मंद धुक्यात हरवलेला 'हरिश्चंद्रगड '

IN काही प्र वास हे केवळ प्र वास नसतात तर ते स्व तःचा शोध घेण् ा साठी असतात. 'हर र श्चंद्र गड' हे अस चं च एक नाव आहे, जे ऐकताच कोणत् ा ही भ्र म चं तीकाराच् ा नसातल चं रक् ा भिसरण वेगाने होऊ लागत चं . समुद्रसपाटीपासून तब्बल १४२४ मीटर उ चं चीवर वसलेला हा क क ल् ा म्ह णजे सह् ाद्र रीचा साक् ा त सम् ा टच ! जेव् ा हा डोंगर, म चं द आण ण दाट धुक् ा ची पांढरी चादर पांघरतो, तेव् ा भत थे जे न न स ग गाचे भव लो ि नीय रू प द द सत चं , ते अनु ि वायला नशीबच लागत चं . भ ल्या पह या टे , शहर या ची ध या वपळ आणि या च ब फया्गिया रख्या ग या र प या ण्याच या स पश्ग गुहेत उतरत ण िमेंटची जंगले म या गे ट या कून आम ही िया ध या र ि झ या ल या . गुडघ या भर थंड प या ण्यात च या लत जेव हया आम ही २५ ज ि दु ग ्ग भ्र मंती िया ठी घ या लो. प या् थ्याशी ् या णन आतल्या णव श या ल णश व णल ंग याि मोर पोहोचलो, पोहोचलो तेव हया अंध या र हळूहळू ओ ि रत होत या . हवेत तेव हया अंग या वर क या टे आले. गुहेत अ ि लेली ती गूढ भल्या पह या टेची हु डहुडी भर िया री थंडी होती आणि श या ंतत या , प या ण्याचे थेंब पडण्याच या आव या ज आणि ि मोर प या हू णत कडे डोंगर या च्या भव ् क या तळ- णभ ंती धुक्याचे थंड प ट्टे ... णत थे उभे र या हून द श्ग न घे ि े धुक्यात लपलेल्या होत्या. प या ठीवरच्या जड ॅ क ि ह या एक अत् ं त प णव त्र आणि अद्भूत क्ष ि होत या . ् या नंतर आम ही कोक ि कड्या'कडे णन घ या लो. ज्या आवळल्या, प या्या च्या बुट या ंच्या न या ड्या घट्ट ब या ंधल्या गोष् ीिया ठी लोक र या ज ् अगदी देशभर या तून इथे ् े त या त, आणि आम ही चढ या ईच्या प या् व या टेवर प या ऊल ठेवले. ि ुरु व या तील या उत िया ह प्र चंड होत या , प ि अर ् या्ग त यािया च्या तो कोक ि कड या मोर आल या आणि ि चढ ि ीनंतर ि ह्याद् ी ने आपली खरी त या कद द या खव या् ल या आम ही ि गळे थक्क होऊन णत थेच थ या ं बलो! ध्ग चंद् या क या र आक या र या च या तो मह या क या् ुरुव या त केली. उभी चढ ि , रडे दगड आणि ि णनि अ कड या थेट हज या रो फूट खोल प या ठीवरचे वजन ् या मुळे क या ही वेळ या तच छ या ती वेग या ने कोक िया त को ि ळलेल या आहे. धप या पू ल या गली आणि घश या ल या कोरड पडली. प या्या चे स नया् ू ि ख या ली दरीत प याणह ले तर प त याि ले ज या त होते. 'अजून णक ती ब या की आहे?' ह या प्र श न भव शाल श श ं दे, न न लेश लोहार क या हीच णदि त नव ह ते; मन या त े तो न े तो, तोच डोंगर या च्या कप या रीतून धुक्याच या ् ् ख या ली ढग या ंच या एक प्र चंड अल हया दद या् क स पश्ग झ या ल या . धुक्याच्या प णह ल्या ् या मह यािया गर उ ि ळल या स पशया्ग ने णमणन ट या भर या पू व वीच या ि गळ या थकव या णन घून गेल या . ज ि ज ि े आम ही उंच या वर ज या ऊ ल या गलो, त ि तशी होत या ! दरीतून धुक्याचे प्र धुक्याची घनत या इतकी व या ढली की अवघ्या प या च चंड लोटच्या लोट प या वल या ं वर च या ल िया र या आपल या च ोबतीही े न यािया ि णदि अंग या वर े त होते. ् झ या ल या . थे चे एक णत णनिगया्ग पुढे आव हया न या त म क टप पया आल या . एक या ब या जूल या अद्भूत