निसर्गाचा िाश, मािवाचा वविाश...

४ पुणे, मंगळवार, १४ ते २० जुलै २०२६ IN निसर्गाचा िाश, मािवाचा वविाश... प्र शासिाचे कुठे चुकते? दरिषषी पािसाळयात आपत्ती वयिसथापनाचे दािे केले जातात, पि िासति िेगळे असते. संकटपूिगि काळात नालेसफाई, धोकादायक इमारतींचे सिजेक्षि आ हि आपतकालीन यंत्रिांचा सराि के िळ कागदािरच राितो, जयामुळे पहिलीच िृष्ी यंत्रिेची पोलखोल करते. तर संकट पशचात काळात प्र शासनाचा हढसाळपिा अहधक सपष् िोतो. पूर हकंिा दुघगिटना घडलयानंतर मदत पोिोचिणयातील हदरंगाई, समनिय नसिे आहि तातपुरतया उपाययोजनांिर भर देिे यांमुळे नागररकांचे िाल िोतात. प्र शासनाने केिळ 'ररऍसकटवि' न रािता ' प्र ोऍसकटवि' काम करिे गरजेचे आिे. हनयोजनाचा अभाि आहि जबाबदारी ढकलणयाची िृत्ती, येथेच प्र शासन िारंिार चुकते. पावसाळ्ात झाडे का पडतात? पािसाळयात झाडे पडणयामागे मानिी िसतक्षेप आ हि हनयोजनाचा अभाि िी मुखय कारिे आिेत. हसमेंट काँहक्टीकरिामुळे झाडांचया मुळांना (पान १ वरून) उभा राहिला, याचा धोरि सिीकारले पाहिजे, भ्रष् ाचाराला पसरणयासाठी पुरेशी जागा हमळत साकलयाने हिचार झाला पाहिजे. आळा घातला पाहिजे आहि अहधकारी- नािी, जयामुळे तयांची पकड कमकुित िवी ववकासदृष्टी हवी... िृक्षतोड झाली, डोंगर सपाट कंत्राटदारांचया साटेलोट्ािर कठोर िोते. पािसाचया पाणयात माती हजथे प्र गती असेल, पयागििरिाचा समतोल साधून, हजथे उद्ोगधंदे असतील, जल करणयात आले, नद्ा-नाले आहि कारिाई झाली पाहिजे. हिकासकामांचया प्र भुसभुशीत िोते आहि सोसाट्ाचा ,जमीन सुरहक्षत राितील; हजथे शिरे िाढतील, पि जलमागगि गुदमरून जािार नािीत; नैसहगगिक जलप्रिाि बुजिले गेले, पािथळ तयेक टपपयािर पारदशगिकता, उत्तरदाहयति िारा सुटलयािर िजनाचा तोल न हजथे हिकासाचा प्र तयेक हनिगिय पुढील हपढांचे भहिषय लक्ष ात घेऊन घेतला जाईल. जागांिर काँक्रीटची जंगले उभी राहिली, आहि गुिित्तेला सिवोच्च प्र ाधानय हदले गेले सांभाळता आलयाने झाडे उनमळून कारि...हनसगागिला आपि हजंकू शकत नािी; तयाचयाशी मैत्रीच करािी लागेल. सुपीक शेती हबगरशेतीत रू पांतररत पाहिजे. पडतात. अनेकदा पूिगि-पािसाळी ् झाली आहि पयागििरिीय समतोलाचा पि केिळ शासनालाच दोष देऊन ाटिी करताना शास्तीय पद्धत हिचार दुययम ठरला. हनसगागिने हदलेलया प्र "Development at the Cost of Business बरोबरच Ease of Living आपली जबाबदारी संपत नािी. आपििी प् न िापरता एकाच बाजूचया फांद्ा तयेक इशाऱयाकडे आपि दु लगिक्ष केले िी Nature" िा मागगि सिीकारला; आता देखील हततकेच मित्िाचे आिे.