पंढरीची वारी: परंपरा, भक्ती आणि आधुनिक ववज्ािाची

IN पंढरीची वारी: परंपरा, भक्ती आणि आधुनिक ववज्ािाची मूततीमध्ेदेवशोधण्ापेषिामाणसामाणसांत अंधश्रद्धा आणि भोंदू गिरीलधा देवपाहण्ाचीगश कवणदेणारी,जात-पात-धममा् ासिळ्ाच्ापलीकडेजाऊनलाखोमनांना छेद देिधारी 'वधारी' एकत्रजोडणारीएकगवसम्कारकचळवळ सुरूकेली,जीआज'पालखीसोहळा'महणून आजसमाजातधमामाच्ानावावर महणजे'पंढरीचीवारी'.आषाढीआगणकागतमाकी जिभरप्रगसद्आहे. चालणारीभोंदूगिरी,बुवाबाजीआगण एकादशीलापंढरपूरलागवठ्ठलाच्ादशमानासाठी आधुतिक आतण िास्तक दृ अंधश्रद्ा् ांच्ागवरुद्अनेकदाआवाज पा्ीजाण्ाचीहीपरंपराकेवळधागममाक तटिकोिातूि वारीचे महत्व उठवलाजातो,आगणतो् ोग्हीआहे. कममाकांडनाही,तरतोमहाराष्ट्ाच्ासांसककृगतक जेलोकसवतःलानातसतकमानतातगकं वा परंतु,पंढरीच्ावारीला् ाचौकटीत आगणसामागजकजीवनाचासवामातमोठाकणा गवज्ानावरगवशवासठेवतात,त्ांच्ासाठीही बसवणेचुकीचेठरेल.वारीतकोणताही गण आहे.आजच्ाआधुगनक,गवज् ानागभमुखआ उत्तमअनुभवठरू वारीचाअभ्ासकरणेएक चमतकारदाखवलाजातनाही.गत थे काहीशानातसतकबनतचाललेल्ासमाजात शकतो.वारीकडेकेवळधागममाककोनातूनन कोणताही'बाबा'गकं वा'महाराज' वारीकडे'अंधश्रद्ा'गकंवा'भाबडेपणा'महणून पाहतासामागजकआगणमानगसकदृगष्कोनातून लोकांनािं डे-दौरेदेतनाही,गकं वा पाहणारेकाहीलोकआहेत.परंतु,वारीचे पागहलेपागहजे. नवसफेडा्लालावूनआगथमाकशोषण सूक्मगनरीषिणकेल्ाससमजतेकी,वारीही अहंकाराचे तवसज्जि आतण समता करतनाही.गवठ्ठलहाअसादेवआहे कोणतीहीभोंदूगिरीनसून,तेएकमानसोपचार आजच्ाजिातमाणसालापैसा,प्रगतष्ा जोकोणत्ाहीअवडंबरागवना,अिदी केंद्र,समतेचेगवद्ापीठआगणमानवीमूल्ांची आगणपदाचामोठाअहंकारअसतो.वारीत साधेपणानेभकांनासवीकारतो.गत थे जपणूककरणारासोहळाआहे. िेल्ावरएककरोडपतीव्कीहीसामान् पूजेचेसतोमनाहीकीपुरोगहतांची वारीचा गौरवशाली इततहास शेतकऱ्ाच्ापा्ापडते.कारणगतथेप्रत्ेक मध्सथीनाही.वारीमध्े'अंधश्रद्ा' वारीचीपरंपराकेवळकाहीवषाांचीनसून व्कीत'माउली'पागहलीजाते.हामानवी नाहीतर'आततमकगव शवास'आहे. गतलाजवळपास८००हूनअगधकवषाांचा अहंकारि ळूनपडण्ाचासवामातमोठावैज्ागनक शेतातवषमाभरघामि ाळणाराशेतकरी, इगतहासआहे.संतज्ानेशवरमहाराजआगण मानसोपचारआहे. आ्टीकंपनीतकामकरणारातरुण, संततुकाराममहाराज् ांच्ाहीपूवतीपासूनवारी कम्ुतिटी आतण सामातजक सलोखा आगणउच्चगशगषितडॉकटरजेवहा अतसततवातहोती.संतांच्ाकाळात् ावारीला लाखोलोककोणत्ाहीपोलीस एकत्रचालतात,तेवहागतथेकोणतीही खऱ्ाअथामानेएकवैचाररकआगणसामागजक बंदोबसतागशवा्,भांडणागशवा्शेकडो अंधश्रद्ानसते;गत थेअसतोकेवळ अगधष्ानगमळाले.संतज्ानेशवरमहाराजांचे गकलोमीटरएकत्रचालतात.गतथेअन्नआगण एकमेकांबद्दलचाआदर. वडीलगवठ्ठलपंतवारीकरा्चेअसेउल्ेख पाण्ाचेवाटपसवतःहूनकेलेजाते.आजच्ा आढळतात.पुढेसंततुकाराममहाराजांचेमोठे पुत्रनारा्णमहाराज् ांनी् ावारीलाअगधक जिातगजथेमाणूससवाथतीहोतचाललाआहे, बंधूसावजी् ांनीहीवारीचीपरंपराचालवली. पद्तशीरसवरूपगदले.त्ांनीज्ानोबा- गतथेवारी'परसपरसहका्मा'आगण'समुदा् १६८५मध्ेसंततुकाराममहाराजांचेधाकटे तुकोबांच्ापादुकापालखीतठेवूनपा्ीवारी भावना'गशकवते.