आ

सायबर फसवणूक ; सावधगिरी हाच सुरक्षिततेचा मा ि ्ग आ ज मोबाईल आ चण इ ां टरनेट आपल या या काम करा आ चण मोठी कमाई करा’, ‘घरबसल दैन ां चद न जी ि ना ि ा अ च िभाज य भाग ‘टास क पू णषा करा आ चण पैसे ळ ि ा’, अशा जा चह राती ं ि ा चम चक ि णे ि ोत्सव हा केवळ श्रद् े चा झाले आहेत. ऑनलाइन बँ चक ं ग, टे चल ग् ा म-व हॉ ट स ॲप समूहा ां पासूनही सा ि ध राहणे गरजे ि े आण ण स यां स्कृ त त क उत्सव नसून ि रेदी, गु ां त ि णूक, समाजमाध य मे आ चण चडचज टल आहे. सुरु ि ातीला थि ोडे पैसे देऊन च िश िा स स ां पादन केला समाजप्रबोधनाचेही प्र भावी व यि हारा ां मुळे अनेक कामे सहज झाली असली तरी जातो आ चण न ां तर अ चध क पैसे गु ां त ि ण या स सा ां गून मोठी रक्कम माध्यम आहे. याच उद् ि े ाने त याि बरोबर सायबर फस ि णुकी ि े प्र कारही ि ाढले आहेत. लुबाडली जाते. त याि प्रमाणे शेअर बाजार, आयपीओ, माह ह ती व जनसंप क्ग तव भा ि ाच् ा सायबर गुन हे गार न ि न ि ीन पद्धती ापरून नागर र का ां ना ि टकॉईन ं ि ा अन य गु ां त ि णुकीत मोठा नफा ळ ि ून चब चक चम वतीने ि णे ि ोत्सवात भीती दा िि तात, आक षषा क आ चम षे देतात ं ि ा भा िचन क चक देण याि े आ चम ष दा िि ू न फस ि णूक केली जाते. त या मुळे ‘लोकसंवाद–२०२६’ हा उपक्रम दबा ि चनमाषा ण करतात. त या मुळे अनोळ ि ी फोन, स ां देश, गु ां त ि णूक करण या पू िषी स ां ब ां चध त स ां स थिा आ चण मध य स थि राब तव ण् ा त येत आहे. या चलां क चक ं ि ा ऑनलाइन ओळ ि ी ि र सहज च िश िा स न ठे ि ता प्र अ चध कृत आहेत का, या ि ी ि ातरजमा करा ि ी. व यि हार उपक्रम यां त ि ्गत तवतव ध ि णे ि त ये क ि े ळी ि ातरजमा करणे आ ि श य क आहे. के ि ळ अ चध कृत ॲप चक ं ि ा स ां केतस थि ळा ि रून ि करा ि ा. मंडळ यां समोर सायबर पोलीस यातील एक ग ां भीर प्र कार म ह णजे ‘ चडचज टल अरेस ट ’. ‘तुम ि े ि ीज चब ल थि कीत आहे, आज ि पैसे भरले नाहीत ठाणे, पुणे ि हर य यां च् ा यामध ये सायबर गुन हे गार स ि तःला पोलीस अ चध कारी ं ि ा चक तर ि ीजपुर ि ठा ब ां द होईल’ चक ं ि ा ‘गॅस चब ल न भरल या ने माध्यमातून ना ि र र क यां ना सायबर ि ुन् े आण ण त् ा पासून बचावाच् ा उपाययोजन यां ची माह ह ती हद ली जात तपास य ां त्र णे ि े अ चध कारी असल याि े भास ि तात. तुमच या जोडणी ब ां द होणार आहे’, अशा स ां देशा ां द् ा रेही घाई चनमाषा ण आहे. त् ा च अनुषं ि ाने पुणे ज ज ल् ा माह ह ती का य यालयाने ना ि र र क यां च् ा उपयो ि ासाठी सायबर सुर षिेि ी ना ि ा ि र गुन हा दा ि ल आहे, तुमच या ि ात या त बेकायदेशीर केली