'गुन्हेगारीसाठी' अल्पवयीन मुलांचा का होतोय वापर..?

वि वि धीसंघर्षित बालक अर्थात बाल गुन् पे गा ि अर्थात वय व ् षे अठ ाखालील आ ि ोपी... ि तारुण् ा च् ा उंब ि ठ् ा व ि असल पे ल् ा मुला- मुलींच् ा हातून घडल पे ला गुन् ा क कषि वा त् ां च् ा हातून घडवून आणल पे ला गुन् ा आण ण त् ा तून जन् ा ला आल पे ली बाल गुन् पे गा ि ी हा जागत त क स्त ि ाव ि ील चि षि त पेि ा तव् य बनला आह पे . सामाज ज क ि ाजकीय आर र्षि क कौ र तब क, सामाज ज क, ुं ाजकीय, आर र् षि क अस पे अन पे ि क ि तव् याशी जोडल पे ल पैलू या गंभी पे आह पे त. पुण् ा मध् पे घडल पे ली एक घ र ना अत त शय ताजी आह पे . न व्वदच्या दशक या त आलेल या मीर या न या् र ् या ं च या भ या ंडणे अश या गुन्ह यां मध् े अडकलेली असंख ् मुले आपल्या ग या ं भी ् यादा ने घ्या ्व ीच ल या गेल. टीनेज सदा ज्याल या बा ि ामतीच् ा एका उद् ो जकाव ि सल या म बॉम बे आठ ्व त असेल. रस्त्या ्व रचे आसप या स आपण प या् तो. रोजच्या ्व तदा म या नप त्र या तील ब या तम्या आपण शम सरुड ् ी न फुटलेली मुले म ् णतो ती अट्टल गुंड जीवघ पे णा हल् ा क पे ला ग पे ला. त् आ ् ु ष ् नश श बी आलेल्या ब या लक या ंच या गुन् े ग या रीस या ठी कस या ्त ् यास या ठी पुरेश या आ ् े त. ् या च ब या तम् यां मधून ल ् या न मुले आ शण गँगस ट रच्या ् या त या तील अ शत श ् बेम या लूनपणे खेळणी ्व या पर केल या ज या तो ्त ् याच या स या क् या्तकया र ् या शच त्रपट या तून ् ोतो. कशी मोठ्या गुन्ह यां च या भ या ग बनत या त ् या ची देखील प्र शच ती बनत या त. एकतर सभो ्व त या लच्या पर र स सर तीतून शनमयादा ण ा साठी दोन लाख रु पयां ि ी अलीकडच्या क या् ी ्व र या ां मध् े आलेल या स ्त ् या, गँग ज ऑफ ् े ते. अमली पद या र या ांची तस क री, खंडणी, अप ् रण आ शण झ या लेले भ या ई शग रीचे आकर दा ण आ शण दुसरे म ् णजे संभ या व ् सुपा ि ी द ण् पे ा त आली होती. ्व या सेपूर, कमीने, म दया दानी, रईस अनेक शच त्रपट या ंतून तसेच ्त ् या ् ी पुढे ज या ऊन शनघ ् दा ण खून अश या कृ ्त ् यां मध् े अल प्व् ीन पर र ण या म याश्वर् ी ग या ंभी ्यादा च या अभ या्व ् ी ्व् ोगट या च या दो र अलीकडच्या क या ळ या तील ्व े ब शस र र जेसमधून ब या ल गुन् े ग या रीचे आरोपींच या स ् भ या ग शन ष प न्न झ या ल्याच्या घटन या 'रुटीन' पोल ल सांनी या प्र क ि णा ि ा म ् ण या्वया ल या गेल. म या नसश या स्त ी् दृ श टिकोन या तून श्व च या र ्व या स त्व म या ंडण्यात आलेले आ ् े . ्त ् याकडे के ्व ळ शच त्र पट या ं च या ब या ब बनली आ ् े . ्त ् यामुळेच कद याशच त न या व ््व स रे ल या , न या केल्यास अश या मुल या ं न या ज या ळ्यात अडक ्व णे गुन् े ग या र या ंस या