आज प्रत्येक घरात एकच समस्या दिसते, लहान मुलं सतत मोबाईल मागतात. जेवण करताना, अभ्यास करताना आणि झोपतानाही मोबाईल हवा असतो. जास्त मोबाईल वापरामुळे डोळे दुखणे, चिडचिड करणे आणि अभ्यासात लक्ष न लागणे असे त्रास सुरू होतात. पण ओरडून किंवा मोबाईल हिसकावून घेऊन ही सवय जात नाही. त्यासाठी काही सोप्या ट्रिक्स वापराव्या लागतात.
दिवसातून फक्त 30 मिनिटे मोबाईल पूर्णपणे बंद ठेवा. या 30 मिनिटांत आई, बाबा आणि मुलं यांनी एकत्र बसून गप्पा मारणे, गोष्टी सांगणे किंवा एखादा बोर्ड गेम खेळणे. जेव्हा मुलांना तुमचा वेळ मिळतो तेव्हा ते आपोआप मोबाईल विसरतात. हा उपाय मानसोपचार तज्ज्ञांनी सुचवला आहे.
मुलं कंटाळली की मोबाईल मागतात. त्यामुळे मोबाईल काढून घेण्यापेक्षा त्यांना दुसरा पर्याय द्या. जसे की चित्रकलेचे साहित्य, चेंडू, सायकल किंवा गोष्टींची पुस्तके. घरात एक छोटा कॉर्नर बनवा जिथे फक्त खेळणी आणि पुस्तके असतील. याला अ‍ॅक्टिव्हिटी कॉर्नर म्हणतात.
दिवसभर मोबाईल नाही असे म्हणू नका. त्यामुळे मुलं जास्त हट्ट करतात. त्यांना सांगा दिवसातून फक्त दोन वेळा 15-15 मिनिटे मोबाईल मिळेल. एकदा दुपारी आणि एकदा संध्याकाळी. वेळ संपल्यावर अलार्म लावा. सुरुवातीला मुलं रडतील पण 4 ते 5 दिवसात त्यांना सवय होईल.
मुलं नेहमी पालकांचे अनुकरण करतात. तुम्ही जर सतत मोबाईलवर असाल तर मुलंही तेच करतील. जेवणाच्या टेबलवर आणि झोपण्यापूर्वी एक तास कोणीही मोबाईल वापरणार नाही असा नियम घरात करा. याचा सगळ्यात जास्त फायदा होतो.
आज मोबाईल न मागता अभ्यास केला किंवा बाहेर खेळलास तर एक स्टार मिळेल. असे 5 स्टार जमा झाले की एखादे छोटे बक्षीस मिळेल. अशी स्टार चार्ट पद्धत वापरा. शिक्षा करण्यापेक्षा बक्षीस दिल्याने मुलं लवकर शिकतात.
AIIMS दिल्लीच्या बालरोग विभागाच्या अहवालानुसार 5 ते 10 वर्षे वयोगटातील मुलांनी दिवसातून 1 तासापेक्षा जास्त स्क्रीन पाहू नये. जास्त मोबाईल वापरामुळे झोपेची समस्या आणि लठ्ठपणा वाढतो. त्यामुळे आजपासूनच या 5 ट्रिक्स वापरायला सुरुवात करा. ओरडून नाही तर समजून घेऊनच मुलांची मोबाईलची सवय सुटू शकते.