आदिवासींनी अदानीला का अडवलं ?

मोठमोठी ध ि ण पे , महामार ्ट , विमानतळ पे अथ ि ा औद् ो ग र क प्र कल् ां ना होणा ि ा स् ागन कांचा वि ि ोध ही बाब आपल् ा कड पे न ि ीन नाही. भू वम पुत् ां च् ा लढ् ा ला सामाज ज क तस पे च ि ाजकीय ि सद लाभली की संघर ्ट अध ध क तीव्र होतो. ि ाजका ि णातील वि ि ोधी पक्ष, डाव् ा विचा ि ांच् ा संघ र ना तस पे च प य या िि ण ि ादी का य्ट क त ते अ र दी अचूक िपे ळ साधतात. प्र र तीची लक्षण पे मानली जाणाऱ या प्र कल् ां ना दोन बाजू असतात. आकर ्ट क आर थ थि क मोबदला, ि ोज र ा ि ाच् ा संधी यांसह विकास प्रक् रिय पे त सामा ि ू न घ पे ण् ा च पे स्वप्न ही ए क. त ि दुसऱ या बाजूला सामान्य स् ागन क माणूस भू वम हीन होण् ा ची भीती, गन सर ्ट तस पे च प य या िि णाचा संभा व् ऱ हा स, ग् ा मीण जी ि नशैली आण ण संस्कृ तीला धोका पोहोचण् ा ची शक्यता वि ि ोधकांकडू न ित्टि ली जात पे . बातम् ां च् ा भा रपे त ' ि ादाच् ा भो ि ऱ या त सापडल पे ला प्र क ल् ' म्ह णून अशा प्र कल् ा कड पे पाह ह ल पे जात पे . पुण पे ज ज ल्ह ा तील जुन्न ि तालु क्य ा त प्रस् ा वित असल पे ला जलविद् त गन र मथि ती प्र क ल् हा असाच एक ु ि ादाच् ा भो ि ऱ या त सापडल पे ला प्र क ल् आह पे . महत्त ा च पे म्ह णज पे सध् ा ज र भ ि ातील भांड ि लदा ि ां च पे मु र र ु मणी बनल पे ल् ा अदानी समूहाकडून हा प्र क ल् उभा ि ण् ा त य पे णा ि आह पे . हा द श पे अदानी, अंबानीला आंदण द ण् पे ा त आल् ा ची जनभा ि ना दृ ढ होत असताना श शि जन्मभूमीतील अदानी ि े न्यु एबल एन ज जी द् ाि े उभा ि ण् ा त य पे णा ि असल पे ल् ा जलविद् त गन र मथि ती प्र कल् ा ला ु वि ि ोध होणा ि नस पे ल त ि च न ि ल. याच पार् ्ट भूमी िि ि ादाच् ा भो ि ऱ या त सापडल पे ल् ा प्र कल् ा चा ल पे खाजोखा विविध अं र ांनी मांडणा ि ा हा ' र ॉप न्यू ज इन म ि ाठी'चा स्पे शल रिपोर्ट... ए क : आम्ही आदिवास ही आ ् ोत. आम्ही आं ि ोलन ्ही झाले. दश वा ् जुन्नर आ द ि पर र सरात रोज दनमा्गि ् ो ि ार ही व ही ज दिवसा अ दत र र क्त ठरते आ द ि रा त्रही प्र कल्पाल पा विरोध पा चे क पा रण क पा य? खडकावर रा ् तो. कं ि मुळे, रानभाज् ा कुठे ना कुठे बैठका, सभा आ द ि आं ि ोलने ् ोत आ ् े त. कम ही पडते अश ही पर र स सथ त ही आ ् े . खातो आ द ि खडकावरच जगतो. स व्ग त्र ् ाच दव रोध आ द ि संताप प ् ा ् ला दम ळत. दव शेष ा समस् े वर उपा ् म ् ि ू न जुन्नर तालुक् ा त ् सक् ी न पे भूसंपादन : आम् ा ला तुमचा तसला दव कास नको ् . आम्ही कध ही म ् ि जे ् ा आं ि ोलनामध् े म द् ला आ द ि तरु ि ांच ही जल दव द् ु त दनदम्ग त ही प्र कल प उभारण् ा चा प्र स ता व प्र कल पा साठ ही आवश ् क असलेले भूसंपा ि न ् े दव रोधाचे खरे तुमच् ा ि ारात आलो ना ् ही . तुम्ही आमच् ा कडे ् े ऊ आ ् े . औ सषि क, सौर आ द ि इतर व ही ज दनदम्ग त ही मूळ आ ् े . ् ाआध ही सां दग तले त् ा प्र मा ि े अप प र म ्ि जे घाटमाथा नका. आम्ही आमच् ा खडकावरच मरू... प्र कल पां च् ा माध ् मातून दिवसा त ् ार ् ो ि ार ही व ही ज आ द ि लोअर म ् ि जे घाटपा ् था असा ि ोन टप प ् ा त ् ा प्र कल प ि ख ही एक: आमच् ा कडे कोंबड् ा आ साठव ि तलावात ही ल पाण् ा चे पं दप ं ग करण् ा साठ ही का ् ा्गस ् व त ् ो ि ार आ ् े . त् ा साठ ही वर जुन्नरमध ही ल आगेश ही मध् े आ ् े त. जनावरे आ ् े त. आम्ही वापरा ् च ही आ द ि रा त्रही घाटमाथ् ा वर ही ल ७.