रात्री शांत झोप लागली असताना अचानक बाजूला झोपलेल्या व्यक्तीच्या घोरण्याने जाग येते, असा अनुभव तुम्हालाही आला असेलच. काही लोक तर इतक्या जोरात घोरतात की शेजारच्या खोलीपर्यंत आवाज जातो. घोरणे ही एक सामान्य गोष्ट वाटत असली तरी ती तुमच्या झोपेची गुणवत्ता खराब करते आणि बाजूच्या व्यक्तीची झोपही उडवते. जर तुम्हीही झोपेत घोरत असाल तर हा लेख शेवटपर्यंत वाचा, कारण यात आम्ही घोरण्याची खरी कारणे आणि ते थांबवण्यासाठी सोपे घरगुती उपाय सांगणार आहोत.
घोरणे म्हणजे काय आणि ते का येते
आपण जेव्हा झोपतो तेव्हा आपल्या घशातील स्नायू सैल होतात. त्यामुळे श्वास घेताना हवा घशातून जाताना अडथळा निर्माण होतो. ही हवा जेव्हा सैल झालेल्या घशाच्या भागातून जोरात जाते, तेव्हा कंपन होते आणि त्यातूनच घोरण्याचा आवाज येतो. सोप्या भाषेत सांगायचे तर श्वास घेण्याच्या मार्गात अडथळा आला की घोरणे येते.
घोरण्याची मुख्य कारणे कोणती
घोरण्याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे चुकीच्या पद्धतीने झोपणे. पाठीवर झोपल्यावर जीभ मागे सरकते आणि श्वासाचा मार्ग अडवते, त्यामुळे घोरणे जास्त येते. वजन जास्त असणे हे दुसरे मोठे कारण आहे. मानेवर आणि घशाजवळ चरबी वाढली की श्वासाचा मार्ग अरुंद होतो. सर्दी, सायनस किंवा नाक बंद असणे यामुळेही घोरणे येते. झोपण्यापूर्वी दारू पिणे, धूम्रपान करणे किंवा झोपेच्या गोळ्या घेणे यामुळे घशाचे स्नायू जास्त सैल होतात आणि घोरणे वाढते. काही लोकांना लहानपणापासूनच नाकाच्या हाडाचा त्रास असतो, त्यामुळे त्यांना नेहमी घोरण्याची सवय लागते. खूप थकल्यावर किंवा खूप दमून झोपल्यावरही घोरणे जास्त येते.
घोरणे धोकादायक आहे का
बहुतेक लोकांचे घोरणे सामान्य असते आणि त्याला फार घाबरण्याची गरज नसते. पण जर तुम्हाला झोपेत श्वास अडकल्यासारखे वाटत असेल, सकाळी उठल्यावर डोके दुखत असेल, दिवसभर झोप येत असेल, रक्तदाब वाढत असेल तर हे स्लीप एपनिया नावाच्या आजाराचे लक्षण असू शकते. अशा वेळी घोरण्याकडे दुर्लक्ष करू नका. लहान मुलांना जर रोज घोरण्याची सवय असेल तर त्यांच्या डॉक्टरांना नक्की दाखवा.
घोरणे थांबवण्यासाठी घरगुती उपाय
1. कुशीवर झोपा
पाठीवर झोपण्याऐवजी कुशीवर झोपा. कुशीवर झोपल्याने श्वासाचा मार्ग मोकळा राहतो आणि घोरणे खूप कमी होते. कुशीवर झोपण्याची सवय लावण्यासाठी पाठीमागे एक उशी लावा, म्हणजे झोपेत तुम्ही परत पाठीवर येणार नाही.
2. डोके थोडे उंच ठेवा
झोपताना एक जाड उशी किंवा दोन पातळ उशा घ्या. डोके थोडे उंच ठेवल्याने घशातील अडथळा कमी होतो आणि श्वास घ्यायला सोपे जाते. पण खूप उंच उशी घेऊ नका, त्यामुळे मान दुखू शकते.
3. झोपण्यापूर्वी गरम पाण्याची वाफ घ्या
रात्री झोपण्यापूर्वी एका भांड्यात गरम पाणी घेऊन त्याची वाफ घ्या. यामुळे नाक आणि घसा मोकळा होतो. नाक बंद असेल तर घोरणे लगेच कमी होते. आठवड्यातून 3 ते 4 वेळा वाफ घेतली तरी फरक जाणवतो.
