आजकाल प्रत्येकाच्या खिशात एक दोन क्रेडिट कार्ड असतात. शॉपिंग, मोबाईल रिचार्ज, पेट्रोल भरणे सगळीकडे क्रेडिट कार्डचा वापर वाढला आहे. पण अनेकजण बिलाची तारीख विसरतात आणि दोन तीन दिवस उशिरा पैसे भरतात. हा छोटासा उशीर तुम्हाला पुढे लाखो रुपयांचा फटका देऊ शकतो, कारण तुमचा CIBIL स्कोअर थेट याच्याशी जोडलेला असतो.
CIBIL स्कोअर म्हणजे काय?
CIBIL स्कोअर हा तुमच्या आर्थिक शिस्तीचा रिपोर्ट कार्ड आहे. हा 300 ते 900 च्या दरम्यान असतो. 750 च्या वर स्कोअर असेल तर तुम्हाला सहज लोन मिळते. 700 च्या खाली असेल तर बँका लोन देण्यास टाळाटाळ करतात. बँका हा स्कोअर पाहूनच तुम्हाला लोन द्यायचे की नाही हे ठरवतात.
एक दिवस जरी उशीर झाला तर काय होते?
अनेकांना वाटते एक दोन दिवस उशिरा भरले तर काय फरक पडतो. पण बँकेची सिस्टीम वेगळी असते.
जर तुम्ही देय तारखेनंतर 1 ते 29 दिवसांच्या आत पैसे भरले तर बँक तुम्हाला लेट फी आणि व्याज लावते, पण बऱ्याच वेळा ही माहिती CIBIL ला पाठवत नाही. त्यामुळे स्कोअरवर फार परिणाम होत नाही. मात्र ही सवलत प्रत्येक बँक देतेच असे नाही.
जर तुम्ही 30 दिवसांपेक्षा जास्त उशीर केला तर बँक तुमचे खाते DPD म्हणजे Days Past Due मध्ये टाकते. म्हणजे 30 DPD, 60 DPD, 90 DPD असा रिपोर्ट CIBIL ला जातो. हा रिपोर्ट गेल्यावर तुमचा स्कोअर 50 ते 100 पॉईंटने एकाच वेळी खाली येऊ शकतो.
उदाहरणार्थ तुमचा स्कोअर 780 असेल आणि तुम्ही सलग दोन महिने 30 दिवसांपेक्षा जास्त उशीर केला तर तो थेट 680 ते 700 वर येऊ शकतो. एकदा स्कोअर खाली आला की तो पुन्हा वाढवायला 9 ते 12 महिने लागतात.
फक्त स्कोअरच नाही तर इतर तोटे काय होतात?
1. जास्त व्याज - क्रेडिट कार्डवर लेट झाल्यावर 36 ते 42 टक्के वार्षिक व्याज लागते. हे सर्वात महागडे व्याज आहे.
2. लेट पेमेंट फी - 500 रुपयांपासून 1300 रुपयांपर्यंत लेट फी लागते, बिल किती आहे त्यावर हे अवलंबून असते.
3. ऑफर बंद होतात - तुम्ही चांगला ग्राहक असाल तर बँक तुम्हाला लोन, क्रेडिट लिमिट वाढ अशा ऑफर देते. एकदा लेट पेमेंट झाले की या ऑफर बंद होतात.
4. होम लोन रिजेक्ट होऊ शकते - तुम्ही भविष्यात होम लोन किंवा कार लोनसाठी अर्ज केला आणि तुमच्या रिपोर्टमध्ये 60 किंवा 90 DPD दिसले तर बँक थेट अर्ज रिजेक्ट करू शकते. बँकेचे म्हणणे असते की जो क्रेडिट कार्डचे बिल वेळेवर भरू शकत नाही तो लोनचा हप्ता कसा भरणार.
कमीत कमी रक्कम भरली तर CIBIL वाचतो का?
अनेकजण फक्त Minimum Due भरतात आणि वाटते की CIBIL वाचला. पण हे चुकीचे आहे. Minimum Due भरल्याने CIBIL वर लेटचा डाग लागत नाही हे खरे आहे, पण उरलेल्या रकमेवर प्रचंड व्याज लागते आणि तुमचा क्रेडिट वापर जास्त दिसतो, त्यामुळे स्कोअर हळूहळू कमी होतो. त्यामुळे नेहमी पूर्ण बिल भरण्याचा प्रयत्न करा.
CIBIL स्कोअर खराब झाला असेल तर तो सुधारायचा कसा?
1. ऑटो पे लावा - तुमच्या बँक खात्यातून क्रेडिट कार्डचे बिल आपोआप कट होईल अशी ऑटो पे सुविधा सुरू करा.
2. देय तारखेच्या 3 दिवस आधीच पैसे भरा.
3. एकाच वेळी अनेक लोन किंवा कार्डसाठी अर्ज करू नका.
4. क्रेडिट लिमिटच्या 30 टक्क्यांपेक्षा जास्त वापर करू नका. म्हणजे 1 लाख लिमिट असेल तर 30 हजारापर्यंतच वापरा.
5. जर चुकून उशीर झाला असेल तर बँकेला कॉल करून चांगल्या इतिहासाच्या आधारावर लेट फी माफ करण्याची विनंती करू शकता.
थोडक्यात, क्रेडिट कार्ड ही सुविधा आहे, पण ती शिस्तीत वापरली नाही तर ती तुमच्या भविष्याच्या मोठ्या स्वप्नांना म्हणजे घर किंवा गाडीच्या लोनला अडथळा बनू शकते. त्यामुळे बिलाची तारीख कॅलेंडरवर नक्की लिहून ठेवा.