जाते. अशा स ां देशातील चलां क ि र च लिक करण या ऐ ि जी संबंध ध त ही माह ह ती एकत्रित स्वरू पात संकल ल त केली आहे. व यि हार झाले आहेत, अशी भीती दा िि ून खवह डीओ स ां ब ांचध त ीज ं ि ा गॅस कंपनीच या अ चध कृत माध य मातून ि चक कॉल ि र ौकशीच या ना ि ा ि ाली नागर र का ां ना जोडून ठे ि ले ि फस ि णूक केली जाते. अशा ि ेळी कोणतीही मा चह ती चक ं ि ा अनोळ ि ी व य क्तीं कडून होणारे व हॉ ट स ॲप खवह डीओ ला ि ी मा चह ती तपासा ि ी. चब जाते आ चण पैसे देण याि ी मागणी केली जाते. ल षिा त ठे ि ा, कागदप त्रे देण या पू िषी स ां ब ां चध त दूरस ांि ार से ि ा प्र दात या च या कॉल हेही धोकादायक ठरू शकतात. काही प्र करणा ां मध ये कमी कागदप त्रा ां त तातडीने क जषा देण याि े आ चम ष कोणतीही राज य चक ं ि ा केंद्र शासना ि ी तपास य ां त्र णा फोन अ चध कृत माध य मातून मा चह ती ि ी ि ातरजमा करा ि ी. म चह ले ि ा पू िषा -रेकॉ डषा केलेला डीओ दा िि ू न समोरच या खवह दा िि णाऱ या बना ि ट क जषा ॲपपासूनही सा ि ध राहणे चक ं ि ा खवह डीओ कॉल ि र कार ि ाई न करण या च या बदल या त तुमच या ना ि ा ि े पा सषा ल सीमाशुल क च िभागाने अड ि ले व य क् ीि ा फोटो चक ं ि ा खवह डीओ रेकॉ डषा केला जातो. त या त आ ि श य क आहे. अशा ॲपच या माध य मातून मोबाईलमधील पैसे मागत नाही. त या मुळे अशा फोनला घाबरून पैसे देऊ आहे, त या मध ये बेकायदेशीर स तू सापडल या आहेत, ि फेरफार करून समाजमाध य मा ां ि र प्र सार र त करण याि ी फोटो, स ां प क ्क यादी आ चण अन य स ां ि ेदनशील मा चह ती नका आ चण अनोळ ि ी डीओ कॉल स िी कारणे टाळा. खवह त या मुळे द ां ड भरा ि ा लागेल, असे सा ां गूनही नागर र का ां ना लक् य धमकी देत पैशा ां ि ी मागणी केली जाते. या प्र काराला चम ळ ि ली जाऊ शकते. त या मुळे अनोळ ि ी ॲप चक ं ि ा तुम ि ा मोबाईल क्र मा ां क ब ां द होणार आहे, के ि ायसी पू णषा केले जाते. आपण कोणतेही पा सषा ल माग ि ले नसल या स अशा ‘सेक स टॉ शषा न’ म ह णतात. अशा प्र काराला बळी पडल या स एपीके फाइल मोबाईलमध ये इन सटॉ ल करू नये आ चण ॲपला केलेली नाही चक ं ि ा तुमच या क्र मा ां का ि र गैरप्रकार झाल याि े फोन ि र च िश िा स ठे ि ू नये. अनोळ ि ी चलां क ि र च लिक करू ध पुरा ि े जतन करून घाबरून पैसे देऊ नयेत. उपलब अना ि श य क पर ि ानग या देऊ नयेत. सा ां गून दूरस ां ि ार च िभागाच या चक ं ि ा ‘ट ट्ा य’च या ना ि ानेही नये आ चण बँक ात याि ी मा चह ती देऊ नये. ि तातडीने सायबर पो चल सा ां कडे त क्र ा र करा ि ी. संकलन :- जिल् ा मा ज् ती कार ा याल र , पुणे