NEET-UG परीक्षेतील घोटाळा आणि पेपरफुटीच्या अफवा रोखण्यासाठी सरकारने टेलिग्राम (Telegram) ॲपवर २२ जून २०२६ पर्यंत तात्पुरती बंदी घातली आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या कलम ६९ए (Section 69A of IT Act) अंतर्गत हा आदेश जारी केला आहे. परीक्षा प्रक्रियेत पारदर्शकता राखण्यासाठी आणि पेपर लीकच्या अफवांना आळा घालण्यासाठी हा मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे.
बंदी का घालण्यात आली? (मुख्य कारणे)
NEET पुनर्रचना परीक्षा सुरक्षा: २१ जून २०२६ रोजी होणाऱ्या NEET-UG पुनर्रिक्षेदरम्यान (Re-exam) कोणताही पेपर लीक होऊ नये किंवा फसवणूक होऊ नये, यासाठी राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेच्या (NTA) शिफारशीवरून हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
मेसेज एडिटिंग (Message Editing) फिचरवर बंदी: टेलिग्रामवरील मेसेज एडिट करण्याच्या सुविधेवर ३० जून २०२६ पर्यंत बंदी घालण्यात आली आहे. पेपर झाल्यानंतर जुने मेसेज एडिट करून 'पेपर आधीच लीक झाला होता' अशा खोट्या अफवा पसरवण्यासाठी या फिचरचा गैरवापर केला जात होता.
टेलिग्राम ॲप आणि वेब प्लॅटफॉर्मवर २२ जून २०२६ पर्यंत(NEET परीक्षा संपल्यानंतरच्या दिवसापर्यंत) तात्पुरते निर्बंध असतील. टेलिग्रामवरील मेसेज एडिट करण्याच्या सुविधेवर ३० जून २०२६ पर्यंत मर्यादा आणण्यात आल्या आहेत.
विद्यार्थ्यांवर काय परिणाम होणार?
इंटरनेट फ्रीडम फाउंडेशन (IFF) आणि अनेक डिजिटल हक्क गटांनी या निर्णयावर टीका केली आहे. देशभरातील लाखो विद्यार्थी टेलिग्राम ग्रुप्सचा वापर नोट्स, मोफत स्टडी मटेरियल आणि शंका निरसनासाठी करत होते. परीक्षेच्या अगदी शेवटच्या दिवसांत ॲप बंद झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांचे मोठे शैक्षणिक नुकसान होत असल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे.
सायबर सेलची कारवाई
इंडियन सायबर क्राइम कोऑर्डिनेशन सेंटरने (I4C) राष्ट्रीय परीक्षा संस्था (NTA) आणि विविध राज्यांच्या पोलिसांच्या मदतीने अनेक संशयास्पद चॅनेल्सवर कारवाई केली. मात्र, वैयक्तिक चॅनेल्स बंद करूनही गैरप्रकार थांबत नसल्याने थेट प्लॅटफॉर्म स्तरावरच हे निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत.
विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना
राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेने (NTA) स्पष्ट केले आहे की, २१ जून २०२६ रोजी होणारी नीट पुनर्परीक्षा नियोजित वेळापत्रकानुसारच पार पडणार आहे. या निर्णयामुळे सर्वसामान्य वापरकर्त्यांची गैरसोय होणार असली, तरी परीक्षेची निष्पक्षता जपण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांनी कोणत्याही सोशल मीडियावरील अफवांवर विश्वास न ठेवता केवळ अधिकृत संकेतस्थळावरील माहितीचे पालन करावे.