महाराष्ट्र : राज्यात दोन्ही राष्ट्रवादी एकत्र येणार का, हा प्रश्न गेल्या काही दिवसांपासून पुन्हा चर्चेत आला आहे. त्यातच ठाकरे गटाचे नेते संजय राऊत यांनी केलेल्या एका दाव्याने या चर्चेला वेगळेच वळण दिले आहे. सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादीचे 20 ते 22 आमदार कधीही बाहेर पडू शकतात, असा दावा राऊत यांनी केला. त्यावर राष्ट्रवादीचे प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे यांनी जोरदार पलटवार केला आहे.
संजय राऊत यांनी नेमके काय म्हटले
संजय राऊत यांनी बुधवारी पत्रकारांशी बोलताना सांगितले, अजित पवार यांच्या निधनानंतर त्यांच्या गटातील आमदारांना पूर्वीसारखे नेतृत्व उरलेले नाही. त्यामुळे अनेक आमदार अस्वस्थ आहेत. राष्ट्रवादीचे आमदार सध्या शरद पवार यांची भेट घेत आहेत, ती फक्त तब्येतीची विचारपूस करण्यासाठी नाही. या भेटींमागे मोठे राजकीय कारण असू शकते. सुनेत्रा पवार यांच्या पक्षाचे 20 ते 22 आमदार कधीही वेगळे होऊ शकतात. ते शरद पवार यांच्या पक्षात परत आले तर त्याला विलीनीकरण म्हणता येणार नाही, ती घरवापसी असेल. किंवा ते निवडणुकीआधी दुसऱ्या पक्षातही जाऊ शकतात.
राऊत यांच्या या दाव्यानंतर महायुतीतही अस्वस्थता वाढल्याचे बोलले जात आहे. कारण सध्या सुनेत्रा पवार गटाकडे विधानसभेत 41 आमदार आहेत. त्यातले 20 आमदार जरी बाहेर पडले तरी सरकारचे गणित बदलू शकते.
तटकरे यांनी काय उत्तर दिले
सुनील तटकरे यांनी राऊत यांच्या दाव्याचा समाचार घेतला. संजय राऊत हे ज्येष्ठ पत्रकार आहेत, माझे त्यांच्याशी चांगले संबंध आहेत. पण विधानसभा निवडणुकीपासून त्यांचे मानसिक संतुलन बिघडले आहे, असे तटकरे म्हणाले. कल्पोकल्पित कथा रचणे आणि सकाळी एक नवे नरेटिव्ह सोडणे, हेच त्यांचे काम उरले आहे. आमचा पक्ष एकसंघ आहे. आमचे 41 आमदार सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखाली काम करत आहेत. कोणीही फुटणार नाही. याचवेळी तटकरे यांनी विलीनीकरणावरही भाष्य केले. सुनेत्रा पवार यांनी काल पत्रकार परिषद घेतली. ज्यावेळी ज्या गोष्टी असतील त्यावेळी त्या कळतील, असे त्या म्हणाल्या. त्यामुळे विलीनीकरणात सध्या तरी काही तथ्य आहे असे मला वाटत नाही, असे तटकरे म्हणाले.
शरद पवार यांना आमदार भेटणार यावरही तटकरे बोलले. शरद पवार हे सहा दशकांपासून देश आणि राज्यासाठी काम करत आहेत. त्यांची तब्येत बरी नसताना त्यांना भेटायला जाणे स्वाभाविक आहे. पवार यांनीच आम्हाला घडवले आहे. आम्ही अजितदादांच्या नेतृत्वाखाली एनडीएसोबत गेलो, तो एक राजकीय विचार असू शकतो. पण शरद पवार आमचे दैवत आहेत. त्यामुळे त्यांना भेटायला जाणे गैर नाही. मीही मुंबईत असल्यावर त्यांना भेटायला जाईन, असे तटकरे यांनी सांगितले.
नेमकी पार्श्वभूमी काय आहे
या सगळ्या चर्चेची मुळे 2023 मध्ये आहेत. जुलै 2023 मध्ये अजित पवार यांनी शरद पवार यांच्यापासून वेगळे होत भाजपसोबत सरकारमध्ये सहभाग घेतला. त्यानंतर राष्ट्रवादीचे दोन गट झाले. एक गट शरद पवार यांच्याकडे राहिला, दुसरा अजित पवार यांच्याकडे गेला. पक्षाचे नाव आणि चिन्ह अजित पवार गटाला मिळाले.
त्यानंतर दोन्ही गट पुन्हा एकत्र येतील, अशी चर्चा अनेकदा झाली. विशेषतः अजित पवार यांच्या निधनानंतर ही चर्चा अधिकच वाढली. 28 जानेवारीला विमान अपघातात अजित पवार यांचे निधन झाले. त्यानंतर सुनेत्रा पवार यांनी पक्षाची धुरा सांभाळली.
विलीनीकरणाबाबत याआधी कोणत्या हालचाली झाल्या
विलीनीकरणाची चर्चा फक्त आता सुरू झालेली नाही. याआधीही अनेकदा यावर बैठका झाल्याचा दावा दोन्ही बाजूंच्या नेत्यांनी केला आहे. जयंत पाटील यांच्या घरी आणि बारामतीत अजित पवार यांच्या उपस्थितीत बैठका झाल्या होत्या, असा दावा शरद पवार गटाचे नेते अनिल देशमुख यांनी केला होता. एकत्र आल्यानंतर प्रदेशाध्यक्ष कोणाला करायचे इथपर्यंत चर्चा झाली होती, असेही ते म्हणाले होते.
