हिंदू धर्मात अत्यंत पवित्र मानल्या जाणाऱ्या श्रावण महिन्याला सुरुवात झाली असून या महिन्यातील प्रत्येक दिवशी वेगवेगळ्या व्रतवैकल्यांची मोठी परंपरा आहे. या महिन्यातील मुख्य व्रतांपैकी एक असलेले 'जिवती पूजेचे व्रत' (जरा-जिवंतिका पूजन) अत्यंत उत्साहात केले जात आहे. यंदा भाविकांना जिवती पूजनासाठी एकूण पाच शुक्रवार मिळणार आहेत. शेवटचा पाचवा शुक्रवार ११ सप्टेंबर रोजी श्रावण अमावस्येच्या दिवशी येईल. विवाहित महिला आपल्या मुलांच्या उत्तम आरोग्यासाठी, दीर्घायुष्यासाठी आणि सुरक्षिततेसाठी संपूर्ण श्रावण महिन्यात दर शुक्रवारी हे व्रत अत्यंत श्रद्धेने पाळतात.
जिवतीच्या कागदावरील एकाच चित्रात चार वेगवेगळ्या देवतांच्या स्वतंत्र प्रतिमा असतात, ज्यांचा बालकांच्या रक्षणाशी आणि प्रगतीशी सखोल संबंध आहे. पहिल्या चित्रात भगवान नरसिंह विष्णूंचा हा चौथा अवतार घरातील अचानक उद्भवणाऱ्या संकटांपासून (उदा. उंचावरून पडणे, आगीपासून हानी) बालकांचे रक्षण करतो. दुसऱ्या चित्रात कालियामर्दन श्रीकृष्ण यमुनेच्या डोहात कालिया नागाचा पराभव करणारे श्रीकृष्णाचे हे रूप मुलांना घराबाहेरील संकटे, पाणी आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांपासून वाचवते.
तिसऱ्या चित्रात जरा आणि जिवंतिका देवी या चित्राच्या मध्यभागी मुलांना खेळवणाऱ्या रूपात दिसणारी ही देवी बालकांना दीर्घायुष्य आणि निरोगी आरोग्य प्रदान करते.
चौथ्या चित्रात बुध आणि बृहस्पती (गुरु) हे ग्रह बालकांमध्ये अलौकिक बुद्धिमत्ता, वाक्पटुत्व, विवेकबुद्धी आणि शैक्षणिक प्रगती निर्माण करून त्यांचा अहंकार दूर ठेवतात.
श्रावण महिना सुरू होताच देव्हाऱ्याजवळील भिंतीवर जिवतीचा कागद लावला जातो. श्रावण शुक्रवारी या प्रतिमेला गंध, हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुले वाहिली जातात. कापसाच्या माळेला हळद-कुंकवाची बोटे लावून ती माळ जिवतीला अर्पण केली जाते. त्यानंतर दूध-साखर, गूळ-खोबरे किंवा पुरणपोळीचा गोड नैवेद्य दाखवून धूप-दीपाने ओवाळतात. पूजा संपन्न झाल्यावर घरातील मुलांचे औक्षण करून त्यांना दूध-साखरेचे तीर्थ दिले जाते आणि जिवती मातेचा आशीर्वाद त्यांच्या पाठीशी राहावा, अशी प्रार्थना केली जाते. शेवटी, श्रावण अमावस्येला हा कागद भिंतीवरून काढून उलट करून ठेवावा आणि दुसऱ्या दिवशी त्याचे विसर्जन केले जाते. प्राचीन काळापासून चालत आलेली ही सुंदर परंपरा मातृशक्तीचा आपल्या मुलांवरील अतूट प्रेमाचे प्रतीक आहे.