गणेशोत्सव हा महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा सण आहे. अनेक लोक आनंदाने आणि भक्तीभावाने घरात गणपती बाप्पाची स्थापना करतात. पण उत्साहाच्या भरात आपल्याकडून काही अशा चुका होतात ज्यामुळे पूजेचे पूर्ण फळ मिळत नाही. शास्त्रानुसार गणेश स्थापना करताना काही नियम पाळणे खूप गरजेचे आहे. कोणत्या चुका टाळाव्यात आणि त्यामागचे कारण काय आहे ते सविस्तर पाहूया.
1. चुकीच्या दिशेला तोंड करून स्थापना करणे
अनेक जण जागा मिळेल तिथे गणपती ठेवतात. पण वास्तुशास्त्रानुसार गणपतीची मूर्ती नेहमी ईशान्य कोपऱ्यात ठेवावी. बाप्पाचे तोंड उत्तर किंवा पूर्व दिशेला असावे. कारण उत्तर दिशा ही कुबेराची आणि पूर्व दिशा ही सकारात्मक ऊर्जेची दिशा मानली जाते. दक्षिण दिशेला तोंड करून मूर्ती ठेवल्यास घरात नकारात्मकता येते असे मानले जाते.
2. एकाच घरात दोन गणपती बसवणे
काही घरांमध्ये वडील आणि मुलगा वेगवेगळे गणपती बसवतात. शास्त्रानुसार एका घरात एकच गणपती बसवावा. एकाच घरात दोन गणपती बसवल्याने रिद्धी सिद्धीमध्ये भांडण होते आणि घरात अशांतता निर्माण होते अशी मान्यता आहे. जर विभक्त कुटुंब असेल तरच वेगवेगळे गणपती चालतात.
3. प्लास्टर ऑफ पॅरिसची मूर्ती आणणे
आजकाल आकर्षक दिसते म्हणून लोक पीओपीची मूर्ती आणतात. पण पीओपी पाण्यात लवकर विरघळत नाही आणि पर्यावरणाची हानी करते. शास्त्रानुसार मातीची, शाडूची मूर्ती हीच पवित्र मानली जाते. मातीची मूर्ती पाण्यात सहज विरघळते जे विसर्जनाच्या तत्वाला धरून आहे की जे मातीतून आले ते मातीत मिसळावे.
4. गणपतीला पिंपळाची किंवा तुळशीची पाने वाहणे
गणपतीला तुळस वाहू नये अशी कथा आहे. तुळशीने गणपतीला लग्नाचा प्रस्ताव ठेवला होता जो गणपतीने नाकारला होता त्यामुळे तुळस गणपतीला वर्ज्य आहे. त्याचप्रमाणे पिंपळाचे पानही गणपतीला वाहू नये. गणपतीला नेहमी दुर्वा, जास्वंदाचे फूल, बेलपत्र वाहावे. 21 दुर्वा वाहिल्याने बाप्पा लवकर प्रसन्न होतात.
5. स्थापना करताना जुने किंवा फाटलेले कापड वापरणे
गणपती ज्या चौरंगावर बसवतो त्या चौरंगावर नवीन लाल किंवा पिवळे वस्त्र टाकावे. फाटलेले, मेलेले किंवा काळ्या रंगाचे कापड कधीही वापरू नये. कारण लाल रंग हा शुभ आणि पवित्र मानला जातो. काळा रंग हा नकारात्मकतेचे प्रतीक आहे.
6. उष्ट्या हाताने किंवा अंघोळ न करता पूजा करणे
गणपती स्थापना ही पवित्र गोष्ट आहे. अंघोळ न करता, उष्ट्या हाताने किंवा चपला घालून मूर्तीला स्पर्श करू नये. यामुळे पूजेचे फळ मिळत नाही. नेहमी स्वच्छ हात पाय धुऊन आणि स्नान करूनच पूजेला बसावे. महिलांनी मासिक धर्म काळात मूर्तीला स्पर्श करू नये.
7. मूर्ती खाली जमिनीवर ठेवणे
अनेक जण मूर्ती आणल्यावर थेट जमिनीवर ठेवतात. ही मोठी चूक आहे. गणपतीची मूर्ती कधीही थेट जमिनीवर ठेवू नये. त्याखाली पाट, चौरंग आणि वस्त्र असावे. जमिनीवर ठेवणे हा देवाचा अपमान मानला जातो.
8. विसर्जनाची वेळ आणि दिवस चुकवणे
दीड दिवस, 5 दिवस, 7 दिवस किंवा 10 दिवसांनी विसर्जन करतात. पण विसर्जन नेहमी सकाळी किंवा दुपारी करावे. संध्याकाळी अंधार पडल्यावर विसर्जन करू नये. कारण गणपती हा प्रकाश आणि ज्ञानाचा देव आहे. त्याला प्रकाशात निरोप देणे शुभ मानले जाते.
9. दारू किंवा मांसाहार करून पूजेला बसणे
गणेशोत्सवाच्या 10 दिवसात घरात सात्विकता पाळावी. घरात मांसाहार, दारू, सिगारेट यांचे सेवन करू नये. भांडण, शिवीगाळ, खोटे बोलणे टाळावे. घरात जेवढी पवित्रता राहील तेवढी बाप्पाची कृपा जास्त राहते.
10. गणपती एकटा सोडून घर बंद करून जाणे
गणपती घरात असताना घराला कुलूप लावून लांब जाऊ नये. गणपती हा पाहुणा म्हणून आपल्या घरी आला आहे. त्यामुळे घरात कोणीतरी एक व्यक्ती असावी. दिवा सतत तेवत राहावा. जर बाहेर जाणे अत्यावश्यक असेल तर शेजाऱ्यांना सांगून जावे.
या छोट्या छोट्या गोष्टी पाळल्यास तुमच्या घरात बाप्पाच्या आशीर्वादाने सुख समृद्धी नक्कीच नांदेल.