दिवाळी म्हणजे 5 दिवसांचा प्रकाशाचा सण. वसुबारसपासून दिवाळीला सुरुवात होते आणि भाऊबीजला दिवाळी संपते. या 5 दिवसांत प्रत्येक दिवसाचे वेगळे महत्त्व आहे. प्रत्येक दिवशी वेगवेगळ्या देवतेची पूजा केली जाते. चला तर मग जाणून घेऊया वसुबारस ते भाऊबीज या 5 दिवसांचे महत्त्व आणि पूजा विधी.
पहिला दिवस - वसुबारस
दिवाळीचा पहिला दिवस म्हणजे वसुबारस. या दिवशी गाई आणि वासराची पूजा केली जाते. गाईमध्ये 33 कोटी देवता वास करतात असे मानले जाते. सकाळी गाईला हळद कुंकू लावून फुले वाहून पूजा करतात. गाईला गूळ, पोळी, हिरवा चारा खाऊ घालतात. या दिवशी गाईचे दूध, दही, तूप खात नाहीत. गाईची पूजा केल्याने घरात सुख समृद्धी येते आणि सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
दुसरा दिवस - धनत्रयोदशी
दिवाळीचा दुसरा दिवस म्हणजे धनत्रयोदशी किंवा धनतेरस. या दिवशी धनाची देवता कुबेर आणि आयुर्वेदाचे देवता धन्वंतरी यांची पूजा केली जाते. या दिवशी सोने, चांदी, भांडी, नवीन वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते. सायंकाळी लक्ष्मीची पूजा करून घरात दिवे लावले जातात. या दिवशी यमदीपदान केले जाते. घराच्या बाहेर दक्षिण दिशेला दिवा लावल्याने अकाली मृत्यू टळतो अशी श्रद्धा आहे.
तिसरा दिवस - नरक चतुर्दशी
तिसरा दिवस म्हणजे नरक चतुर्दशी. या दिवसाला अभ्यंग स्नानाचा दिवस असेही म्हणतात. या दिवशी पहाटे उठून तेल लावून उटणे लावून अंघोळ केली जाते. श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केला तो दिवस म्हणजे नरक चतुर्दशी. या दिवशी अंघोळ केल्याने नरकात जावे लागत नाही आणि सर्व पापे नष्ट होतात असे मानले जाते. या दिवशी फटाके फोडून आनंद साजरा केला जातो.
चौथा दिवस - लक्ष्मी पूजन
दिवाळीचा मुख्य दिवस म्हणजे लक्ष्मी पूजन. या दिवशी अमावस्या असते. घरात लक्ष्मी देवीची पूजा केली जाते. घर स्वच्छ करून रांगोळी काढली जाते. संध्याकाळी लक्ष्मी, गणपती आणि कुबेर यांची पूजा केली जाते. दुकानदार, व्यापारी या दिवशी नवीन हिशोबाच्या वह्या सुरू करतात. या दिवशी घरात दिवे लावले जातात. लक्ष्मी देवी घरात येते आणि सुख समृद्धी देते अशी श्रद्धा आहे. या दिवशी फराळ, मिठाई वाटली जाते.
पाचवा दिवस - पाडवा आणि भाऊबीज
दिवाळीचा पाचवा दिवस म्हणजे पाडवा. या दिवशी बलिप्रतिपदा साजरी केली जाते. पती पत्नी एकमेकांना ओवाळतात. पतीने पत्नीला भेटवस्तू द्यावी अशी परंपरा आहे. पाडव्याच्या दुसऱ्या दिवशी भाऊबीज येते. भाऊबीज हा भाऊ बहिणीच्या प्रेमाचा सण आहे. या दिवशी बहीण भावाला ओवाळते. भाऊ बहिणीला भेटवस्तू देतो. यमाने यमुनेकडे जाऊन ओवाळून घेतले त्याची आठवण म्हणून भाऊबीज साजरी केली जाते. या दिवशी भावाला ओवाळल्याने भावाचे आयुष्य वाढते असे मानले जाते.
अशा प्रकारे 5 दिवस दिवाळी साजरी केली जाते. प्रत्येक दिवस आनंद, प्रेम आणि प्रकाश घेऊन येतो.