स्वप्नीलबाबाचा प्रताप, पोक्सोचा गुन्हा

७ पुणे, मंगळवार, १८ ते २४ ऑगस्ट २०२६ IN IN स्वप् निलबाबाचा प्र ताप, पोक् ो चा गुन् ा पुरोगामी पुण् ा त बाबांचा बाजार... पुण् ा तील एका २५ व षटी य तथाक तथ त बाबावर तर स्वप् निलच ये क् रि प्म नल रेकॉ ड्स पोक सो अंत ि्व त ि ुन हा दाखल झालेला आहे. या बाबाचे (पान १ वरून) पुणे ही समाजसुधारकांची भूमी आहे. नाव आहे, स ववपन ल बजरं ि लांडे पाटील. या बाबाच या स ववपन लच या घरात तृतीयपंथी मध य रा त्री प य यंत असे असताना याच शहरात आज बाबा-बुवांचा बाजार घरात काही व षायं पासून मांढरची काळुबाई आ तण इतर ि ोंधळ करतात. भूत उतरवण या च या नावाखाली बोकाळला जावा ही शरमेची बाब आहे. सोनेरी बाबा हे केवळ काही देवतांचे स था न आहे. इतर बाबांप्रमाणे तो देखील जादूटोणा करतात, असे म ह णत काही स थातन क एक प्र त ततनतध क उदाहरण आहे. द त षिण पुण या तील अशाच आफला दरबार भरवतो आ तण त या चे व वहतड ओ समाज ना ि र र कांनी पो तल सांना कारवाई करण या सा ि ी एका बाबावर म ह णे अपहरण आ तण बाल लैं त िक अत या चाराचे माध य मांवर व हा यरल करतो. वड ि ाव मावळ भा ि ात तन वेदन तद ले होते. एका तरुणाला आत म हत ये स प्र ि ुन हे दाखल आहेत. पू व ्व पुण या तल या एका पर प्रां तीय बाबाला वास त व या ला असणाऱ या एका म रॉ डेल आ तण रील स टा र वृ त केल या प्रकरणी नांदेड तस टी पोलीस पो तल सांनी अलीकडेच अटक केली होती. तव शेष म ह णजे या असलेल या तरुणीची दोन व षायं पू वटी स ववपन ल लांडे, ि ाण या त त या च यातव रोधात ि ुन हा दाखल आहे. बुवाबाजीमध ये म तह लाही मा ि े नाहीत. ' ि ुरुमाँ'चे दरबार अनेक त या ची बहीण पायल लांडे आ तण त या चा तश ष य कृष णा क ना्व टकमधील एका घरात ि ु प् धन असल या चा पांढरे यांच या शी ओळख झाली. नंतर या तरुणीचे त िकाणी भरतात. थोडक या त पुरो ि ामी पुणे हे अंधश्रद् े च या दावा त या ने केला होता. परंतु तो फोल तन घाल या ने आ तण कृष णा पांढरेचे प्रे म संबंध तनमा्व ण झाले. तरुणी बाबतीतही इतरांपे षिा मा ि े नाही. श्रद् ा आ तण अंधश्रद् ा यांतील संत प् ना ि र र कांनी त या ला डांबून ि ेवल या चे अनेकदा त त च या अल प वयीन ब तह णीला घेऊन स ववपन ल रेघ अत त शय धूसर असते. व यत ति ि त अथवा कौटुं तब क समस यां नी ग्र सां त ितले जाते. त या च या वर परराज या त देखील लांडे याच या दरबारात येत असायची. तरुणी आ तण स त असलेले लोक समस ये तून मु ति तीचा मा ि्व शोधत असतात. ि ुन हा दाखल आहे. तुळजापूरमध ये देवीच या कृष णा ने आ ि जुलै रोजी आळंदीत लग्न केले. या ल ग्ना ला असे लोक मान तस क स वा स्थ य आ तण तव वेक बुद् ी हरवून बसतात. मं तद रात पार पडलेल या या त्रे त दोन ि टांमध ये तरुणीच या कुटुंबीयांचा तव रोध होता. ल ग्ना च या दुसऱ या च तर काहींना मोह, लालसा उत प न्न होते. त या सा ि ी ते कु ि ल या ही स ववपन ल लांडेकडे तपास करून कारवाई करण या चे द ि डफेक झाली होती. त या ही प्र करणांमध ये ि ुन हा तद वशी तरुणीची अल प वयीन बहीण बेप ता झाली. ती मा िा्व चा अवलंब करण या स तयार असतात. हेच लोक बाबा-बुवांचे तनदते श पुणे पोलीस आयु तिां ना देण या त आले. दाखल आहे. मात्र त या च या वर क ि ोर कारवाई स ववपन लच या घरी ि ेली असावी असा