मुलाची शाळा प्रवेशाची वेळ आली की प्रत्येक पालकासमोर पहिला प्रश्न येतो, कोणता बोर्ड निवडायचा. CBSE घेऊ, ICSE घेऊ की आपला महाराष्ट्र स्टेट बोर्ड बरा. तीनही बोर्डच्या जाहिराती वेगळ्या गोष्टी सांगतात आणि पालकांचा गोंधळ वाढतो. आज हा फरक सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
1. अभ्यासक्रम कसा आहे
CBSE म्हणजे सेंट्रल बोर्ड ऑफ सेकंडरी एज्युकेशन. हा केंद्र सरकारचा बोर्ड आहे. याचा अभ्यासक्रम NCERT वर आधारित आहे. संपूर्ण भारतात एकच अभ्यासक्रम असतो. विज्ञान आणि गणिताला जास्त महत्व दिले जाते. पुस्तके पातळ पण संकल्पना खोल असतात.
ICSE म्हणजे इंडियन सर्टिफिकेट ऑफ सेकंडरी एज्युकेशन. हा खाजगी बोर्ड आहे, कौन्सिल फॉर इंडियन स्कूल सर्टिफिकेट एक्झामिनेशन हा बोर्ड चालवते. याचा अभ्यासक्रम खूप मोठा आणि सखोल आहे. इंग्रजी भाषेला खूप महत्व आहे. इतिहास, भूगोल, इंग्रजी साहित्य यात खूप डिटेल अभ्यास असतो. प्रोजेक्ट आणि प्रॅक्टिकल काम जास्त असते.
स्टेट बोर्ड म्हणजे महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक मंडळ. हा महाराष्ट्र सरकारचा बोर्ड आहे. अभ्यासक्रम मराठी, इंग्रजी आणि सेमी इंग्रजी मध्ये असतो. महाराष्ट्राचा इतिहास, भूगोल आणि मराठी भाषेला जास्त महत्व असते. पुस्तके सोप्या भाषेत असतात आणि ग्रामीण भागातील मुलांना समजतील अशी असतात.
2. परीक्षेची पद्धत
CBSE मध्ये 10 वी आणि 12 वी ला बोर्ड परीक्षा असते. आता दोन टर्म मध्ये परीक्षा घेण्याची चर्चा आहे. प्रश्न संकल्पनेवर आधारित असतात, पाठांतर कमी.
ICSE मध्ये 10 वी ला ICSE आणि 12 वी ला ISC परीक्षा असते. प्रश्न खूप सविस्तर लिहावे लागतात. इंग्रजी मध्ये उत्तर लिहिण्याची सवय लागते. 20 टक्के मार्क्स इंटरनल प्रोजेक्टला असतात.
स्टेट बोर्ड मध्ये 10 वी ला SSC आणि 12 वी ला HSC परीक्षा असते. प्रश्न थेट पुस्तकातून येतात. पाठांतर केले तरी पास होता येते, पण आता नवीन पॅटर्नमध्ये बदल केला आहे.
3. पुढे काय फायदा
जर तुमच्या मुलाला पुढे JEE, NEET, NDA सारख्या राष्ट्रीय पातळीच्या स्पर्धा परीक्षा द्यायच्या असतील तर CBSE चांगला. कारण या सगळ्या परीक्षा NCERT वरच आधारित असतात.
जर मुलाला परदेशात जायचे असेल, इंग्रजीवर प्रभुत्व मिळवायचे असेल, किंवा लॉ, डिझायनिंग, साहित्य या क्षेत्रात जायचे असेल तर ICSE चांगला. ICSE च्या इंग्रजीमुळे IELTS, TOEFL सारख्या परीक्षा सोप्या जातात.
जर मुलाला महाराष्ट्रातच MHT-CET, पोलीस भरती, तलाठी, MPSC करायची असेल तर स्टेट बोर्ड चांगला. कारण या परीक्षा मराठीतून पण देता येतात आणि महाराष्ट्राच्या अभ्यासक्रमावर आधारित असतात. तसेच फी खूप कमी असते.
4. फी आणि शाळा उपलब्धता
CBSE शाळांची फी वर्षाला 40 हजार ते 1.5 लाख पर्यंत असते. पुण्यात, मुंबईत भरपूर CBSE शाळा आहेत.
ICSE शाळांची फी सर्वात जास्त असते, 80 हजार ते 2.5 लाख पर्यंत. शाळा कमी आहेत, मुख्यतः मोठ्या शहरातच आहेत.
स्टेट बोर्ड शाळांची फी सर्वात कमी, सरकारी शाळेत जवळपास फ्री आणि प्रायव्हेट मध्ये 10 हजार ते 40 हजार. प्रत्येक गावात स्टेट बोर्ड शाळा आहे.
5. कोणता बोर्ड निवडावा
याचे उत्तर तुमच्या परिस्थितीवर आहे.तुमची बदली होणारी नोकरी असेल, तुम्ही मध्यमवर्गीय असाल आणि मुलाला डॉक्टर इंजिनिअर बनवायचे असेल तर CBSE निवडा.
तुम्हाला मुलाच्या इंग्रजीवर जास्त भर द्यायचा असेल, फी परवडत असेल आणि मुलाला प्रोजेक्ट बेस शिक्षण द्यायचे असेल तर ICSE निवडा.
तुम्ही महाराष्ट्रातच स्थिर असाल, बजेट कमी असेल, मुलाला मराठीतून शिकवायचे असेल आणि राज्यस्तरीय नोकऱ्यांमध्ये जायचे असेल तर स्टेट बोर्ड सर्वात चांगला.
शेवटी बोर्डापेक्षा मुलाची मेहनत आणि शाळेचे शिक्षक महत्वाचे असतात. चांगल्या स्टेट बोर्ड शाळेत शिकूनही अनेक मुले IAS झाली आहेत आणि महागड्या ICSE शाळेत शिकूनही काही मुले मागे राहतात.