९५ ट ही एमस ही आ द ि खाल ही मुरबाडमध ही ल भोरांडे इथे ८.९७ आमच् ा पद्धत ही ने जगतो आ द ि तेच पा िही घाटपा ् थ् ा ला ट ही एमस ही साठव ि क्ष मता असलेल ही ि ोन धर ि े बांधण् ा त ् े ि ार आमच् ा जनावरांना धबधब् ा सारखे सोडून आ ् े त. व ही ज दनदम्ग त ही साठ ही बोगद् ा च् ा माध ् मातून वरच् ा धर ि ात ही ल जगवतो. तुम्ही आमच ही ट बा्ग इनच् ा साह् ा ने दव जेच ही पा िही खालच् ा धर ि ात सोडण् ा त ् े ि ार आ ् े . जम ही न आमचे जंगल दनदम्ग त ही करा ् च ही , जे ि ेकरून ् ा प्र कल पा साठ ही खालच् ा म ् ि जे मुरबाड तालुक् ा त ही ल ४५० ् े क ट र रावून घेत आ ् ात. द् म ् ानगरांना (पान ७ वर) आ द ि वरच् ा म ् ि जे जुन्नर तालुक् ा त ही ल जवळपास तेवढ ही च जम ही न तुम्ही आम् ा ला इथून लाग ि ार आ ् े . त ही ि े ण् ा स स थादन कांचा दव रोध आ ् े . ् ाकलून द् ा् ला दन घाला अदानींच पे या िि गन सर ्ट आण ण प य या िि णाची हानी : आ ् ात. आम्ही का ् गांडुळासारखे वळवळत आ ् ु ष ् काढा ् चे प्र कल पा मुळे बा दध त ् ो ि ारा बहुतांश भाग आदिवास ही बहुल म्ह णण पे काय? का ् ? त् ा मुळे तुम्ही प्र कल पा च् ा आ ् े . जल, जंगल आ द ि जम ही न अश ही आदिवासींचे अतूट नाते अ ि ान ही र र् ् ु एबल एन जषी नावाखाल ही आमचे आ ् ु ष ् असते. दन स गा्ग ला ि े व मानण् ा च ही संस क कृत ही आदिवासींन ही जपल ही दफ फ टही -टू दलदम टेडचा १,५०० मेगावॅटच ि ेशोधड ही ला लाव ि ार असाल तर खबर ि ार... आ ् े . इथल् ा दन स गा्ग त मोठ् ा प्र मा ि ावर जैव दवदव ध ् आढळून जल दव द् ु त प्र कल प जुन्नर आ द ि मुरबाड ि ख ही एक : म ही ब ही कॉम दश कलो ् . आ ् े ते. जंगलामध् े अनेक प्र कारच ही वृक्षवल् ही आ ् े . ् े जंगल दब बटे तालुक् ां त प्र स तादव त आ ् े . म ् ाराष्ट्र प्र ि ूष ि आमच् ा भागात म ही ल ् ान असतानाच मोठे आ द ि इतर अनेक प्र कारच् ा प्र ा ण् ां चा अ दध वास आ ् े . प्र स तादव त दन् ंत्र ि मंडळाच् ा नों िही त ् ा प्र कल पा साठ ही धर ि बांधले गेले. त् ा त आमच् ा ज दम न ही जल दव द् ु त प्र कल पा मुळे इथल ही झाडे तोडल ही जात ही ल. सह् ा द् ही ला सु रुं ग कंपन ही चे नाव प्र कल प प्र स ता वक म ्ि ू न गेल् ा . अजून ्ही आम् ा ला धर ि ग्रस त ि ाखला लावले जात ही ल. मा ि सांबरोबरच प्र ािही आ द ि प क्ष ही ि ेख ही ल बेघर नमू ि आ ् े . परंतु स व तः अ ि ान ही ् ांन ही दक ं वा दम ळालेला ना ्ही . आ द ि आता का ् नोकऱ् ा ि े ि ार? संख् ा लक्षवेध ही आ ् े . ् ोत ही ल अश ही भ ही त ही आदिवासींमध् े आ ् े . कंपन ही ने आपल ही अ दध क कृ त भू दम का दक ं वा आम्ही ् ा प्र कल प कुठल् ा च पर र स