सातपुड्यातील स्वर्गीय हिल स्टेशन .. दुर्लक्षित रत्न म्हणजे तोरणमाळ!

८ पु ि े, मंगळ ्या र, २७ ऑक टो बर ते २ नोव ह ें बर २०२६ IN महाबळेश्वर, लोणावळा आण ण माथेरानच् ा गर्दीचा कंटाळा आला आहे? पर्यटनाच् ा नावाखाली होणारा गोंगाट, वाहनांच् ा रांगा आण ण गजबजलेल् ा बाजारपेठांपासून र् र कुठेतरी शांतपणे व व सावण् ा ची इच् ा आहे? मग महाराष्ट् ा तील सातपुडा प व्य तरांगेत वसलेल् ा तोरणमाळची सफर तुमच् ा साठी खास ठरू शकते! धुक् ा ची ू र् लई पांघर लेल् ा डोंगररांगा, न न ळेशार तलाव, घन र् ाट जंगल, न न स ग्य रम्य र् ऱ रा आण ण आद र् वासी संस्कृ तीचा अस्सल अनुभव… र ा सगळ् ां ची अनोखी मेजवानी म्ह णजे ु ा प मोठ् ा प्र माणावर व् ा वसाय र क पर्यटनाच् ा व व ळख् ा त न सापडलेले हे थंड हवेचे ठ ठ न स ग्यप्रे मींसाठी एखाद् ा स्वप् ा सारखे आहे. तोरणमाळ! अद् काण न शलाका ध म माध ध कारी म हाराष्ट् ा तील नंदुरबार जिल्ह् ा तील अक् ा णी तालुक् ा त तोरणमाळ जव मानतळ जन वडताना उपलब ध उड् ा णे, प्र त ् क्ष अंतर आ जण पुढील प्र वासाची घ् ा् चा असेल तर दोन रा त्रीं चे जन् ो ि न करा. हे जन सर्गरम ् प ््ग टनस्थळ वसले आहे. सातपुडा प व्ग तरां र ेतील ् ा सो ् तपासावी. ख या ण्या वप ण्यातही स् यावन क संस क कृतीच या स् या द! ज िकाणाला जन सर्गसौंद ् ा्ग बरोबरच ऐ जत हा जस क आ जण धा जम्ग क महत् व ही आहे. कुठे र या ह या ल? बजेटप या सून र र सॉ ट ्टप ् यं त प ् या्ट् तोरणमाळला र े ल् ् ा वर केवळ जन सर्गच नव हे , तर स ्थ ाजन क खा द् संस क कृ तीचाही महाराष् ट् , मध ् प्र देश आ जण र ु ि रात ् ा राज् ां च् ा सीमाव त ती प्र देशात अस ल् ् ा ने तोरणमाळ अद् ा प मोठ् ा प ््ग टन शहरांप्रमाणे जव क जस त झालेले नस ल् ् ा ने आस वा द घ् ा . ज वा री, मका, तूर आ जण इतर स ्थाजन क धान् ां पासून त ् ार होणारे ् े ्थ ील भौ र ो जल क वै जश ष्ट े ही वे र ळी आहेत. ् े ्थ े पंचतारां जक त हॉटे ल्स ची रेलचेल नाही. मात्र, साधे जन वास प ्ा्ग् , जव श् ा म र ृहे पदा ्थ्ग , भाकरी, जपि ले आ जण उसळ ् ांसारखे ग् ा मीण ि े वण चाखता ् े ऊ शकते. समुद्रसपाटीपासून सुमारे १,१५० ते १,४६१ मीटर उंचीचा उल् े ख वे र वे र ळ् ा आ जण खास र ी र र सॉर स्ग उपलब ध असू शकतात. स ्थ ाजन क खानावळी जक ं वा जन वासस ्था नी ि े वणाची सो ् उपलब ध आहे का, हे संद भा ांत आढळतो. त् ा मुळे ् े ्थ ील हवामान तुलनेने ्थ ं ड असते. पू वती मांडूच् ा १. सरक या री व ् श् या मगृहे आ व ि र र सॉर स्ट आधी जव ि जम चारून घ् ा . शाकाहारी ेवणाचे प ्ा्ग् ही ळू शकतात. स ्थ ाजन क रा ि वंशाशी ् ा प्र देशाचा संबंध अस ल् ् ा चे सां जर तले ि ाते. ‘तोरणा’ नावाच् ा भा र ाची वासस ्था ने ंवा महाराष् ट् प ््ग टन कास महामंडळाच् ा वन जव जन जक जव मध, र ू ळ आ जण इतर पारंपर र क वस तू खरेदी करताना त् ां चा उ र म आ जण र ुणवत् ा झाडावरून ् ा ज िकाणाला ‘तोरणमाळ’ हे नाव पड ल् ् ा ची आख् ाज् काही प्र (MTDC) जन वास सु जव धांची उपलब ध ता तपासता ् े ईल. तलावाच् ा पर र सरात तपासून घ् ा . प्र वासात जप ण् ा चे पाणी आ जण ्थ ोडे खाण् ा चे पदा ्थ्ग सोबत ि े वणे च जल त आहे. उप ् ो र ी ि रते. पुण्याहून कसे पोहोच या ल? तोर ि म या ळमध् े क या् क या् प या ह या ल? पुण् ा पासून तोरणमाळप ्ां त रस त ् ा ने साधारण ४६७ ते ४९१ लोमीटर जक १. ् श ् ं त तल या् : वन स गया्ट च्या श या ंततेच या अनुभ ् अंतर आहे. प्र वासासा ि ी सुमारे ९ ते ११ तास ला र ू शकतात. प्र त ् क्ष अंतर आ जण तोरणमाळमधील प्र मुख आक ष्ग णांपैकी एक म ह ण ि े ् शवंत