युगेंद्र पवार यांनीही याबाबत मोठा खुलासा केला होता. विलीनीकरण होणारच होते. गोविंदबागेतही दादांची बैठक झाली होती. सगळे ठरले होते. 12 फेब्रुवारीला दादा स्वतःच घोषणा करणार होते. पण दादा अचानक गेल्यामुळे विषय मागे राहिला, असे युगेंद्र पवार म्हणाले होते.
सुनील तटकरे यांनीही काही दिवसांपूर्वी हीच गोष्ट मान्य केली होती. अजित पवार हयात असते तर 12 फेब्रुवारीला दोन्ही राष्ट्रवादीचे विलीनीकरण झाले असते. अजितदादांनी स्वतः मला ही तारीख सांगितली होती. त्यांच्या निधनामुळे ही प्रक्रिया थांबली, असे तटकरे म्हणाले होते. मात्र सध्या विलीनीकरणाची कोणतीही अधिकृत चर्चा सुरू नाही, असेही त्यांनी त्याचवेळी स्पष्ट केले होते.
शरद पवार यांच्या भेटीने चर्चेला पुन्हा उधाण
शरद पवार यांची प्रकृती बिघडल्यामुळे त्यांना प्रथम पुण्यातील रुबी रुग्णालयात आणि नंतर मुंबईतील ब्रीच कँडी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. त्यावेळी अजित पवार गटाचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांनी रुग्णालयात जाऊन त्यांची भेट घेतली. त्या भेटीतील एक व्हिडिओ व्हायरल झाला. त्यात शरद पवार 10 तारखेनंतर एकत्र बसू असे पटेल यांना सांगताना दिसले. त्यामुळे दिवाळीनंतर विलीनीकरणावर चर्चा होणार का, असा तर्क लावला गेला.
त्यानंतर पार्थ पवार यांनीही एकाच दिवसात दोन वेळा शरद पवार यांची भेट घेतली. सुमारे तीन ते चार तास चर्चा झाली. यामुळेही चर्चेला वेग आला. मात्र प्रफुल्ल पटेल यांनी नंतर स्पष्ट केले की, ती भेट फक्त प्रकृतीची विचारपूस करण्यासाठी होती. 10 तारखेनंतर भेटू म्हणजे दिवाळीनंतर भेटू असा साधा अर्थ होता, त्यात राजकारण नव्हते.
यावर स्वतः शरद पवारांची प्रतिक्रिया काय...
शरद पवार यांनी विलीनीकरणावर याआधीच आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. सप्टेंबर महिन्यात मुंबईत झालेल्या पक्षाच्या बैठकीत ते म्हणाले होते, आम्ही कुठेही जाणार नाही. आम्ही कुणासोबतही जाणार नाही. यायचे असेल तर आमच्यासोबत या. आमचा पक्ष स्वतंत्रपणे लढेल.
त्यांच्या या विधानाचा अर्थ असा काढला गेला की, विलीनीकरण करायचे असेल तर ते शरद पवार यांच्या पक्षात व्हावे. अजित पवार गटाने त्यांच्या पक्षात यावे. ते एनडीएमध्ये जाणार नाहीत. त्यानंतरही शरद पवार गटाच्या वरिष्ठ नेत्यांनी सांगितले की, सध्या विलीनीकरणाची कोणतीही चर्चा सुरू नाही आणि सध्या तशी परिस्थितीही नाही.
दुसरीकडे रोहित पवार यांनीही विलीनीकरणाला विरोध केला आहे. भाजपसोबत जाण्याचा प्रश्नच नाही. शरद पवार यांनी 60 वर्षे प्रतिगामी विचारांविरोधात लढा दिला आहे, असे रोहित पवार म्हणाले होते. अजितदादांची विलीनीकरणाची इच्छा ही भावनिक होती, कुटुंब एकत्र राहावे ही भावना होती, असा खुलासाही त्यांनी केला होता.
सुनेत्रा पवार यांनीही विलीनीकरणावर थेट उत्तर टाळले आहे. बारामतीत पत्रकार परिषदेत त्या म्हणाल्या, जशी वेळ येईल तशा गोष्टी तुम्हाला समजतील. योग्य वेळ आली की सगळे स्पष्ट होईल. त्यांनी विलीनीकरणाची शक्यता पूर्णपणे फेटाळली नाही, त्यामुळे चर्चेला आणखी जागा मिळाली.
दुसरीकडे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मंगळवारी सांगितले होते, राष्ट्रवादीचे विलीनीकरण भाजपशी चर्चा केल्याशिवाय होऊ शकत नाही. त्यावर राऊत यांनी उत्तर दिले की, हे शरद पवार यांच्या पक्षाला लागू होत नाही. बुधवारी सुनील तटकरे यांनी फडणवीस यांची वर्षा बंगल्यावर भेट घेतली. ती दिवाळीची सदिच्छा भेट असल्याचे सांगण्यात आले, मात्र या भेटीमुळेही राजकीय चर्चांना उधाण आले.
सध्या चित्र असे आहे की, विलीनीकरणाची अधिकृत चर्चा कोणीच मान्य करत नाही. पण भेटीगाठी, विधाने आणि दावे यामुळे चर्चा थांबत नाही. राऊत यांच्या 20 आमदार फुटणार या दाव्यामुळे आता लक्ष आमदारांच्या हालचालींकडे लागले आहे. आमदार खरेच शरद पवार यांना भेटत आहेत का, ते फक्त तब्येतीसाठी आहे की राजकीय कारणासाठी, हे येत्या काही दिवसांत स्पष्ट होईल.
दोन्ही राष्ट्रवादी एकत्र येतील की आमदार वेगवेगळे मार्ग निवडतील, हे ठरवणारा काळ आता जवळ आला आहे.