सह्याद्रीच्या कुशीत दडलेले अथांग सौंदर्य अनुभवायचे असेल, तर पावसाळा हाच सर्वोत्तम ऋतू मानला जातो. यंदाच्या पावसाळ्यात गर्दीपासून दूर, हिरवेगार डोंगर आणि कोसळणारे धबधबे पाहायचे असतील, तर पुणेकरांसाठी एक नवा आणि अप्रतिम पर्याय उपलब्ध आहे — तो म्हणजे 'लिंग्या घाट धबधबा ट्रेक'. पुणे जिल्ह्यातील मुळशी तालुक्यातील पश्चिम घाटाच्या डोंगररांगांमध्ये वसलेला हा ट्रेक सध्या ट्रेकर्स आणि निसर्गप्रेमींचे मुख्य आकर्षण ठरत आहे.
कुठे आहे हे निसर्गसौंदर्य?
हा सुंदर ट्रेक पुणेकरांचे लाडके पर्यटनस्थळ असलेल्या लवासा शहरापासून साधारण १३.५ किलोमीटर अंतरावर पुढे आहे. या ट्रेकचे मुख्य आकर्षण म्हणजे 'लिंग्या' नावाचा एक अवाढव्य आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक पाषाण सुळका (Rock Pinnacle). हा सुळका ट्रेकच्या मार्गावर दिमाखात उभा असून स्थानिक गावकरी या सुळक्याची मनोभावे पूजा करतात. याच सुळक्यावरून या संपूर्ण घाटाचे आणि धबधब्याचे नाव 'लिंग्या घाट' असे पडले आहे. या ट्रेकसाठीचे मूळ गाव 'धामणओहोळ' हे आहे. लवासाच्या डोंगररांगांमध्ये वसलेले हे छोटे आणि शांत गाव ट्रेकची सुरुवात करण्यासाठी उत्तम स्थान आहे.
ट्रेकचे मुख्य आकर्षण आणि वैशिष्ट्ये
या ट्रेकचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ट्रेक पूर्ण केल्यानंतर समोर येणारा नजराणा! डोंगराच्या एका अरुंद खडकातील फटीमधून तब्बल ६० ते ७० फूट उंचीवरून कोसळणारा पांढराशुभ्र धबधबा पर्यटकांचे मन मोहून टाकतो. पावसाळ्याच्या दिवसांत इथला निसर्ग अधिकच बहरतो. या संपूर्ण मार्गावर एकामागोमाग एक असे तीन छोटे-मोठे धबधबे पाहायला मिळतात. आजूबाजूला पसरलेली हिरवीगार शेते, खळाळत वाहणारे पाण्याचे प्रवाह, धुक्याची चादर आणि मधोमध उभा असलेला तो ऐतिहासिक लिंग्या सुळका, हे दृश्य डोळ्यांचे पारणे फेडणारे असते.
कोणासाठी आहे हा ट्रेक?
हा ट्रेक 'सोपा ते मध्यम' (Easy to Moderate) या श्रेणीत मोडतो. त्यामुळे ट्रेकिंगची सुरुवात करणाऱ्या नवशिक्यांसाठी, कुटुंबासोबत फिरणाऱ्यांसाठी आणि लहान मुलांसाठी हा ट्रेक अतिशय सुरक्षित आणि सोयीचा आहे. एका दिवसाच्या सहलीसाठी (One Day Trek) हा एक उत्तम पर्याय आहे. ट्रेक पूर्ण केल्यानंतर पर्यटक लवासा शहराला भेट देऊन तिथल्या विस्तीर्ण तलावाच्या आणि देखण्या परिसराचा आनंदही घेऊ शकतात.
कसे पोहोचावे?
स्वतःच्या वाहनाने: पुण्यातून लवासा रोडमार्गे धामणओहोळ गावापर्यंत खासगी वाहनाने सहज पोहोचता येते. पुणे शहरापासून हे अंतर साधारण ६० ते ६५ किलोमीटर असून वाहनाने पोहोचण्यासाठी दीड ते दोन तास लागतात. मुळशी धरण मार्गे किंवा लवासा घाटमार्गे जाणारा रस्ता निसर्गरम्य असल्याने प्रवासही आनंददायी ठरतो.