त या ं डव ि ुरू क या ळ या क णभ न्न उभ या क या तळ आणि दु ि ऱ्या ब या जूल या थेट होते कड्याच्या णवणशष् प या त या ळ या त ज यािया री खोल दरी! त्यात ो िया ट् याच या ि रचनेमुळे ु िया ट व या र या . क या तळ या त म या रलेल्या लोखंडी खळ्या ि िया ख या लील आणि प या् ऱ्या पकडून चढत या न या क या ळज या त दरीतून एक या क्ष ियािया ठी चर ्ग र ्ग व हया् चे. प या्या ख या लून दगड ् े िया र या णनि टल या की ि रळ ख या ली दरीत! प ि धुक्यामुळे व या र या धुक्याल या ख या लील खोल दरी थेट त नव ह ती. व या ऱ्याच्या णदि आणि प या ण्याच्या एक या च मोठ्या झुळकेने धुके ब या जूल या व हया् चे आणि थेंब या ंन या थेट वर ि मोर प्र चंड ि ह् याद् ी णदिया् च या ् या णद वशी आम ही फेकतो! ल या च 'र र व हि्ग इफेक ट ' म हि त या त. ् या व या ऱ्याच या वेग इतक या प्र चंड होत या की आम हया ल या उभे णनिगया्ग च या ह या लपंड या व आणि थर या र अनुवल या . हया आम ही वरच्या पठ या र या वर पोहोचलो, तेव हया र या ह ि े कठी ि ज या त होते. कड्याच्या ि ु र णक्ष त टोक या वर जेव अ थया्ग तच आप ि ूक तोंड या तून शब द णन घ या ले पोहोचलो उभे र या हून जेव हया आम ही ख या ली दरीत डोक या वलो, तेव हया रे ब या ब या ... तो अथ या ंग, रौ द् प ि ि ुं दर रू प प याणह लं. गड या वरील क या तळ या ची कठी ि चढ ि प या र करून जेव हया णनिगया्ग ची ही णवणव ध रू पे डोळ् यां त िया ठवून शेवटी गड णव या च्या स त तृत पठ या र या वर प या ऊल ठेवले, तेव हया प या् आम ही परतीच या रस तया धरल या . ् या वेळी मन या वर जो दुख ि े आणि ल या गलेल या दम ि गळ या ग या् ब झ या ल या . रोजच्या आ ् ु ष्याच या त याि अ िया् च या , तो पू ि्ग प ि े ग या् ब ि मैल मोरचे दृ श ् एख या दे स व प न व या टत होते. मैलोन् झ या ल या होत या . गड उतरून ख या ली आल्यावर जेव हया प ि रलेले णह रवेग या र पठ या र, त्यावर उगवलेली र या नफुले आम ही म या गे वळून प याणह ले, तेव हया हर र श चंद् गड अजूनही आणि ढग या ं िया रखे तरंग िया रे धुके! व या टत होते की आप ि धुक्याच्या दुलईत श या ंतप ि े उभ या होत या . प तृ थ वी वर न ि ू न थेट ढग या ंच्या दु णन् े त च या लतो ् . गड उतरून ख या ली आल्यावर ज याि ीव झ या ली की, पठ या र या वरून च या लत आम ही गड या च्या म र् भ या गी ही ि फर केवळ श या रीर र क थकव या दे िया र या एक ट् े क अ ि लेल्या 'हर र श चं द् े श व र मं णद र या 'जवळ पोहोचलो. ८ नव ह त या , तर ती मन या ल या नव ि ंजीवनी दे िया री आणि प्र या व्या शतक या तील हे चीन हेमडपंथी मं णद र धुक्यातून ि ह्याद् ी च्या णव र या ट रू प या शी ओळख करून दे िया री हळूच ि मोर आले. मं णद र या च्या दगडी कोरीवक या म या वर एक ि म तृ द्ध अनुभव ् यात्रया होती. मंद धुक्यात हरवलेल या िया चलेले धुक्याचे थेंब आणि मं णद र या च्या ग भ्ग ग तृ ह या तील हर र श चंद् गड प्र त् े क भटक्याल या णनिगया्ग च्या अम ् या्ग द अथ या ंग श या ं तत या मन या ल या एक वेगळीच त तृ प् ी देऊन गेली. ि ि णश ौंद ् या्ग ची आणि ह्याद् ी च्या भव ् तेची कव ि देतो, त्यानंतर आम ही गेलो 'केद या रेश व र गुहे'म र ् े . ् या त शंक या न या ही.