ठी उलगडा क पे ला. या घ र न पे मध् पे श्वर् म ् णून प या् त या ् े ण या र न या् ी. क या रण ्त ् यात सम या ज या त सम या ज या ल या ्त ् या श्वर् ी धक् या तर सोड या आश च्दा ्व या टेन या से स ् ज -सोपे ठरते. कधी पैस या ं ्व या रंगेल आ ् ु ष्याचे आ शमर शक ज पे ि बंद क ि ण् ा त आल पे ल् ा घडण या ऱ्या घटन या -घड या मोडींचे प्र शतशब ं ब दडलेले आ ् े . झ या ले आ ् े . ्त ् यास या ठी पुरेशी ठरते. आपल्याल या कुण या स या रखे तरी बन या् चे ्त ् यामुळेच शच त्र पट या तील मनोरंजन ् े प्र ्त्क् जी ्व न या तील अपघ या त या ने घडण या र या गुन् या एक ्व े ळ ब या जूल या ठे ्व ू ् या त. आ ् या शनमयादा शप प्रे ् े म या न शस कतेतून ण झ या लेले अर शर, आ ि ोपींपैकी ए क जण १९ व ्थाि ा समक या लीन स या म याशज क स त्व आ ् े . ्व या परंतु, अल शन् प्व् ीन मुल या ंच या अ शत श ् ोजनबद्ध पद्धतीने कुटुंब या तील ्व या त या्व रण, श शक् ण या तील खंड अश या अनेक गो टिी आह पे , त ि दुस ि ा १८ व ् था खालील (पान ७ वर) छोटी- मोठी चोरी, ्व या टम या री, दरोड या , प्र संगी शक रकोळ गंभीर स्वरूप या च्या गुन्ह यां स या ठी ्व या पर केल या ज या तो, ् ी ब या ब मुल या ंन या गुन् े ग या रीकडे ढकलण्यास आह पे . सुरुवातीला उल् पे ख ‘इझी मनी’साठी मुलं गुन् पे गा ि ीकड पे वळतात! ा प्रमाण पे त् ा गुन्ह ा मध् पे क पे ल् ि ाणा सु य्ट वंशींव ि अल्पवयीन मुला ि ा हल् ा ! तव धीसंघर्षित बालका ि ा मी अनेक ्व र या ांप या सून अगदी चौ र ीच्या श्व द् यार ् या ां प या सून ते प्र श या सकी ् उद् ो गपती र या ण या सू ् दा्व ं शी ् े ्त ् यां च्या ्व ै ् श तिक ्व पोलीस श्व भ या ग या तील ्व र र ष्ठ अ शध क या ऱ् यां प ्ां त अनेक या ंचे समुपदेशन क या म या स या ठी ब या र या मतीतील गोजुब या्व ी पर र सर या त गेले सहभाग आह पे . कायद् ािपे सं ि क्ष ण केले आ ् े . अल प्व् ीन गुन् े ग या र या ंच्या समुपदेशन या च्या अनुभ ्व या तून अनेक ् ोते. ्त ् यां न या असण या ऱ्या पोलीस संर क् ण या तील क या् ी ा का ि णान पे या आ ि ोपी ि ा असल् म ् त् ्व या च्या ब या बी मल या ज या ण ्व त या त. अनेकद या ् या मुल या ंच्या घरची पर र स सर ती ग या ड्या म या गे ् ो ्त ् या तर एकच ग या डी ्त ् यां च्यासोबत ् ोती. बेत या ची असते. ्व डील व ् सनी असत या त, आई एकटीच कम या्व ती असते शक ं ्वया उल् पे ख बाल गुन् पे गा ि म्ह णूनही ्त ् या ्व े ळी दुच या की ्व रू न आलेल्या दोन अज् या त तरुण या ंनी आई- ्व डील दोघे ् ी क टि करत असतील तरी देखील घर या त पैस या कमी असतो. ्त ् यां च्या ्व र ् ल् या केल या . एक या ने गोळीब या र तर दुसऱ्याने सत् ु र ् या क पे त नाही. आज ि ा ि ता य