नवरात्रीचे नऊ दिवस देवी दुर्गेच्या नऊ रूपांची पूजा केली जाते. यात अष्टमी तिथीला सगळ्यात जास्त महत्त्व असते. या दिवशी अनेक घरांमध्ये कन्या पूजन केले जाते, यालाच कंजक पूजा असेही म्हणतात. पण ही पूजा नेमकी का करतात आणि यामागची कथा काय आहे हे अनेकांना माहिती नसते.
कन्या पूजन का करतात?
शास्त्रानुसार 2 ते 10 वर्षाच्या मुलींमध्ये देवी दुर्गेचा अंश असतो. त्यामुळे नवरात्रीत मुलींना देवीचे रूप मानून त्यांची पूजा केली जाते. असे मानले जाते की कन्यांची पूजा केल्याने देवी दुर्गा प्रसन्न होते आणि घरात सुख समृद्धी येते. ज्या घरात कन्यांचा आदर होतो तेथे देवीचा वास असतो, अशी मान्यता आहे.
यामागची खरी कथा अशी आहे की जेव्हा देवी दुर्गेने महिषासुराचा वध केला, तेव्हा सर्व देवांनी तिची पूजा केली. पण देवीने सांगितले की माझी खरी पूजा तेव्हाच होईल जेव्हा तुम्ही लहान कन्यांना देवी मानून त्यांचा आदर कराल. तेव्हापासून अष्टमी आणि नवमीला कन्या पूजन करण्याची परंपरा सुरू झाली.
कन्या पूजनात किती मुली असाव्यात?
साधारणपणे 9 कन्यांची पूजा केली जाते, कारण देवीची 9 रूपे आहेत. 9 मुलींसोबत एका लहान मुलाचीही पूजा केली जाते, त्याला बटुक भैरव म्हणतात. तो देवीचा रक्षक मानला जातो. जर 9 मुली मिळाल्या नाहीत तर 2, 5 किंवा 7 मुलींचीही पूजा करता येते. मुलींचे वय 2 ते 10 वर्षाच्या दरम्यान असावे.
कंजक पूजेचा शुभ मुहूर्त 2026
यंदा शारदीय नवरात्रीत महाअष्टमी 10 ऑक्टोबर 2026 शनिवारी आहे. या दिवशी कन्या पूजनाचा शुभ मुहूर्त सकाळी 11 वाजून 15 मिनिटांपासून ते दुपारी 1 वाजून 30 मिनिटांपर्यंत आहे. या वेळेत पूजा करणे सर्वात शुभ मानले जाते. जर सकाळी शक्य नसेल तर दुपारी 3 ते 5 या वेळेतही पूजा करता येते.
पूजेची पद्धत कशी आहे
सर्वात आधी मुलींचे पाय पाण्याने धुवावे. त्यानंतर त्यांना हळद कुंकू लावावे. त्यांना फुले आणि अक्षता द्यावी. त्यानंतर त्यांना चपाती, पूरी, काळे चणे, हलवा आणि बर्फीचा नैवेद्य द्यावा. जेवण झाल्यावर त्यांना दक्षिणा आणि भेटवस्तू द्यावी आणि त्यांचे आशीर्वाद घ्यावेत. मुली जेवायला बसल्या तेव्हा त्यांना देवीचे रूप समजून त्यांच्याशी प्रेमाने वागावे.
काळे चणेच का देतात?
कन्या पूजनात काळे चणेचा प्रसाद आवर्जून दिला जातो. काळे चणे हे शक्ती आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते. ते खाल्ल्याने शरीरात ताकद येते आणि देवीची कृपा राहते, असे मानले जाते.
या नवरात्रीत तुम्हीही अष्टमीला कन्या पूजन करून देवी दुर्गेचा आशीर्वाद नक्की घ्या.