प्र ाससटक कचरा नालयांत टाकतो, कापलया जातात, जयामुळे झाडाचा िसतुससथती नाकारता येत नािी . िेळ आली आिे "Development in तयेक पािसाळयात आपि एकच अनहधकृत बांधकामांना मौन संमती समतोल हबघडतो. िैज्ाहनक पद्धतीने ् आज ििामान बदल, अहतिृष्ी, Harmony with Nature" या तत्िाचा हचत्र पाितो. रसतयांिर खड्े, तुंबलेले नाले, देतो, िृक्षतोडीकडे दुलगिक्ष करतो आहि ाटिी करिे गरजेचे आिे. ढगफुटी, उषितेचया लाटा आहि अहनयहमत सिीकार करणयाची. िाहून गेलेले पूल, कोसळलेलया हभंती आहि प्र पयागििरिाचया प्र श नांकडे "िी सरकारची ऋतुचक् िी केिळ नैसहगगिक घटना आज भारत जगातील चौथी मोठी शासनाचया बैठका. कािी हदिस चौकशी, जबाबदारी" मििून सोडून देतो . शाशित पुढील पािसाळयात पुनिा तयाच राहिलेलया नािीत; तया अहतरेकरी मानिी अथगिवयिसथा आिे आहि लिकरच हतसऱया क् कािी घोषिा, कािी आशिासने… आहि हिकास िी शासन आहि आपि यांची बातमया, तयाच दुघगिटना आहि तयाच िसतक्षेपाचे पररिाम आिेत. मांकािर पोिोचणयाची शकयता आिे. नंतर पुनिा सिगि कािी पूिगिित! संयुक् जबाबदारी आिे याचा हिसर पडतो. चचागि पािायचया करी सकारातमक हिकासाला हिरोध करणयाचा प्र शनच िी हनसशचतच अहभमानाची बाब आिे. पि िी सिगि Man Made disasters हनसगागिशी संघषगि करून कोितेिी बदल अनुभिायचा, िा हनिगिय सिगि नािी. भारताने हिकहसत राष्ट्र विािे, उद्ोग हिकासाचे मोजमाप केिळ GDP, परकरीय थांबिायची असतील, तर केिळ आपत्ती राष्ट्र दीघगिकाळ प्र गती करू शकत नािी. satkeholders चया िातात आिे. िाढािेत, रोजगार हनमागिि विािा, आधुहनक गुंतििूक हकंिा उंच इमारतींनी िोत नािी. वयिसथापन पुरेसे नािी; हिकासाचे मॉडेल जगातील प्र गत राष्ट्रांनी हिकास आहि चला, Development at the पायाभूत सुहिधा उभया रािावयात, िी प्र खरा हिकास तेविाच मििता येईल, आहि वयिसथापन बदलािे लागेल. पयागििरि यांचा समतोल साधणयाचा प्र यतन cost of destruction थांबिूया आहि तयेक सुजाि नागररकाची इच्ा आ िे. पि जेविा प्र त येक नागररकाला सुरहक्षत हनिारा, शासनाने कठोर राजकरीय इच्ाशक्री केला आिे. भारतानेिी आहथगिक मिासत्ता शाशित, सिगिसमािेशक ि हनसगगिपूरक हिकासाचा अथगि हनसगागििर हिजय हमळििे दजजेदार हशक्षि, उत्तम आरोगयसेिा, सिच् दाखिून नैसहगगिक जलमागाांिरील िोणयाबरोबरच शाशित हिकासाचा हिकासाचा मागगि सिीकारूया. िाच खऱया नसून, हनसगागिशी सुसंिाद साधिे आिे. पािी, सुरहक्षत रसते आ हि सनमानाने अहतक्मिे िटिली पाहिजेत, हनकृष् (sustainable development ) अथागिने हिकहसत भारताचा पाया ठरेल. दुददैिाने आपि अनेकदा जगणयाची संधी हमळेल. Ease of Doing दजागिचया कामांिर शूनय सिनशीलतेचे आदशगि हनमागिि करायला ििा.