सार्वजनिक वाहतुकीने: पुण्याच्या स्वारगेट बसस्थानकावरून धामणओहोळसाठी थेट बस उपलब्ध आहेत, मात्र या बसेसची वारंवारता कमी असल्याने पहाटे ५ ते ६ या वेळेतील पहिली बस पकडण्याचा प्रयत्न करावा, जेणेकरून दिवसभराचा ट्रेक व्यवस्थित पूर्ण करता येईल. ज्यांच्याकडे स्वतःचे वाहन नाही, त्यांनी ग्रुपने खासगी टेम्पो/जीप भाड्याने घेऊन जाणेही सोयीचे ठरते.
तिकीट व नोंदणीबाबत महत्त्वाची माहिती
लिंग्या घाट हा अद्याप पूर्णपणे असंघटित (unorganized) ट्रेक असून, वन विभाग किंवा स्थानिक प्रशासनाकडून कोणतेही अधिकृत प्रवेश तिकीट किंवा शुल्क आकारले जात नाही. मात्र खालील पर्याय पर्यटकांसाठी सोयीचे ठरू शकतात:
• खासगी ट्रेकिंग ग्रुपसोबत बुकिंग: पुण्यातील अनेक ट्रेकिंग संस्था (उदा. Trekfit Adventures, Trekraw यांसारखे गट) या मार्गावर मार्गदर्शकासह (guided) एक-दिवसीय ट्रेकचे आयोजन करतात. अशा संस्थांच्या संकेतस्थळावर किंवा सोशल मीडिया पेजवर आगाऊ नोंदणी करून सहभागी होता येते; यात वाहतूक, मार्गदर्शक आणि सुरक्षा व्यवस्था समाविष्ट असते.
• स्वतंत्रपणे जाणाऱ्यांसाठी: धामणओहोळ गावात पोहोचल्यानंतर स्थानिक गावकऱ्यांकडून वाटाड्या (गाईड) घेणे उत्तम. यासाठी कोणतेही निश्चित दर नसून गावातच चौकशी करून ठरवता येते.
• वाहनतळ आणि पायवाटेबाबत प्रशासनाकडून अद्याप ठोस सुविधा उभारलेली नसल्याने, वाहन गावातच सुरक्षित ठिकाणी लावून पुढे पायी जावे लागते.
एक महत्त्वाचा सुरक्षेचा इशारा
सोशल मीडियावरील फोटो-व्हिडिओच्या हव्यासापोटी काही पर्यटक लिंग्या सुळक्यावर चढून जोखमीचे फोटोशूट करत असल्याचे प्रकार यापूर्वी घडले आहेत. हा सुळका निमुळता असूनही अनेक पर्यटक फोटो-व्हिडिओसाठी त्यावर चढतात, यामुळे स्थानिकांच्या श्रद्धेला धक्का पोहोचतोच, शिवाय जीवितालाही गंभीर धोका निर्माण होतो. त्यामुळे पर्यटकांनी सुळक्यावर चढण्याचे टाळावे आणि स्थानिक गावकऱ्यांच्या सूचनांचे काटेकोर पालन करावे, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
जाताना काय काळजी घ्याल?
• पावसाळ्यात दगड निसरडे असल्याने ट्रेकिंग शूज किंवा घट्ट पकड असलेली पादत्राणे वापरावीत.
• रेनकोट/पोंचो, बॅकपॅकसाठी वॉटरप्रूफ कव्हर सोबत ठेवावे.
• पिण्याचे पाणी, हलका नाश्ता आणि प्रथमोपचार पेटी सोबत बाळगावी.
• गटाने ट्रेक करावा आणि सूर्यास्तापूर्वी परतीचा प्रवास सुरू करावा.
• प्लास्टिक कचरा न करता निसर्गाचा आदर राखावा.
पावसाचा आनंद घेत, धुक्याच्या दुलईत हरवून जाण्यासाठी आणि शहरी गजबजाटातून सुटका करून घेण्यासाठी या वीकेंडला 'लिंग्या घाट धबधबा ट्रेक'ला नक्की भेट द्या — मात्र सुरक्षिततेचे सर्व नियम पाळून!