महामार्गावर महालूट ! वसुलीचे टार्गेट आणि वाहनचलकांचा संताप

पू णना ्न ाही तरीही ्ट ोलच या पै ि ांची आकारणी केली दिनांक ९ ऑगस्ट या क् ां ती दिनालाच एक व् हिडीओ समाजमाध्यमावर हिा यरल झाला. ही घटना व ध्य ्याजवळाची आहे . समृद्धी महामा ग्या वरून जात असताना जाते. एका कंटेनर चालकाला प् ाि शिक पर े र वहन व व भागाच् ा अधिकाऱ य ांकडू न सुमारे १५ हजारांचा ि ड आकारण् ं ा त आला. या कारवाईचा न न षे ि म्ह णून चालकाने त् बाबा नश ंदे : महत वा चा प् श न आहे. कें द्री य मंत् ी न न तीन ा चा कंटेनर समृद्धी महामा ग्या वरच आडवा लावला. तब्बल ि ोन ते अडीच तास वाहतूक रोखून ि रत त् ा ने ही आं ि ोलन केले. पर र णामी संपू ण ्ण समृद्धी गडकरी यांच या भा र णात आम ही जवळपास दहा वेळा महामा ग्या वर वाहतूक कोंडी झाली. त् ा नंतर पोलीस आले, इतर यंत्रणा घटनास्थळी ि ाखल झाल् ा . पोल ल सांनी वाहनचालकावर गुन् ाि े खील ि ाखल केला. ही ऐकलं की, "मी टोल प् ा झामधील ज या कंत् ा टदाराला काम वसुली अवै ि असून लोकांना त्र ा स होईल अ ि ा प द् तीने सुरू असल् ा चा आरोप आहे . यासं िभ्या त 'टॉप न् ू ज इन मराठी'चे सल् ा गार संपा ि क अरुण मेहे त्रे यांनी नद लं आहे आ नण त या एर र यामधील काम अपू ण्व असेल, राज्य मालवाहतूक व प् वासी वाहतूक संघटनेचे अध्यक्ष बाबा शिं ि े आण ण ज्ये ष्ठ मा दह ती अधिकार का य्ण क त ते व व जय कुंभार यांच् ाि ी संवा ि सा ि ला. तर टोल आकारू नये" अशी न न यमावली आहे. आता एक जवळचं उदाहरण म ह णून सांगतो, पुणे ते कोल हा पूर, प्र श्न : दंड वसुलीचा हा ्न े मका काय प्र कार आहे पुणे ते सातारा मा गा्व वर काम अपू ण्व आहे, पण टोल मा त् ते सुरुवातीला सांगा. सर ा्व सपणे घेतला जातो. आजप यां त असं सां नग तलं जातं बाबा शिंदे : कोणतीही वाहतूक संघटना ही की, एक नम न न टापेक् ा जा ्त उशीर झाला, पांढरी लेन वाहतुकीचे न न यम पाळून व य वसाय करण या च या बाबतीत नद सली की त या नठ काणचा प् वास हा मोफत करायचा; कायम प् ा धान य देते, पण दु द दैवाने आपण जर पा नह लं तर पण हे न न यम फक्त कागदावर नद सतात, प् त य क् ा त मा त् गेल या पाच ते सहा वर ा ांत या 'ई-चलन'मुळे राज या तील वाहन चालकांना याचा कोणताही फायदा होत नाही. वाहतूकदारांची पर र स्थिती गंभीर झाली आहे. एका लांबच या लांब वाहनांच या रांगा पाहायला नम ळतात. प्र श्न :- यामध ये रस तयां ची दु दनाि ा हा देखील एक भाग मोठ् ा कोंडीमध ये वाहतूकदार सापडले आहेत. आता या असतो, याबद्दल काय सांगाल? प् करणाचा जर आपण नव चार केला तर तो हर र याणा मधील बाबा शिंदे : हादेखील सगळ या त महत् वा चा भाग! आजही नोंदणीकृत ट् े लर आहे. हा ट् े लर नागपूरवरून पुण या कडे एखा दा र ्तया चं काम पू ण्व झालं नाही, प् चंड खड् े आहेत, मालवाहतूक करतो आहे. त या च या कडे कागदपत् ं आहेत, ओव ह र न रिजेस झालेले नाहीत... आ नण म ह णजे न न तीन मी पो नल सांकडून एफआयआर मागवून घेतली, त या मध ये गडकरी नेहमी सांगायचे की, "असं झालं तर आम ही त या असं लक् ा त आलं की, संबं नध त वाहन हे येत असताना कंत् ा टदाराला ् लॅ क नल्टे ड करू, त या च या वर कारवाई कुठतरी थि ांबलं असेल आ नण या वाहनावर भरारी प थि काच या करू"; पण आताप यां