आजकाल वजन कमी करण्यासाठी किंवा फिट राहण्यासाठी सगळेच सॅलड खाण्याचा सल्ला देतात. पण सॅलड म्हणजे फक्त काकडी टोमॅटो कापून खाणे असे नाही. योग्य पद्धतीने आणि योग्य गोष्टी मिक्स करून सॅलड खाल्ले तर ते एक संपूर्ण आणि पौष्टिक जेवण बनू शकते. अनेकजण सॅलड खातात पण काही चुका करतात ज्यामुळे त्याचा पूर्ण फायदा मिळत नाही. चला तर मग बघूया सॅलड का खावे, त्यात काय असावे आणि कोणत्या चुका टाळाव्यात.
सॅलड का खावे, याचे पाच मोठे फायदे -
पहिला फायदा म्हणजे पोषक तत्वांचा खजिना. कच्च्या भाज्या आणि फळांमध्ये जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटी ऑक्सिडंट्स भरपूर प्रमाणात असतात. या गोष्टी शिजवल्यावर कमी होतात पण सॅलडमध्ये त्या तशाच राहतात. त्यामुळे शरीराला नैसर्गिक पोषण मिळते.
दुसरा फायदा म्हणजे पचनशक्ती सुधारते. सॅलडमध्ये फायबर म्हणजेच तंतुमय पदार्थ जास्त असतात. त्यामुळे बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होतो. पोट साफ राहते आणि पचन संस्था मजबूत होते. ज्यांना सतत गॅस किंवा पोट जड होण्याचा त्रास आहे त्यांच्यासाठी सॅलड खूप फायदेशीर आहे.
तिसरा फायदा म्हणजे वजन नियंत्रण. सॅलड खाल्ल्याने पोट लवकर भरते. त्यामुळे आपण भाकरी किंवा भात कमी खातो आणि अतिरिक्त कॅलरी जाणे टाळले जाते. वजन कमी करण्यासाठी सॅलड हा सगळ्यात सोपा आणि नैसर्गिक उपाय आहे.
चौथा फायदा म्हणजे शरीर हायड्रेटेड राहते. काकडी, टोमॅटो, गाजर यांसारख्या भाज्यांमध्ये पाण्याचे प्रमाण 90 टक्क्यांपेक्षा जास्त असते. त्यामुळे उन्हाळ्यात किंवा दिवसभरात शरीरातील पाण्याची पातळी योग्य राहते.
पाचवा फायदा म्हणजे त्वचा आणि केसांसाठी. सॅलडमधील अँटी ऑक्सिडंट्स आणि व्हिटॅमिन ई मुळे त्वचा सतेज होते. डोळ्यांखाली काळी वर्तुळे कमी होतात आणि केस गळणे देखील कमी होते.
एक पौष्टिक सॅलड कसे बनवावे -
एक चांगले सॅलड बनवण्यासाठी फक्त दोन भाज्या पुरेशा नाहीत. त्यात चार गोष्टींचा समतोल असावा.
एक, मुख्य भाज्या. यात काकडी आणि टोमॅटो हे तर हवेच. सोबत गाजर आणि बीट जरूर घ्या. गाजरामुळे डोळ्यांचे आरोग्य चांगले राहते आणि बीटमुळे रक्तातील हिमोग्लोबिन वाढते. थोडी कोबी किंवा लेट्युस घातल्याने फायबर मिळते.
दोन, पालेभाज्या. सॅलडमध्ये पालक किंवा मेथीची कोवळी पाने बारीक चिरून टाका. यामुळे लोह भरपूर मिळते. चव वाढवण्यासाठी कोथिंबीर आणि पुदिना घाला, त्याने सॅलडला फ्रेश सुगंध येतो.
तीन, प्रोटीन. सॅलड फक्त भाज्यांचे असेल तर भूक लवकर लागते. त्यामुळे त्यात प्रोटीन असणे गरजेचे आहे. शाकाहारी लोकांनी उकडलेले मूग, मटकी, चणे, पनीर किंवा टोफू घालावे. मांसाहारी लोक उकडलेले अंडे किंवा थोडे चिकन घालू शकतात. यामुळे सॅलड हे पूर्ण जेवण बनते.
चार, हेल्दी फॅट्स आणि नट्स. सॅलडमध्ये थोडे भाजलेले शेंगदाणे, बदाम किंवा अक्रोड घाला. यामुळे कुरकुरीतपणा येतो. तसेच अंबाडीच्या बिया किंवा तीळ घातल्याने ओमेगा 3 फॅटी ऍसिड मिळते जे हृदयासाठी खूप चांगले असते.
सॅलड खाताना कोणत्या चार चुका टाळाव्यात -
पहिली चूक म्हणजे जास्त मीठ टाकणे. अनेकजण सॅलडवर भरपूर मीठ टाकतात. त्यामुळे शरीरात पाणी साठून राहते आणि रक्तदाब वाढू शकतो. मिठाऐवजी लिंबू पिळा, चाट मसाला किंवा काळी मिरी वापरा.
दुसरी चूक म्हणजे स्वच्छता न पाळणे. भाज्या न धुता कापू नका. भाज्या वापरण्यापूर्वी कोमट पाण्यात थोडे मीठ टाकून 10 मिनिटे भिजवून ठेवा आणि नंतर स्वच्छ धुवा. त्यामुळे त्यावरील कीटकनाशके निघून जातात.
तिसरी चूक म्हणजे चुकीच्या वेळी खाणे. सॅलड नेहमी जेवणाआधी 15 मिनिटे किंवा जेवणासोबत खावे. रात्री खूप उशिरा किंवा झोपण्यापूर्वी कच्चे सॅलड खाल्ले तर काही लोकांना पचनास जड जाते आणि गॅस होतो.
चौथी चूक म्हणजे क्रीम आणि मेयॉनीजचा वापर. बाजारासारखे लागावे म्हणून अनेकजण सॅलडमध्ये भरपूर मेयॉनीज, चीज किंवा क्रीम टाकतात. यामुळे सॅलड हेल्दी न राहता त्यातील कॅलरीज दुप्पट होतात. त्याऐवजी दही किंवा ऑलिव्ह ऑईल वापरा.
लक्षात ठेवा, सॅलड ही एक सवय आहे. सुरुवातीला रोज एक वाटीपासून सुरुवात करा. हळूहळू त्याचे प्रमाण वाढवा. घरातील लहान मुलांनाही रंगीत भाज्या घालून सॅलड द्या, त्यामुळे त्यांना भाज्या खाण्याची सवय लागेल.
वरील माहिती सामान्य आरोग्य जागरूकतेसाठी आहे. तुम्हाला कोणताही आजार असल्यास किंवा विशेष डाएटवर असाल तर डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.