4. हळद आणि दूध
रात्री झोपण्यापूर्वी एक ग्लास गरम दुधात अर्धा चमचा हळद घालून प्या. हळदीमुळे घशातील सूज कमी होते आणि श्वासाचा मार्ग मोकळा होतो. हा उपाय खूप जुना आणि प्रभावी आहे.
5. मध आणि ऑलिव्ह ऑईल
एका चमचा मधात काही थेंब ऑलिव्ह ऑईल मिसळून झोपण्यापूर्वी घ्या. यामुळे घशातील स्नायूंना आराम मिळतो आणि घोरणे कमी होते. मधामुळे घशातील खवखवही कमी होते.
6. पुदिन्याचे तेल
पुदिन्याच्या तेलात नाक बंद होणे कमी करण्याचा गुण असतो. झोपण्यापूर्वी गरम पाण्यात पुदिन्याचे 2 ते 3 थेंब टाकून वाफ घ्या. किंवा उशीवर पुदिन्याच्या तेलाचा एक थेंब लावा. यामुळे झोपही छान लागते.
7. वजन कमी करा
जर तुमचे वजन जास्त असेल तर वजन कमी करणे हा घोरण्यावरचा सर्वात चांगला उपाय आहे. फक्त 5 ते 10 टक्के वजन कमी केले तरी घोरण्यात खूप फरक पडतो. रोज 30 मिनिटे चालणे, व्यायाम करणे आणि रात्री हलके जेवण करणे याने वजन आटोक्यात राहते.
8. झोपण्यापूर्वी दारू आणि सिगारेट टाळा
झोपण्याच्या 3 ते 4 तास आधी दारू पिऊ नका आणि धूम्रपान करू नका. यामुळे घशाचे स्नायू सैल होतात आणि घोरणे वाढते. रात्री झोपण्यापूर्वी जड जेवणही टाळा.
9. नाक स्वच्छ ठेवा
झोपण्यापूर्वी नाक कोमट पाण्याने स्वच्छ करा. नाकात थोडी सैंधव मीठाची पाणी टाकल्याने नाक मोकळे होते. ज्यांना सर्दीचा त्रास आहे त्यांनी हा उपाय नक्की करावा.
10. तुळशीचा काढा
तुळशीची 5 ते 6 पाने पाण्यात उकळून त्याचा काढा प्या. तुळशीमुळे सर्दी, खोकला आणि घशातील कफ कमी होतो. यामुळे घोरणेही हळूहळू कमी होते.
घोरणे थांबवण्यासाठी झोपेच्या सवयी बदला
रोज एकाच वेळी झोपा आणि एकाच वेळी उठा. झोपण्यापूर्वी मोबाईल जास्त वेळ पाहू नका. खोलीत जास्त धूळ किंवा धूर असेल तर तो साफ करा. झोपण्याच्या खोलीत हवा खेळती ठेवा. रात्री जेवण झोपण्याच्या 2 तास आधी करा.
डॉक्टरकडे कधी जावे
जर तुम्हाला रोज खूप जोरात घोरण्याची सवय असेल, झोपेत अचानक श्वास अडकत असेल, सकाळी उठल्यावर खूप थकल्यासारखे वाटत असेल, रक्तदाब नियंत्रणात राहत नसेल तर डॉक्टरांना नक्की भेटा. डॉक्टर तुमची तपासणी करून योग्य उपचार सांगतील. स्वतःहून कोणतीही झोपेची गोळी घेऊ नका.
घोरणे ही लाज वाटण्यासारखी गोष्ट नाही, ती अनेक लोकांना असते. पण योग्य सवयी आणि साधे घरगुती उपाय केले तर ते खूप कमी होऊ शकते. आजपासूनच कुशीवर झोपण्याची सवय लावा, रात्री हळदीचे दूध प्या आणि पाठीवर झोपणे टाळा. काही दिवसातच तुम्हाला आणि तुमच्या घरच्यांना फरक जाणवेल.
ही माहिती सामान्य ज्ञान आणि घरगुती उपायांवर आधारित आहे. जर तुम्हाला गंभीर आजार असेल, स्लीप एपनिया, रक्तदाब किंवा हृदयाचा त्रास असेल तर घरगुती उपाय करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.