आरोग्य : घसा हा आपल्या शरीरातील अतिशय महत्त्वाचा अवयव आहे. अन्नमार्ग आणि श्वसनमार्ग यांना जोडणारा हा अवयव आहे. याचबरोबर आपण ज्यामुळे बोलू शकतो ते स्वरयंत्र घशातच असते. त्यामुळे घशाची काळजी घेणे खूप गरजेचे आहे. सध्या धूळ, प्रदूषण आणि बदलत्या हवामानामुळे घसा दुखणे, खवखवणे आणि घसा बसणे या तक्रारी वाढल्या आहेत. अनेकदा सर्दी खोकला झाला की आवाज बदलतो आणि बोलणे अवघड होते. अशा वेळी लगेच गोळी औषध घेण्यापेक्षा घरच्या घरी काही सोपे उपाय केल्यास 10 मिनिटात आराम मिळू शकतो.
1. घसा दुखणे - यावर सर्वात सोपा उपाय म्हणजे हळदीचे दूध
एक ग्लास गरम दूध घ्या, त्यात अर्धा चमचा हळद आणि थोडी साखर टाका. हे मिश्रण गरम असतानाच हळू हळू प्या. हळदीमध्ये अँटीबायोटिक गुणधर्म असतात, त्यामुळे घशातील सूज आणि इन्फेक्शन कमी होते. रात्री झोपताना हा उपाय केल्यास सकाळपर्यंत घसा दुखणे कमी होते. याचबरोबर 2 लवंगा तोंडात ठेवून चघळल्यास घशातील वेदना कमी होतात. लवंग घशाला गरम ठेवते.
2. घसा खवखवणे - खडीसाखर आणि कातचा उपाय
अनेक वेळा घशात काहीतरी अडकल्यासारखे वाटते आणि सतत खवखव होते. अशा वेळी थोडी खडीसाखर आणि चिमूटभर कात जो विड्यासाठी वापरतात, तो जिभेवर ठेवून चघळावा. खडीसाखर थंडावा देते आणि कात घशातील खवखव शांत करतो. हा उपाय दिवसातून दोन वेळा केला तरी खूप आराम मिळतो. लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांसाठी हा उपाय सुरक्षित मानला जातो.
3. खोकल्याची ढास येणे आणि कफ होणे - वेलदोडा आणि विड्याच्या पानाचा उपाय
सतत खोकला येऊन घशात त्रास होत असेल तर सालासकट आख्खा वेलदोडा गालात धरून ठेवावा. त्याचा रस हळू हळू घशात गेल्याने खोकल्याची ढास थांबते. जर छातीत कफ साचला असेल तर विड्याची 4 ते 5 पाने ठेचून त्याचा रस काढावा आणि त्यात एक चमचा मध मिसळून चाटण म्हणून घ्यावे. रात्री झोपण्यापूर्वी छाती आणि पाठ गरम तेलाने शेकल्यास कफ सुटण्यास मदत होते आणि झोप चांगली लागते.
4. तोंड येणे, जीभेवर फोड येणे - पचन सुधारणे गरजेचे
तोंड येणे म्हणजे जीभ लाल होणे, त्यावर फोड येणे आणि तिखट लागू न देणे. याचे मुख्य कारण पोट बिघडणे हे असते. अशा वेळी दोन दिवस घन आहार बंद करावा. फक्त द्रव पदार्थ जसे की फळांचे रस, दूध, ताक, सरबत घ्यावे. पोटाला आराम मिळाला की पचन सुधारते आणि तोंडातील फोड आपोआप कमी होतात. या काळात तिखट, तेलकट पदार्थ पूर्णपणे टाळावेत.
5. घसा बसणे आणि जळजळ होणे - मिठाच्या पाण्याच्या गुळण्या
जास्त मोठ्याने बोलल्याने, ओरडल्याने किंवा सर्दीमुळे घसा बसतो. अशा वेळी वेलदोड्याचे दाणे आणि थोडी साखर एकत्र चघळावी. याचबरोबर कोमट पाण्यात थोडे मीठ टाकून दिवसातून 3 ते 4 वेळा गुळण्या कराव्यात. मिठाच्या पाण्यामुळे घशातील बॅक्टेरिया नष्ट होतात आणि बसलेला घसा मोकळा होतो. हा उपाय सर्वात प्रभावी आणि डॉक्टरांकडूनही सांगितला जातो.
कधी डॉक्टरांकडे जावे - जर घसा दुखणे 3 दिवसांपेक्षा जास्त राहिले, ताप येत असेल किंवा श्वास घ्यायला त्रास होत असेल तर लगेच डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
लेखातील माहिती सामान्य ज्ञान आणि घरगुती उपायांवर आधारित आहे. हा वैद्यकीय सल्ला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.