हल्ली अनेकजण म्हणतात, दिवसभर काहीच काम केले नाही तरी थकल्यासारखे वाटते. झोप घेऊनही फ्रेश वाटत नाही. हा थकवा आळस नसतो. इच्छा असूनही शरीर साथ देत नाही तेव्हा त्याला थकवा म्हणतात. हा थकवा शरीराचा असतो, तसाच मनाचाही असतो. भारतात 30 ते 60 वयोगटातील महिलांमध्ये असा दुर्लक्षित थकवा जास्त दिसतो.
पहिले कारण म्हणजे झोप नीट न होणे. वेळेवर झोप न येणे, घोरणे, सारखी स्वप्ने पडणे यामुळे मेंदूला पूर्ण विश्रांती मिळत नाही. त्यामुळे दिवसभर मरगळ जाणवते. यासाठी रात्री झोपताना कोमट दुधात मध टाकून घ्यावे. खसखस आणि जायफळ घातलेली दुधाची खीरही चांगली असते. झोपताना थोडे वाचन करावे, शांत संगीत ऐकावे. खोलीत अंधार आणि शांतता ठेवावी. झोपण्यापूर्वी भीतीदायक किंवा तणाव वाढवणारे कार्यक्रम पाहू नयेत.
दुसरे कारण म्हणजे रक्ताची कमतरता. शरीरात लोह कमी झाले की पेशींपर्यंत पुरेसा ऑक्सिजन पोहोचत नाही. त्यामुळे चालून धाप लागणे, जिना चढताना दम लागणे, सतत झोपावेसे वाटणे असे त्रास होतात. यासाठी आहारात हिरव्या पालेभाज्या, खजूर, बीट, काळ्या मनुका, डाळी आणि फळे वाढवावीत. लोह चांगले शोषले जावे म्हणून लिंबू, संत्री, मोसंबी, टोमॅटो यांचा आहारात समावेश करावा. आवळ्याचा पदार्थ रोज घेतला तरी फायदा होतो.
तिसरे कारण म्हणजे रक्तातील साखर. साखर जास्त असो किंवा कमी असो, दोन्ही वेळा थकवा येतो. मधुमेही लोकांनी आहारात बदल करावा आणि नियमित व्यायाम करावा. साखर अचानक कमी झाली तर लगेच फळांचा रस घ्यावा.
चौथे कारण म्हणजे थायरॉईड. ही ग्रंथी शरीरातील ऊर्जेचे नियंत्रण करते. तिचे काम कमी झाले की थकवा, आळस, वजन वाढणे असे त्रास होतात. यासाठी रक्त तपासणी करून डॉक्टरांच्या सल्ल्याने उपचार घ्यावेत. महिला याकडे जास्त दुर्लक्ष करतात.
पाचवे कारण म्हणजे कॅफेन. चहा, कॉफी, कोल्ड्रिंक जास्त घेतल्याने झोप न येणे, छातीत धडधडणे, अस्वस्थता वाढते आणि नंतर थकवा येतो. त्यामुळे कॅफेनचे प्रमाण हळूहळू कमी करावे, एकदम बंद करू नये.
सहावे कारण म्हणजे हृदयावर ताण. साफसफाई, खरेदी, जिना चढणे यांसारख्या छोट्या कामांनीही दम लागत असेल तर दुर्लक्ष करू नये. हृदयाला पुरेसा रक्तपुरवठा न झाल्याने थकवा जाणवतो. असा थकवा सतत जाणवत असेल तर डॉक्टरांना भेटून तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे.थकवा सतत राहत असेल तर तो केवळ विश्रांतीने जात नाही. त्यामागचे कारण शोधून त्यावर उपचार करणे हाच खरा उपाय आहे.
डिस्क्लेमर : वरील माहिती सामान्य माहितीसाठी दिली आहे. ही वैद्यकीय सल्ला नाही. कोणतेही औषध, आहार किंवा उपचार सुरू करण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांचा किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला नक्की घ्या.