डिजिटल इंडियाच्या प्रवासात आता लहान मुलेही मागे राहणार नाहीत. अनेकदा मुले बाहेर गेल्यावर किंवा दुसऱ्या शहरात शिकायला असताना त्यांना पैशांची गरज पडते. अशा वेळी आता पालकांना चिंता करण्याची गरज नाही. RBI ने 'Junio Payments' ला परवानगी दिल्याने आता मुले बँक खात्याशिवाय UPI पेमेंट करू शकणार आहेत.
नेमकं काय आहे हे नवीन फीचर?
साधारणपणे UPI वापरण्यासाठी बँक खाते असणे अनिवार्य असते. मात्र, Junio App मुळे मुले आता कोणत्याही वैयक्तिक बँक खात्याशिवाय क्यूआर कोड (QR Code) स्कॅन करून पैसे देऊ शकतील. ही सुविधा NPCI च्या 'UPI Circle' तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.
हे काम कसं करतं?
पालकांचे मुख्य UPI खाते मुलांच्या या डिजिटल वॉलेटशी लिंक केले जाते.
मुले कोणत्याही दुकानात जाऊन QR कोड स्कॅन करून पेमेंट करू शकतात.
मुले किती पैसे खर्च करू शकतात, याची मर्यादा (Limit) पालक स्वतः ठरवू शकतात.
मुलांनी पैसे कुठे आणि किती खर्च केले, याचा पूर्ण रेकॉर्ड पालकांना त्यांच्या फोनवर पाहता येतो.
या सुविधेचे मुख्य फायदे:
बँक खात्याची गरज नाही: लहान मुलांच्या नावावर स्वतंत्र बँक खाते नसले तरी चालते.
आर्थिक साक्षरता: मुलांना लहानपणापासूनच 'बचत' आणि 'खर्च' यातील ताळेबंद समजण्यास मदत होईल.
सुरक्षितता: पालकांचे पूर्ण नियंत्रण असल्याने मुले उधळपट्टी करू शकणार नाहीत.
या ॲपमध्ये मुलांना काही कामे (Tasks) देऊन त्यांना रिवॉर्ड्स देण्याचीही सोय आहे, ज्यामुळे त्यांना पैशांचे महत्त्व कळेल.
अंकित गेरा आणि शंकर नाथ यांनी हे ॲप सुरू केले आहे. आतापर्यंत २० लाखांहून अधिक तरुणांनी हे ॲप डाऊनलोड केले असून, डिजिटल व्यवहारांमधील हा एक महत्त्वाचा बदल मानला जात आहे.
थोडक्यात काय तर आता मुलांना 'पॉकेट मनी' रोख स्वरूपात देण्याऐवजी डिजिटल स्वरूपात देणे सोपे आणि सुरक्षित झाले आहे. यामुळे मुले जबाबदार होतील आणि पालकांचे टेन्शनही कमी होईल!