त कुठला कंत् ा टदार ् लॅ क नल्टे ड अ नध काऱ यां नी कारवाई केली. त यां नी कागदपत् ं तपासली, झाला आहे, हे अजूनप यां त कुणाला कळलेलं नाही. त यां ना कागदपत् ं व य वस्थित वाटली मा त् गाडीमध ये जो प्र श्न : मुख य शव षय रस ते अपघात हा आहे आ शण माल आहे, त या चं चलन या वाहनांमध ये नव ह तं. त या चं न रिच त या तही महामा गा ांवरचे अपघात! ऑफ कं नड शन' झालं म ह णून आरटीओ अ नध काऱ यां नी बाबा नश ंदे : याचा जर आपण नव चार केला, तर या वाहनाला पंधरा हजार रु पयांचा दंड केला आ नण ते एचएसपी (हायवे सेफ टी पोलीस)... आम ही ज या ज या अ नध कारी न न घून गेले. वा ्तनव क पाहता ही 'ऑल इं नड या वेळी महासंचालकांकडे (डीजी) बैठकीला जातो, जी नॅशनल पर नम ट' असलेली गाडी आहे. एक सहानुभूतीपू व ्वक साधारणतः दोन म नह न या तून एकदा डीजी ऑ नफ समध ये नव चार करून अ नध काऱ यां नी कागदपत् ं व य वस्थित आहेत घेतली जाते. ॲ नड शनल डीजी ट् ॅनफ क म ह णून वेगळं पद म ह टल या नंतर मदत करायला हवी होती. आहे त यां च या कडे जातो त या वेळी आमच या प् नत न न धींना प्र श्न : या घ ्ट्न ेमध ये गाडीला ' ्न ॅ ि्न ल पर शम्ट ' आलेला वाईट अनुभव, झालेल या केसेस, या बाबतीत आहे आ शण ती महाराष्ट् ा च या महाराष्ट् ा त धावणार आहे बाबा श श ंदे, अध्यक्ष, माल आम ही च चा्व करतो. त या वेळी प् त ये क च चगे त नवर य न न घतो म ह णू ्न स पेि ल पर शम्ट घ या यचं, आपण 'पर शम्ट राज' ि प्र ि ासी ि ा ि तूकदार संघटना मुलाखत : की, टोलपाशी जेवढे ट् ॅनफ क पोलीस एचएसपीने नेमले संपले म ह णतो, तर मग हा ्न े मका काय प्र कार आहे? विजय कुंभार, माहिती अधिकार आहेत, त यां चं संपू ण्व ल क् हे कशा प द् तीने 'ई-चलन' शव जय कुंभार : एक तर यामध ये 'पर नम ट राज' हा ि सामाज ज क का य ्यक त ता फाडू शकतो याकडे असतं, वाहतूक न न यं त् णाकडे मुद् ा तर आहेच पण दुसरा मुद् ा असा की आपल या कडे नक लोमीटरवर प स ् ल क टॉयलेट, नप ण या च या पाण या ची नाही. आणखी एक महत वा ची बाब म ह णजे, स् प ड स व ्व गोष् ी या ऑनलाइन झालेल या आहेत. म ह णजे नव चारात घेतला पा नह जे. प्र श्न :- यासोबतच ्ट ोलचा प्र श्न देखील महत् वा चा व य व ्थिा , ट ् क लेन आ नण बस लेन म ह णजे मुख य र ्ता नलनम ट व हा योलेशनची कारवाई कोण करतंय? यामध ये वाहनचालकाने सगळी कागदपत् ं सोबत ठेवावीत हे देखील आहे. म ह णजे आज जवळपास ११९० ्ट ोल हे सोडून सेवा र ्तया ला (स सवह्व स रोड) पा नक िंगची सु नव धा अंमलबजावणी करणारी एक खाजगी कंपनी आहे, आता अपे नक् त नाही. बरं, तुम ही गाडी अडवली, कागदपत् ं 'ए ्न एचएआय'चे आहेत, ८२ हजार ९०० को ्ट ी रु पये उपल ्ध करून नद ली. म ह णजे हे एक प् कारे र ्ता सुरक् ा 'अशोक नब ल ड कॉन' नावाची. मला नम ळालेल या सोबत घेऊन गेलात, तर त या ची काही चूक झाली असेल कर प्र शत शद्न गोळा केला जातो, पण या सगळ यां मध ये न न यमांचे पालन करण या साठीच केलं आहे. मग आपल या मा नह तीनुसार या एजन सी ला एक पावती फाडल या नंतर त या ला काही दंड लावला असता जो नंतर भरला असता. ्ट ोल वसूल करणाऱ या कंत् ा्ट दाराकडे हा ्ट ोल जातो शेजारील राज य करू शकतं, तर महाराष् ्ा त हे का होऊ ६०० रु पये राज य सरकारकडून चा जगे स नम ळतात. म