सथ त ही त ् ोऊ ि े ि ार प्र कल प नेमका काय आहे? जुन्न ि मधील पाणी प्रश्न : दन वे ि न जा ् ही र केलेले ना ् ही . ना ्ही ... राज् ा त ही ल दव जेचा तुटवडा कम ही करण् ा चा घाट जुन्नर तालुक् ा त काळू न िही वर बांधण् ा त आलेले मा द िक कंपन ही ने प ् ा्ग वर िही् मंजुर ही साठ ही सा ि र म ् ाराष्ट्र प्र ि ूष ि दन् ंत्र ि मंडळासमोर सुरू राज ् सरकारने घातला आ ् े . राज् ा मध् े सध् ा दव जेच् ा डो ् धर ि आ ् े . जुन्नरस ् अ द् ल् ा नगर दजल ह् ा त ही ल शेत ही ला ् ा केलेल् ा प्र स ता वात जल दव द् ु त प्र कल प ् ा असलेल् ा आं ि ोलनात ही ल ् ा प्र ादतदनदध क प्र दतद रि ् ा सं िभा्ग त माग िही आ द ि पुरवठा ् ामध् े मोठ ही तफावत धर ि ाच् ा पाण् ा चा उप ् ोग ् ोतो. आता ज् ा दठ का िही अ ि ान ही चा प्र मोठ् ा प्र मा ि ावर ही ल ऊ जा्ग साठव ि ुकीचा प्र आ ् े त. ् ाच दव ष ् ात पु ि े -ना दश क म ् ामा ग ्ग रोको आ ् े . उपलब ध व ही ज दनदम्ग त ही प्र कल पां च् ा माध ् मातून प ् ोऊ घातला ् त् ा च भागातून मा द िक डो ् ामध् े पाण् ा च ही कल भाव ही प ्ा्ग् असल् ा चे स पष् केले आ ् े . आवक ् ोते. मुळात वरच ही गावे आ द ि शेत ही चे क्षे त्र ल क्ष ा त घेता प ्ा्ग वर िही् प्र द रि ् े त ही ल काग ि प त्रां मध् े ि रव ष षी उ ् ् ा ळ् ा त पाण् ा चे ि ु दभ्ग क् ् असते. असे असताना स थादन क रोजगार, पुन व्ग सन आ द ि मा द िकडो ् मध् े ् े ि ारे पा िही दव भागले जाण् ा च ही शक ् ता पुन सथा्ग पना, तसेच स थादन क दव कासाश ही आ ् े . ग्र ा मस थ आ द ि शेतकऱ् ां च् ा ् क् ा चे पा िही प्र कल पा साठ ही संबं दध त उपा ्् ोजनांचा कंपन ही ने दव चार वळवण् ा ला आं ि ोलनक त्ा ां चा दव रोध आ ् े . ् े . प्र कल पा साठ ही जम ही न आ द ि केला आ स् ागन कांना वि र् ा सात न घ पे ता का य्टि ाही : त् ा चा सामा दज क-प ् ा्ग वर िही् पर रि ाम अ ि ान ही च् ा प्र कल पा च ही च चा्ग २०२३ मध् े च स थादन कांप ्ां त ् ांचा स व तंत्रप ि े अभ् ा स करण् ा च ही प्र द रि ् ा पो ् ोचल ही ् ोत ही . ् ा प्र कल पा साठ ही स व वेक्ष ि करण् ा त ् े ि ार असल् ा चे सुरू आ ् े . मात्र, जुन्नरमध ही ल आदिवास ही मपंचा ् तला े ण् ा त आले ोते. मात्र मपंचा ् त ही ने शेष पत्र ग्र ा ि ् ग्र ा दव आ द ि स थादन क ग्र ा मस थां च् ा सध् ा च् ा ग्र ा मसभा बोलावून ् ा स व वेक्ष ि ाला दव रोध िश्ग वला ् ोता. असे दव रोधाबाबत अ ि ान ही समू ् ाने स व तंत्रप ि े प्र असताना अल ही कडच् ा काळात ् ा दव ष ् ाला अचानकप ि े गत ही दस द्ध केलेले को ि ते ्ही स पष् सा व्ग ज दन क दम ळाल ही . गुडगावमध ही ल एका कंपन ही मा फ ्फ त स व वेक्ष ि प्र द रि ् ा पार दन वे ि न दक ं वा गौतम अ ि ान ही ् ांचे थेट वक्तव ् पाडल ही गेल ही . प्र ि ूष ि दन् ंत्र ि मंडळाने १६०० पानांचा प ् ा्ग वर िही् आलेले ना ् ही . पर रि ाम अ ् वाल सा ि र करून प्र कल पा ला (पान ७ वर) स्पे शल रिपोर्ट संकलन अरुण म पे ह पे त् पे ि ाज ि त्न जोंधळ पे आण ण संक पे त द शपांड पे पे