12 ज्योतिर्लिंगांपैकी 4 थे ज्योतिर्लिंग म्हणजे श्री नागेश्वर ज्योतिर्लिंग आहे. हे गुजरातमधील द्वारका शहरापासून 17 किमी अंतरावर दारुखावनमध्ये आहे.
1. पौराणिक कथा आणि महत्त्व
नागेश्वर नावाचा अर्थच "नागांचा देव" असा होतो. यामागे 2 प्रमुख कथा आहेत:
1. दारुकाची कथा: प्राचीन काळात दारुक नावाचा राक्षस होता. त्याने दारुखावनातील ऋषींना खूप त्रास दिला. ऋषींनी भगवान शिवाची प्रार्थना केली. तेव्हा शिवलिंगातून प्रकट होऊन भगवान शंकरांनी दारुकाचा वध केला आणि तिथेच ज्योतिर्लिंग रूपात राहिले. तेव्हापासून त्याला नागेश्वर म्हणतात.
2. सुप्रियाची कथा: व्यापारी सुप्रिय हा शिवभक्त होता. त्याला दारुकाने कैद केले. तुरुंगातही सुप्रिय शिवपूजा करत होता. त्याच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन भगवान शिव प्रकट झाले आणि त्याला मुक्त केले.
महत्त्व: येथे दर्शन घेतल्याने नागदोष, सर्पदोष आणि कालसर्प योग दूर होतो. मनोकामना पूर्ण होतात. मान्यता आहे की येथे रुद्राभिषेक केल्याने सर्व प्रकारच्या भयापासून मुक्ती मिळते.
मंदिरात 80 फूट उंच शिवाची आणि 25 फूट उंच नंदीची भव्य मूर्ती आहे.
2. पुण्याहून नागेश्वरला कसे जायचे?
पुण्यापासून नागेश्वरचे अंतर अंदाजे 900 ते 950 किमी आहे.
मार्ग पर्याय:
अ) ट्रेनने:
सर्वात सोपा मार्ग. पुणे जं. ते द्वारका/ओखा थेट ट्रेन आहेत.
- पुणे - द्वारका एक्सप्रेस 22944 - थेट ट्रेन, वेळ ∼23 तास
- पुणे - अहमदाबाद - द्वारका - बदलून जावे लागते
द्वारका स्टेशनवर उतरल्यावर तेथून नागेश्वरसाठी ऑटो/बस मिळते. द्वारका ते नागेश्वर 20 मिनिटे लागतात.
ब) बसने:
पुणे स्वारगेट ते अहमदाबाद ST/Volvo ∼12 तास. अहमदाबाद ते द्वारका ST बस ∼10 तास. द्वारका ते नागेश्वर लोकल बस.
क) फ्लाईट + रस्ता:
पुणे ते अहमदाबाद फ्लाईट 1.5 तास. अहमदाबाद ते द्वारका फ्लाईट किंवा 10 तास बस. द्वारका ते नागेश्वर टॅक्सी.
पुण्यापासून रोडने: पुणे - अहमदाबाद - राजकोट - जामनगर - द्वारका - नागेश्वर. सुमारे 18-20 तास लागतात.
3. राहण्याची सोय
नागेश्वर हे लहान गाव आहे. त्यामुळे जास्त हॉटेल्स येथे नाहीत.
- द्वारका मध्ये राहणे बेस्ट: द्वारका येथे DTP, गुजरात टुरिझम आणि अनेक धर्मशाळा, लॉज, 3-4 स्टार हॉटेल्स आहेत. रेंज ₹800 ते ₹5000.
- गोमती अतिथी भवन, बेट द्वारका गेस्ट हाऊस सारखे पर्याय आहेत.
- मंदिर परिसरात भक्तनिवास आणि मोफत भोजनाची सोय देखील आहे.
4. दर्शनाची वेळ आणि इतर माहिती
- मंदिर वेळ: सकाळी 6:00 ते रात्री 9:00
- आरती: सकाळी 7, दुपारी 12, संध्याकाळी 7
- जवळील ठिकाणे: द्वारकाधीश मंदिर, बेट द्वारका, गोपी तलाव, रुक्मिणी मंदिर हे सर्व नागेश्वर सोबत एका दिवसात पाहता येतात.
उन्हाळ्यात खूप उष्णता असते. ऑक्टोबर ते मार्च हा जाण्यासाठी उत्तम काळ आहे.
ॐ नमः शिवाय