तलाव. वेळ जन वडले ल् ् ा मार ा्ग वर, वाहतुकीवर आ जण रस त्ां च् ा स स्थ तीवर अवलंबून तलावाच् ा पाण् ा वर उमटणारे डों र रांचे प्र जतजब ं ब, सभोवतालची जह रवळ आ जण असेल. पुण् ा हून संभाव ् मार्ग : पुणे – ना जश क – धुळे – शहादा – तोरणमाळ. ा वेळचे शांत वातावरण मन प्र स नि करते. तलावाच् ा पर र सरात वांत सकाळच् जन मुंबईहून तोरणमाळचे अंतर साधारण ५१० लोमीटर आहे. जक जफ रणे, जन सर्ग न् ा हाळणे आ जण छा ् ा जचत्रे काढणे ् ासा ि ी हा उ त् म प ्ा्ग् आहे. रेल् े ने ज या् चे असल्यास… जट ं र ची सु जव धा उपलब ध अस ल् ् ा स जत चे वेळापत्रक आ जण सुर जक्ष ततेचे जन् म बो तोरणमाळला ्थ े ट रे ल् वे सेवा नाही. नंदुरबार हे ि वळचे प्र मुख रे ल् वे स ्थ ा नक आधी तपासा. असून, ते ्थ ू न तोरणमाळप ्ां त रस त ् ा ने पुढील प्र वास करावा ला र तो. अंतर २. कमळ तल या् : फुल या ंच्या सौंद ् या्ट ची मो वह नी जन वडले ल् ् ा मार ा्ग नुसार बदलू शकते. धुळे हेही प ् ा्ग् ी रे ल् वे स ्था नक ि रू शकते. कमळ तलाव जक ं वा लोटस लेक हे तोरणमाळ पर र सरातील आणखी एक नंदुरबार, धुळे आ जण शहादा ् े ्थ ू न एसटी बस, खास र ी वाहने जक ं वा टॅक सी च् ा जक ं वा जन सर ा्ग च् ा सा ज निध् ा त राहण् ा ची संधी जम ळा ल् ् ा स सकाळ-संध् ा काळचा आक ष्ग ण आहे. ् ोग ् हं र ामात ् े ्थ े कमळांची फुले पाहण् ा ची संधी जम ळू शकते. उपलब ध तेनुसार प्र वास करता ् े तो. बसचे वेळापत्रक आ जण सेवा आधी तपासून पर र सर अ जध क सुंदर अनुभवता ् े तो. फुलांनी स ि लेला तलाव आ जण त् ा मा र ील जह रवी र ार पार व्ग भूमी छा ् ा जचत्रां सा ि ी घेणे ् ोग ् ि रेल. २. ख या सगी र र सॉर स्ट आ व ि कॉटेज सुंदर ि रते. कमळांचा बहर हा हं र ामानुसार बदलत अस ल् ् ा ने भेटीच् ा वेळी स ् तःच्या ग या डीने प्र ् या स करत या् ? र सरातील खास र ी र र सॉर स्ग , हॉटे ल् स आ जण कॉटे ि हे तोरणमाळ पर ते ्थ ील पर र स स्थ तीची मा जह ती घेणे ् ोग ् ि रेल. जक ं वा मुंबईहून स व तःच् ा र ाडीने अ ्थ वा भाड् ा च् ा कारने ि ाणे सो ् ीचे पुणे कुटुंबी ् ांसह जक ं वा जम त्रमंडळींबरोबर राहण् ा सा ि ी प ्ा्ग् ि रू शकतात. दर ३. सीत या ख या ई : खोल दरी आ व ि वन स गया्ट च या व ् र या ट आव ् ष कया र ि रू शकते. तोरणमाळच् ा पर र सरातील घाटरस ते , ि ं र ल आ जण वळणावळणाचे हं र ामानुसार आ जण सु जव धांनुसार बदलतात. त् ा मुळे बु जक ं र करण् ा पू वती खो ल् ् ां चे जद खोल दरी, डों र रकडे आ जण पावसाळ् ा त सणारे धबधब् ां चे सौंद ््ग मार्ग प्र वासात जन सर्गसौंद ् ा्ग ची वे र ळीच अनुभूती देतात. मात्र, घाटातील रस ते दर, उपलब ध ता आ जण सु जव धांची खा त्र ी करावी. ् चे असेल, तर सीताखाई पर र सराला भेट द् ा . ् े ्थ ील जन सर्गरचना आ जण अनुभवा ज िकाणी अर ं द अस ल् ् ा ने जव शेषतः पावसाळ् ा त सावधपणे वाहन काही महत् वा ची जट प : श जन वार-र जव वार, सुट्ट ा आ जण महा जश वरा त्री च् ा ् ा त्रे च् ा दरीतून घुमणारे आवा ि प ््ग टकांचे लक्ष वेधून घेतात. सीतामातेच् ा वास त व् ा शी ल् ् ा नंतर घाटातून प्र वास टाळणे अ जध क सुर जक्ष त रू शकते. चालवावे. अंधार पड ि काळात रदती वाढू शकते. त् ा मुळे आ र ाऊ आरक्षण करणे फा ् देशीर ि रेल. एक संबं जध त आख् ाज् काही ् ा पर र सरा जव ष ् ी सां जर त ल् ् ा ि ातात. पावसाळ् ा त (प या न १४ ् र) ि वळच् ा जव मानतळांवरूनही रस त ् ा ने तोरणमाळला पोहोचता ् े ते. मात्र, ा म करून प्र मुख िकाणे पाहता े तील; मात्र सर ा्ग चा वांत अनुभव रात्र मुक् ज ् जन जन दरीच् ा कडेला जव शेष खबरदारी घ् ा वी आ जण