ह णजे ऑनलाइन फॅ नसनल टी आहे असं म ह णतात, ती कुठे चालते की आणखी कुठे, हा एक प्र श्न आहे? शकत नाही? आ नण यासाठी आम ही गेले वीस व रां राज य सगळ यां मध ये हे फार मोठं गौडबंगाल आहे. हे आपल या ला अजून मा नह ती नाही. हे जे घडतं आहे ना, प्र श्न :- सरकार ्न े सरकारच या बाजू ्न े शक ंवा प्र ि ास ्न ा ्न े प्र शव जय कुंभार : मी यामध ये फक्त कंत् ा टदाराच या आ नण केंद्र सरकारशी भांडतो आहोत. आता समृद् ी याला वरपासून खालप यां तची जी लोकं आहेत, मंत् ी - ि ास ्न ाच या बाजू ्न े काम करायला पा शह जे, पण नत जोरीत जातो असं म ह णणार नाही, कारण मी मागील महामा ग्व इतका मोठा महामा ग्व न नमा्व ण केला, पण या स नच वांपासून ते अगदी नश पायाप यां त, या स वा ांची मनोवृत् ी काही तक् ा री या वाहतूकदारांच या बाबतीतही येतात अनेक वर ा ांपासून पुणे ते कोल हा पूर, सांगली असा प् वास पेट् ो ल पंपावर ना पेट् ो ल पंप आहे ना हॉटेल आहे, ना याला कारणीभूत आहे. ज या वेळी र ्तया वरील पोलीस की बेदरकारपणे गाडी चालवणे. आता कोणत या ही करतोय. गेल या वीस वर ा ांत मला या र ्तया वर हायवेसाठी प स ् ल क टॉयलेटची व य व ्थिा ; म ह णजे वाहन चालकांना ५०० रु पयांचा दंड घेतो, ज या मध ये मंत् ी आ नण स नच वांचा हायवेवर जा, कोणत या ही महामा गाना वर; तुमच या साठी लागणाऱ या ज या काही सु नव धा आहेत, त या कधीही ज या सु नव धा लागतात त या कोणत या च सु नव धा नाहीत. मग सुद् ा नह्सा असतो अ थिा्व त सगळ या पो नल सांना हे करायचं जर डाव या बाजूची ले ्न राखीव असेल तर तुमची गाडी नद सल या नाहीत. अजूनही काम सुरूच आहे, अजूनही दु द दैवाने अशावेळी एखादा ट ् क चालक रोडवर थि ांबला असतं अशातला भाग नाही, मध यं तरी माझं एका पोलीस रस तया च या मधोमध येतेच क ि ाला? जाताना खड्ड ा तूनच जावं लागतं. यामध ये कंत् ा टदाराचा आ नण तो टॉयलेटला गेला नक ंवा पाणी प या यला गेला अ नध काऱ यां सोबत बोलणं देखील झालं होतं, ते म ह णतात, बाबा नश ंदे : यावर कारवाई करण या ची जबाबदारी फायदा तर आहे, ज या ला मराठीमध ये आपण 'तुंबडी आ नण यामध ये अपघात झाला, तर त या ची जबाबदारी "अहो, टा ग गेट कसं पू ण्व करायचं?" कायदा का केलाय? कोणाची आहे? यांच या वर कारवाई झालीच पा नह जे, भरणं' म ह णू शकतो. यामध ये मंत यां ची आ नण वर र ष्ठ कोण घेणार? ही जबाबदारी राज य सरकारची नाही का? तर वाहतूक न न यमांचं पालन व हा वं आ नण लोकांची सोय पण जबाबदारी कोणाची आहे? ती कारवाई करायची अ नध काऱ यां चीही तुंबडी भरली जाते, त या मुळे त यां ना आ नण यासाठी राज य सरकार... आता चला उदाहरण व हा वी यासाठी. तुमच या रेव हे न यू साठी कायदा नाही. पण सोडून हे इकडे चलन कसे फाडायचे याकडे लागतात, याकडे ल क् दा वं असं वाटत नाही. म ह णून पाहू की पुणे शहर आहे. पुण या चा नव चार केला कायद ां कडे रेव हे न यू साठी पा नह लं जातं आ नण त या तून हे त या मुळे हे सगळं घडताना पाहायला नम ळतं. यामध ये प्र श्न :- मग पुन हा हा प्र श्न असा पडतो, त या चा तर जवळपास वीस ते पंचवीस हजार जड वाहनं ही प् कार घडतात. या प् करणात जेवढे ते संबं नध त अ नध कारी तुम ही म ह णता ते अगदी बरोबर आहे, या काही गोष् ीं ना उल् े ख बाबा शिंदे यां ्न ी