठी लागणारा ख च्ण आ नण दी घ्ण्क ाली ि व या वसा नय्क व य वहा य्ण ता ‘ए िज जी ए नफनश एन सी स नम ट २०२६’मध ये नड यम तुल ि े ि े सहज उपलब ध आहे. भारतात सो याबाबत व या प ्क औद् ोनग्क वापरा ि ंतरचे या बॅटरीचे सादरी ्क रण ्क रण या त आले. १ सो नड यमचा प्र मुख स् ो त असलेल या नम ठाची निष्क ष्ण महत् वा चे ठरणार आहेत. न्क लोवॅट-अवर क् मतेची ही बॅटरी सध या उपलब ध ता मोठ् ा प्र माणावर आहे. त या मुळे प्र य टो गशाळेपासून उत पा दनाप य यं त हैदराबादमधील सीआयआयच या गोदरेज ग् ीि मा नह तीफल ्क ाला वीजपुरवठा ्क रण या साठी भ नव ष या त या तंत्रज् ाि ाचा मोठ् ा प्र माणावर र र चा नज्ण य ि ए िज जीची स था प ि ा २०२१ मध ये झ ि ेस सेंटरमध ये सौरऊ जधे च या साठवणु ्क ीसाठी े ला जात आहे. ही स व तंत्रपणे ा य्ण रणारी नब ्क ्क ्क वापर झाल या स बॅटरी उत पा द ि ातील ्क च चया डॉ. नव लास शेळ ्क े आ नण डॉ. मंजूषा शेळ ्क े वापरली जात आहे. छतावरील सौर पॅ ि ेलमधू ि ऑफ- नग् ड व य वस था असल या चे ं प ि ी ्क डू ि ्क मालासाठी पर ्क ीय अवलं नब त व ्क मी ्क रण या ची यां ि ी सह ्क ाऱ यां सह ्क े ली. संशोध ि आ नण नि मा्ण ण होणारी वीज या बॅटरीत साठवली जाते. सांगण या त आले आहे. या तंत्रज् ाि ातील महत् वा चा श ्य ता आहे. ामातू ि सुरू झालेला हा प्र प्र योगशाळेतील ्क त याि ं तर या ऊ जधे चा वापर ्क ें द्र ा बाहेरील मोठ् ा भाग म ह णजे सौर पॅ ि े लमधू ि नि मा्ण ण झालेली सो नड यम-आय ि बॅटरी उच्च तापमा ि ाच या वास महत् वा चा ठरणार आहे. व या वसा नय्क