कुटुंबीयांचा सावज ि रतात. त या सा ि ी त यां ची यंत्रणा तन योजनब द् प द् तीने बाबाच् ा दरबारात ' ्ट ॉप न्यूज'ची ्ट ीम झालेली नाही. अंदाज होता. त या मुळेच पो तल सांनी त त च या अपहरणाचा स त रिय असते. दरबारात शरण आलेल या भ तिां ची तवतव ध मा िा्व ने या बाबाच या दरबारात नेमके काय चालते हे ि ुन हा दाखल केला. त या नंतर ही अल प वयीन मुल ि ी घरी लूट होते. कुणाचे कान फुंकले जातात, कुणाच या ि ळ या त माळ केले आहेत. आमच या दरबारात जादूटोणा व ि ैरे करत पाहण या सा ि ी तब बवेवाडीतील दरबारात आम ही परतली. अल प वयीन मुलीचे समुपदेशन केले असता घातली जाते, कुणाला प्र साद भरवला जातो, कुणाच या डोक या वर नाहीत. आमच या कडे राहायला येणाऱ या मुली या केवळ पोहोचलो. कुटुंबीयांनी तचत्री करण करण या स नकार स ववपन लच या घरी आणखी काही मुली राहतात, या हात ि ेवला जातो असे एकाहून एक 'फंडे' या बाबांच या दरबारात का य्वरि मासा ि ी येतात. स ववपन ल घालत असलेलं सोनं, तद ला. मात्र, प्र त ततन धींनी च चा्व केल या नंतर त यां नी मुलींना त यां च या आई-व तड लांशी बोलू तद ले जात नाही, पाहायला तम ळतात. ि ुरुवरील श्रद् ा तक ंवा भ ति तीचे प्र तीक म ह णून आम ही आमच या वे ि वे ि ळ या व य वसायातून खरेदी केलं त यां ची बाजू मांडली व तचत्री करणास परवान ि ी असा दावा त त ने केला. त या मुळे मुलीच या मामाने बाल रोकड स व रूपातील द त षिणा, तवतव ध प्र कारच या वस तू , सोनंनाणं आहे. त या मुळे त या च या वर होत असलेले स ि ळे आरोप तद ली. ‘कृष णा ने आंतरजातीय तव वाह केला या रा ि ात संर षि ण आयो ि ाकडे त रिा र दाखल केली. त या नंतर बाबाच या चरणी अ प्व ण केले जाते. यातून बाबाच या प्र रॉप ट टीमध ये खोटे आहेत’, असे त या ची बहीण पायल लांडे म ह णाली. अल प वयीन मुलीच या कुटुंबीयांनी स ववपन लवर आरोप ल षि णीय वाढ होत जाते आ तण भ ति मात्र कफल्लक होत जातो. अंधश्रद् े च या आहारी ि ेलेल या म तह लांचे अनेकदा शोषणसुद् ा पुरोगामी पुण् ा त बाबांचा बाजार... होते. त या तून नाती तुटतात, कुटुंब उद धव स त होतात. अंधश्रद् े ला बळी ि रलेले लोक त या तून सहजासहजी बाहेर पडू शकत नाहीत. आपण फसवले ि ेलो आहोत ही जाणीव होते तेव हा (पान १ वरून) मात्र काही वेळातच ते हातामध ये खूप उशीर झालेला असतो. मानहानीच या भीतीने ते झाकली बाबांच् ा मालमत् ये ची चौकशी करा; सोन या च या अं ि ठ् ा , ि ळ या त कवड् ा ची माळ मू ि सव वा लाखाची ि ेवण या तच धन य ता मानतात. इथे या बाबांचे आ तण डोक या वर टोपी घालून मुलाखतीसा ि ी येऊन आणखी फावते. पो तल सात जाणारी प्र करणे अ ि दीच मोजक ती पुण ये पोल ल स आ र् कांना पत्र द ु णार ये बसले. आ तण भ तिां च या पप पां वर सुरू झाला प्र श नां चा असतात. ज यां च या तव रोधात त रिा र करायची ते मो ि े प्र स थ असते. भडीमार... पाय धुवून पाणी- दूध तप तानाच या व हा यरल अनेकदा त यां ना राजक ती य, सामा तज क पा ि बळदेखील असते. "महाराष्ट् ा त जादूटोणा तव रोधी कायदा ला ि ू झालेल या व वहतड ओवर त यां नी अजब प्र त तत रिया तद ली. पसरवणारे व वह डीओ त या मुळे सामान य माणूस पुढे येत नाही. खरं तर आपलं अध या त म असतानाही उमेश ता ि ुंदे यांच या सारख या घटना ते म ह णाले, ‘मी कुणालाही