केला की, क ्ना ना ्ट कमध ये मुंबईवरून आ नण महाराष् ्ा तील इतर नठ काणी जातात दो र ी आहेत, तेवढेच अ नध कारी, त या खात या चे मंत् ी आ नण आम ही वाहतूकदार देखील जबाबदार आहोत. जर सु शव धा श्नमाना ण होऊ ि कतात, क ्ना ना ्ट क हे नक ंवा प् वासी वाहतूक देखील होते. पण आज देखील स नच व हे देखील जबाबदार आहेत. आम ही यासाठी जवळपास आठ ते दहा वेळा वाहन करू ि कतं, तर महाराष्ट् ा मध ये का ्न ाही? सुदैवा ्न े वाकडपासून सुरू केलं आ नण का त् ज चौकाप यां त आलो, प्र श्न :- इतका सगळा महसूल शम ळतो आहे, तर चालकांमध ये जनजागृती व हा वी यासाठी हँड नब ल वाटणं महाराष्ट् ा तीलच एक ज ये ष्ठ ्न े ते हे केंद् ा मध ये रस ते तर प् वासी चढ-उतार करण या कर र ता साधन नाही. म ह णजे पायाभूत सु शव धा का शम ळत ्न ाहीत असं वा ्ट तं? आ शण नक ंवा प् बोधनासाठी देखील काम केलं आहे की, जी वाहतूक मंत् ी आहेत, श्न ती ्न गडकरी! ती बस थि ांबणार हे पो नल सांना मा नह ती आहे, प् शासनाला कोणत या पायाभूत सु शव धा असायला हव या त? बाबा शिंदे : उदाहरण म ह णून आपण पुणे आ नण मुंबई या लेन आपल या साठी आहे त या च लेनचा वापर व हा वा. पण नव जय कुंभार : यामध ये काय होतं, तर आपल या मा नह ती आहे, हे स वा ांना मा नह ती आहे. यामध ये महत् वा चा दोन मेट् ो नस टीचा नव चार करूयात. या मेट् ो नस टीमध ये शासकीय पातळीवर देखील प् यत न होना हे देखील सगळ यां कडे सगळ या नव भागांमध ये ... म ह णजे मी केवळ कोण? तर 'नॅशनल हायवे ऑ थि ॉर र टी' (एनएचएआय). हे प् नद वसा जड वाहनं जाऊ शकत नाहीत, मग नद वसा गरजेचं आहे. आम ही देखील या कामी शासकीय वाहतुकीचं म ह णणार नाही, तर सगळ या नड पा ट्व मेंटमध ये या ानध करण कुठल या ही सम ्यां कडे ल क् देत नाही, केवळ ही वाहनं थि ांबवायची कुठे? यासाठी प या्व यी व य व ्थिा यं त् णेच या हातात हात घालून काम करू. ही पर र स्थिती देशातील, राज या तील नागर र क हे त यां च या साठी कॅ सपट व ह टोल वसूल करणं इतकंच काम आहे असं त यां ना वाटतं. करण या ची गरज आहे. 'ट ् क ट नम्व नस' असो की अन य खरी आहे आ नण ही न नसशच तपणे मान य करतो. ग् ा हक... म ह णजे काही केलं तर... म ह णजे अगदी हायवे आजही मी सांगतो, प् त ये क टोल प् ा झा मालकाला त या ला सु नव धा; दु द दैवाने महाराष् ् इतकं प् गत राज य आपलं आहे, केला तर त या शेजारी स सवह्व स रोड केला पा नह जे असा नद लेल या जागेमध ये मोफत क् े न आ नण मोफत ॲम ्यु लन स पण या मूलभूत सम ्यां कडे केंद्र आ नण राज य सरकारने न न यम आहे, पण आपल या कडे तो केला जात नाही. कारण देणे हे बंधनकारक आहे. आज कुठलाही मायनर अपघात शब् ां कन : दु ल्वक् केलं आहे. म ह णजे महाराष् ्ा च या शेजारी असलेल या सगळ यां ना त या हायवेवरून जावं लागावं, पैसे नम ळावेत झाला तर क् े नची स सवह्व स ही चा जगे बल नद ली जाते. म ह णजे क ना्व टक राज या मध ये जर आपण गेलो, तर क ना्व टक हा उद् े श असतो; आ नण त या मुळे हे पू ण्व होत नाही. यामध ये वाहन चालकांचा काय फायदा आहे? हा एक संकेत देशपांडे प्र श्न :- आ शण बऱ या चदा अ ्न ुभव असा आहे की रस ता सरकारने नतथि े एंट् ी केल या केल या दर पंधरा ते वीस महत् वा चा प् श न नागर र कांनी आ नण वाहन चालकांनी