आई- ्वशड ल या ंच्या बोलण्यातून पैस या खूप म ् त् ्व या च या आ ् े , पैस या असेल तरच आपल्याल या म या न ध या रद या र शस्त या ने ्त ् यां च्या उजव्या ् या त या्व र ्व या र केले. ् या प्र करणी पो शल स या ं न या म याश् ती अल्पवयीन आ ि ोपी उद् ाि ा शम ळू शकतो, ् ी भ या्व न या मुल या ंच्या मन या त त ् या र ् ोते. ्त ् यामुळे स ् ज पैसे कम या्व ण्याच्या श्व च या र या ने शम ळत या च त या्तकया ळ गुन् या द या खल करून तप या स सुरू करण्यात आल या आ ् े . ी मुलं गुन् े ग या रीकडे आक शरदा त ोत या त. क या् ी े ळ या घ या बरट मुल या ंन या पर र सर या तील गुन् े ग या र, ् ् ्व घटन या स र ळ या्व रू न एक शप स तू ल, एक सत् ु र आ शण एक क या डतूस जप्त करण्यात अट्टल गुंड बनतो. म्ह णून ि बाल स्व ् ं घो शर त भ या ई ज ्व ळचे ्व या टत या त. भ या ई बरोबर र याश् ल्या ्व र आपल्याल या देखील लोक घ या बरतील, आले आ ् े . आरोपींची म याश् ती, ्त ् यां न या गुन् या करण्यास कुणी प्र ्व्त् केले? ते गुन् पे गा ि ी हा दशकानुदशक पे ्त ् याच्यास या रख या च आपल्याल या म या न देतील, असं ्व या ट या् ल या ल या गतं. ्त ् यामुळे ् ी मुलं गुन् े ग या र या ं मध् े कुठून आले? कोण या च्या संप कयादा त ् ोते? ्त ् यां चे आणखी कोणी स यार ीद या र आ ् े त ्व या्व र या् ल या ल या गत या त. ् या बरोबर अनेक प्र च शल त गुन् े ग या र ् े श या ळ या -कॉलेजमधील स ्व यादा त शब नध या स त चि षि त पेि ा आण ण चि षि तना ि ा तव् य क या ?, ् या सगळ्याच या तप या स पो शल स या ं च्या ्व े ग ्व े गळ्या प र क या ं कडून केल या ज या त शक ं ्वया खोडकर मुल या ं ्व र ल क् ठे ्व ू न असत या त. ् या मुल या ंच्या नीडरपण या च या फ या् द या घेऊन ते ्त ् यां न या आ ् े . श्व शे र तः सीसीटीव् ी फुटेज गोळ या करून मुख ् आरोपीप ्ां त पो ् ोचण्याच या ाि ा ि सांगोपांग बनला आह पे . त् गुन् े ग या रीकडे ्व ळ ्व त या त. अश या ्व े ग ्व े गळ्या क या रण या ंमुळे अल प्व् ीन मुल या ं चे गुन् े ग या रीतले प्र म या ण प्र ््त न केल या ज या त आ ् े . ५०-६० पोलीस अ शध क या री क मदा च या री ् या प्र करण या च या तप या स ्व या ढत आ ् े . आपण तु रुं ग या त शक ं ्वया ब या लसुध या रग ्् या त गेल्यानंतर आपल्या कुटुंब या चे ् या ल ् ोतील, व पे ध घ पे णा ि ा हा र ॉप न् ू ज इन करत आ ् े त. ्व शक ल या ंचे पैसे कोण देण या र ? असे प्र श न ्त ् यां न या पडतच न या् ीत. (पान ७ वर) चैतन य कदम, उप श्व भ या गी ् पोलीस अ शध क या री म ि ाठी ि ा हा स्पे शल रिपोर्ट. स्पे शल रिपोर्ट संकलन अरुण म पे ह पे त् पे (सल्लाग ला र संप ला दक) समृद्धी जाधव, ि ाज ि त्न जोंधळ पे , संक पे त द शपांड पे पे