माझे पाय धुवा, पाणी प या , बनवून सोशल कल या णासा ि ी पुरेसे आहे. ज् ा नोबा-तुकोबांपासून अनेकांनी घडणे हे अत यं त दु द दैवी आहे. अशा प्र करणात असं सां ि त नाही. ते मला स व तःला देखील आवडत मी तड यावर व हा यरल आपल या ला ईश व र प्र ा प् ी चा सहज सोपा मा ि्व सां त ितला आहे. पो तल सांनी त रिा रीची वाट न पाहता 'सुमोटो' नाही मात्र हा प्र त ये काच या श्रद् े चा भा ि आहे. एखादा करत आहेत. तरीही पो तल सांकडून त यां ची दखल पण ते समजून न घेता माणसं अशा बाबा-बुवांच या आहारी अंत ि्व त स व तःहून कडक कारवाई केली पा तह जे, तश ष य तसं करत असेल तर मी त या ला अडवू शकत घेतली जात नाही. आम ही यासंद भा्व त पुणे पोलीस जातात आ तण स व तःचे नुकसान करून घेतात. अंधश्रद् ा तनमू्व लन मात्र दु द दैवाने तसे होताना तद सत नाही. अनेकदा नाही.’ता ि ुंदे यांना भेटण या सा ि ी, मं तद रात मा ि्व द श्व न आयु तिां ना लवकरच पत्र देणार आहोत. पुणे आ तण स तम ती तक ंवा सामा तज क भान जपणारे सामा तज क का य्व क त ते अशा म तह लांच या अज् ा नाचा व कौटुं तब क समस यां चा घेण या सा ि ी हजारो रु पये का आकारले जातात, या प्र पर र सरातील स व ्व भोंदू बाबांची सखोल चौकशी कालबाह्य रू ढी-परंपरा आ तण कुप्रथांच या तव रोधात सातत या ने ि ैरफायदा घेऊन भोंदू बाबांकडून त यां चे सामा तज क श ना वर त यां नी ‘मं तद रात येणाऱ या कुणाकडूनही व हा वी, तसेच त यां च या कडे आ तण त यां च या तश ष यां कडे आवाज उ ि वत आले आहेत. पुण या मध ये तर महात मा फुलेंपासून व मान तस क शोषण केले जाते. पैसे घेत नाही. कुणी असं सां ि त असेल तर ते खोटं येणाऱ या मोठ् ा प्र माणातील सोन या चा व मालम ते चा स् ड रॉ . नरेंद्र दाभोलकरांप य यंत पुरो ि ामी तव चारांची परंपरा आहे. परंतु स व तःच या आई-व तड लांचे कधी पाय न धुणारे आहे. लोक काहीही बोलतात मी त यां च या कडे ल षि ो त काय आहे, याची तन ःष पषि चौकशी करून याच पुण या त ड रॉ क ट र दाभोलकरांचा बळी घेतला ि ेला हेदेखील लोक आज अशा अंधश्रद् े ला बळी पडताना तद सत देत नाही’, असे उ त र तद ले. ता ि ुंदे हे पुण या तील कायदेशीर कारवाई करण या त यावी, अशी आमची तव सरून चालणार नाही. म ह णूनच लढा संपलेला नाही. त या चाच आहेत. ि ुन हेि ारांप्रमाणेच आजकाल असे बाबा हाय प्र ो फाईल आ तण स वा्वतध क पैसे तक ंवा द त षिणा स पष् मा ि णी आहे." भा ि म ह णजे 'ट रॉ प न यू ज इन मरा ि ी'चा हा तव शेष वृत ां त : आ तण त यां च या म तह ला अनुयायी उघडपणे अंधश्रद् ा घेणारे ि ुरुव य्व म ह णून प्र तसद् आहेत. ते, त यां ची - रेखा कोंडे, पुरो ि ामी पुण या त, बाबांचा बाजार...! तश वसेना ( ि ाकरे), का य्व क तया्व . पत नी आ तण त यां चा मुल ि ा देखील तक लोभर दा त िने घालून सा व ्वज तन क का य्वरि मात तद सतात. हे दा त िने करण या स सां त ितल या ची अनेक उदाहरणे आहेत. 