पुणे - हिंदू धर्मात पितृपक्षाला खूप महत्त्व आहे. दरवर्षी भाद्रपद पौर्णिमेनंतर पितृपक्ष सुरू होतो. या काळात आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांच्यासाठी श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान केले जाते. यंदा 2026 मध्ये पितृपक्ष कधी सुरू होत आहे याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम आहे. चला तर जाणून घेऊया पितृपक्षाची अचूक तारीख आणि या 15 दिवसात काय करावे आणि काय टाळावे.
पितृपक्ष 2026 कधी सुरू होत आहे?
पंचांगानुसार यंदा पितृपक्ष 26 सप्टेंबर 2026, शनिवार पासून सुरू होत आहे. 26 सप्टेंबर रोजी पौर्णिमा श्राद्ध आहे. तर मुख्य पितृपक्ष 27 सप्टेंबर रविवार प्रतिपदा श्राद्ध पासून सुरू होईल आणि 10 ऑक्टोबर 2026 शनिवार रोजी सर्वपित्री अमावस्या या दिवशी समाप्त होईल. या अमावस्येला महालय अमावस्या असेही म्हणतात. या दिवशी ज्या पूर्वजांची तिथी माहित नाही त्यांचे श्राद्ध करता येते. पितृपक्ष संपल्याच्या दुसऱ्या दिवसापासून म्हणजे 11 ऑक्टोबरपासून शारदीय नवरात्र सुरू होणार आहे. 8bc1
पितृपक्ष म्हणजे काय?
असे मानले जाते की पितृपक्षाच्या 15 दिवसात आपले पूर्वज पितृलोकातून पृथ्वीवर येतात आणि आपल्या कुटुंबातील लोकांकडून अन्न आणि पाण्याची अपेक्षा करतात. त्यामुळे या काळात श्राद्ध केल्याने पितरांना मोक्ष मिळतो आणि ते आपल्याला आशीर्वाद देतात. ज्या घरात पितरांचे श्राद्ध केले जात नाही त्या घरात पितृदोष लागतो असे म्हटले जाते.
या 15 दिवसात काय करावे?
1. तर्पण आणि पिंडदान: रोज सकाळी लवकर उठून स्नान करून दक्षिण दिशेला तोंड करून काळे तीळ, जव आणि पाणी घेऊन पितरांना तर्पण करावे.
2. ब्राह्मण भोजन आणि दान: आपल्या पूर्वजांच्या नावाने ब्राह्मणाला भोजन द्यावे. गरीब आणि गरजू लोकांना अन्न, वस्त्र आणि पैशाचे दान करावे. गाय, कावळा आणि कुत्र्याला अन्न द्यावे.
3. सात्विक आहार: या 15 दिवसात घरात सात्विक जेवण बनवावे. श्राद्धाच्या दिवशी कांदा, लसूण विरहित स्वयंपाक करावा. खीर, पूरी आणि भाजीचा नैवेद्य पूर्वजांना दाखवावा.
4. पिंपळाच्या झाडाची पूजा: रोज पिंपळाच्या झाडाला पाणी घालावे आणि संध्याकाळी दक्षिण दिशेला दिवा लावावा. यामुळे पितर प्रसन्न होतात.
5. पूर्वजांचे स्मरण: रोज संध्याकाळी आपल्या पूर्वजांची नावे घेऊन त्यांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी प्रार्थना करावी.
या 15 दिवसात काय टाळावे?
1. नवीन आणि शुभ कार्य टाळा: पितृपक्ष हा शुभ काळ मानला जात नाही. त्यामुळे या 15 दिवसात नवीन घर खरेदी, नवीन कपडे खरेदी, लग्न, साखरपुडा, मुंडन किंवा गृहप्रवेश यासारखी कोणतीही शुभ कामे करू नयेत.
2. मांसाहार आणि दारू टाळा: या काळात चुकूनही मांस, मासे, अंडी आणि दारूचे सेवन करू नये. तसेच कांदा आणि लसूण खाणे देखील टाळावे.
3. केस आणि दाढी कापू नका: पितृपक्षात केस कापणे, दाढी करणे आणि नखे कापणे अशुभ मानले जाते. त्यामुळे शक्यतो हे टाळावे, विशेषतः ज्या दिवशी तुमच्या घरात श्राद्ध आहे त्या दिवशी.
4. वादविवाद आणि अपशब्द टाळा: या काळात घरात भांडण, शिवीगाळ आणि खोटे बोलणे टाळावे. घरात शांतता ठेवा आणि कोणाचेही मन दुखवू नका.
5. रात्री उशिरा प्रवास टाळा: मान्यतेनुसार पितृपक्षात नकारात्मक शक्ती जास्त सक्रिय असतात त्यामुळे रात्री उशिरा बाहेर जाणे टाळावे.
या छोट्या गोष्टींचे पालन केल्यास तुमच्या पूर्वजांचा आशीर्वाद तुम्हाला नक्की मिळेल आणि घरात सुख समृद्धी नांदेल.