भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) भारतात कागदी नोटांऐवजी प्लास्टिक (पॉलिमर) नोटा चलनात आणण्याच्या प्रस्तावावर अत्यंत गांभीर्याने विचार करत आहे. अलीकडेच पाटणा आणि मुंबई येथे झालेल्या आरबीआयच्या संचालक मंडळाच्या बैठकांमध्ये या संदर्भात सविस्तर चर्चा झाली असून, लवकरच एक पायलट प्रोजेक्ट (प्रायोगिक तत्त्वावरील मोहीम) सुरू होण्याची शक्यता आहे.
आर्थिक वर्ष २०२५ मधील आरबीआयच्या वार्षिक अहवालानुसार, कागदी नोटांच्या छपाईचा खर्च मागील वर्षाच्या तुलनेत ₹५,१०१.४ कोटींवरून वाढून ₹६,३७२.८ कोटी झाला आहे. प्लास्टिक नोटांमुळे हा अफाट खर्च कमी होईल. कागदी नोटा लवकर फाटतात, मळतात किंवा पाण्यात भिजून खराब होतात. याउलट, पॉलिमर नोटा मजबूत आणि वॉटरप्रूफ असतात, ज्यामुळे त्यांचे आयुष्य कागदी नोटांपेक्षा ५ पटीने जास्त असते.
आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये आरबीआयने तब्बल २३.८ अब्ज खराब नोटा नष्ट केल्या. प्लास्टिक नोटांमुळे ही डोकेदुखी कायमची मिटेल. प्लास्टिक नोटांवर अत्याधुनिक सुरक्षा फीचर्स देणे सोपे असते. त्यामुळे बनावट किंवा खोट्या नोटा तयार करणे जवळपास अशक्य होईल. डिजिटल पेमेंट वाढत असले, तरी बाजारातील रोख रकमेचे प्रमाण वाढले आहे. १५ मे च्या आकडेवारीनुसार, देशातील एकूण चलन ११.५ टक्क्यांनी वाढून ₹४२.८६ ट्रिलियनच्या ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचले आहे.
पायलट प्रोजेक्ट कसा असणार?
सुरुवातीला दैनंदिन वापरात जास्त फिरणाऱ्या आणि लवकर खराब होणाऱ्या ₹१० आणि ₹२० च्या नोटांवर हा प्रयोग केला जाऊ शकतो. मात्र, काही अहवालांनुसार ₹१०० आणि ₹५०० च्या नोटांबाबतही विचार सुरू आहे. देशातील एटीएम (ATM) मशीन्स प्लास्टिक नोटा स्वीकारण्यासाठी आणि देण्यासाठी सक्षम केल्या जातील.
#topnewsmarathi #topnewsmarathipune #topnewsmaharashtra #Marathibreakingnews #marathinews #marathinewslive #topnewsmarathi #marathitopnewsnews #todaybreakingnews #ताज्या_बातम्या #लेटेस्ट_व्हिडिओ #topstory #मराठी_बातम्या #latestmarathinews #RBI