'ग ये णमाळ' म्ह णज ये का र् ? घेण या सा ि ी इन क म सो स्व काय? या प्र श ना वर त यां नी त या मुळे मी अंधश्रद् ा पसरवत नाही, असे त यां चे करोडोंच् ा संपत् ी चा एखाद् ा व यति तीच या मुलाखतीमधील स ि ळ या त मो ि ा दावा केला. ‘मला म ह णणे मात्र तव रोधाभासाचे वाटते. इन्कम सो स ्स का र् ? अं ि ात येत असेल तर लहानपणापासून दा त िन यां ची आवड आहे. म ह णून मी गुरुवर्यांमध्ये चढाओढ त या चा संचार होतो आ तण ‘आमच या कडे मो ि ी शेती आहे. मुलाचा अं ि भर दा त िने घालतो. पण याचा अ थ्व स ि ळे दा त िने तो संचार नेमका कोणत या तड प् ो मा झाला आहे. आता तो प् रॉतट ं ि आ तण पुण या मध ये शेकडो पुरुष, म तह ला आ तण खरे आहेत असा नाही. माझ या कडे केवळ दोनच देवाचा आहे हे समजत कन सटट् क श न लाईनमध ये माझ या भावाबरोबर तृतीयपंथी ि ुरुव य्व झाले आहेत. त यां च या मध ये सोन या च या साखळ या आहेत. बाक ती भर ि च्च तद सणारं नसेल, तर त या सा ि ी काम करतो. आमचं वारजेमधील चौकात स ि ळ या च बाबतीत चढाओढ पाहायला तम ळते. स ि ळं सोनं एक ग्र रॅ म सोनंच आहे. लोकांना ते पाहून एखादा ि ुरु करावा ला ि तो ह रॉ टेल आहे. आई तद वसभर ह रॉ टेलमध ये कुणाचे तश ष य जास त ? कुणाच या अं ि ावर सोनं खरं सोनं असल या सारखं वाटतं मात्र तसं नाही.’ असे जर ि ुरु केला नाही. असते. हेच आमचे इन क म सो स्व आहेत. जास त ?, कुणाच या देवाच या का य्वरि मांना जास त िदटी ते म ह णाले. दीड-दोन दशकांपू वटी पुण या मध ये अ ि दी तर संचार तन घत नाही देवीला दान आलेले दा त िने, पैसे आम ही घेत होते?, कुणाच या देवीला जास त दान-द त षिणा तम ळते? मोजके ि ुरुव य्व तक ंवा देवऋषी होते. त या पैक ती च ता ि ुंदे अशी धारणा आहे. ही नाही. देवीलाच त या चे दा त िने करतो’, असे इथपासून सुरू झालेली स पधा्व ही समाज माध य मांवर देखील एक आहेत. मात्र आ ता च या घडीला अ षि रशः ' ि ेणमाळ' करण या सा ि ी उमेश ता ि ुंदे म ह णाले. कुणाचे जास त फ रॉ लोव हस्व आहेत?, कुणाच या रील स ला ि ुरुव यायं चा सुळसुळाट झाला आहे. आजच या घडीला जो ि ुरु असेल तो असं प्र प् त कात्मक जास त वह्यू ज आले?, कुणाच या युट् ु बवर जास त शहराच या प्र त ये क भा ि ात तक मान ८-१० ि ुरुव य्व तक ंवा सां ि तो क ती एक तोळा सोनं द् ा त या नंतर देवीचा मुखवटा उभी सब सरिा ईब स्व झाले? इथप य यंत येऊन पोहोचली आहे. देवऋषी आहेत. तव शेषतः ि ुरू म ह णून पुढे येणाऱ या त एवढेच नाही तर आपण कोणताही सा षिा त का र, मू तटी हे स ि ळं तद लं जातं आ तण म ि जो तद वस तद ला जातो त या यातूनच भ तिां च या समस या सोडवण या सा ि ी मा ि्व द श्व न तरुण मुलांची संख या अ तध क आहे. यावर बोलताना चमत का र मानत नाही आ तण अंधश्रद् े ला खतपाणी तद वशी या ि ुरुकडे जायचं, त या च वारं घ या यचं, ि ाणी हल ि ी करणारे तथाक तथ त ि ुरू एकमेकांच या तव रोधात ‘लहान मुलं घरात देवीची मू तटी स था पन करून ल ि ेच घालण या सारखे कोणतेही प्र कार आपल या दरबारात वाजतात म ि तो ि ुरु कानात जो काही देवीचा मंत्र आहे तो खोचक टीका करणारे व वहतड ओ व हा यरल करतात. स व तःला ि ुरुव य्व म ह णवून घेतात. भ तिां ना मा ि्व द श्व न चालत नाहीत, असा दावा त यां नी केला. मात्र हे दावे फुंकतात याच तव धीला ' ि ेणमाळ' तव धी असं म ह टलं जातं. यातून यापू वटी प्र त यषिा त वादाचे अनेक प्र सं ि तनमा्व ण करायला ला ि तात. त या वरून हा केवळ त यां च या सा ि ी करणाऱ या ता ि ुंदे यांनीच अनेकदा भ तिां ना त यां च या झाले आहेत. व य वसाय आहे, असं वाटतं’, असे ता ि ुंदे म ह णाले. समस यां वर उपाय म ह णून अघोरी प द् तीचे उतारे, पूजा