पूर्वी सरकारी नोकरीसाठी फक्त एकच निकष होता, तुझ्याकडे पदवी आहे का. BA, BCom, BSc झाले की तुम्ही तलाठी, ग्रामसेवक, लिपिक अशा परीक्षांसाठी पात्र व्हायचे. पण आता चित्र पूर्ण बदलले आहे. 2024 पासून केंद्र आणि राज्य सरकारच्या जवळपास सर्वच नवीन भरतींमध्ये एक नवीन ओळ जोडली गेली आहे, संगणक कौशल्य प्रमाणपत्र अनिवार्य. MPSC, SSC, रेल्वे, बँक भरती, जिल्हा परिषद, अगदी अंगणवाडी पर्यवेक्षिकासाठी सुद्धा आता MS-CIT, CCC किंवा तत्सम कोर्स मागितला जातो. याचे कारण काय, तर सरकारचे सर्व काम आता ऑनलाईन झाले आहे.
1. डिजिटल इंडिया - आता फाईल नाही तर पोर्टलवर काम होते. तलाठ्याला सातबारा ऑनलाईन काढायचा आहे, ग्रामसेवकाला घरकुलचे फोटो अपलोड करायचे आहेत. त्यामुळे टायपिंग, एक्सेल, इंटरनेट येत नसेल तर काम होणारच नाही.
2. पदवीत स्किल नसते - कॉलेजमध्ये फक्त थेअरी शिकवली जाते. प्रत्यक्षात ऑफिसमध्ये लागणारे ईमेल पाठवणे, लेटर टाईप करणे, डेटा एंट्री करणे हे कॉलेजमध्ये शिकवतच नाहीत. म्हणून सरकार वेगळे सर्टिफिकेट मागते.
3. स्पर्धा कमी करण्यासाठी - एका जागेसाठी 10 हजार अर्ज येतात. त्यातून ज्याच्याकडे स्किल आहे त्याला प्राधान्य दिले जाते. त्यामुळे गर्दी कमी होते.
1. MS-CIT आणि CCC कोर्स - कालावधी 3 महिने
हा सगळ्यात बेसिक आणि सगळ्यात जास्त मागितला जाणारा कोर्स आहे. महाराष्ट्रातील सर्व सरकारी भरतींसाठी MS-CIT सक्तीचे आहे, तर केंद्र सरकारच्या नोकरीसाठी NIELIT चा CCC कोर्स लागतो. यात MS Word, Excel, PowerPoint, इंटरनेट आणि मराठी, इंग्रजी टायपिंग शिकवले जाते. फी 4 ते 8 हजार रुपये. हा कोर्स नसेल तर तुमचा फॉर्मच बाद होतो.
2. टॅली विथ GST कोर्स - कालावधी 2 ते 3 महिने
तुम्हाला अकाउंटंट, लेखा लिपिक, जिल्हा परिषद अकाउंट या पदांसाठी जायचे असेल तर हा कोर्स सुवर्णसंधी आहे. सरकारी कार्यालयात आता हिशोब टॅलीवरच होतो. GST बिल कसे काढायचे, पगार पत्रक कसे बनवायचे हे यात शिकवले जाते. BCom झालेल्या मुलांना या कोर्समुळे लगेच नोकरी मिळते. फी 6 ते 12 हजार रुपये.
3. मराठी आणि इंग्रजी टायपिंग 30/40 WPM - कालावधी 2 महिने
MPSC लिपिक, मंत्रालय लिपिक, कोर्ट लिपिक या सर्व पदांसाठी टायपिंग सर्टिफिकेट सक्तीचे आहे. फक्त टायपिंग येते म्हणून अनेक मुले परीक्षेत कमी मार्क असूनही निवडली जातात कारण टायपिंगची वेगळी गुणवत्ता यादी लागते. रोज 1 तास सराव केला तर 2 महिन्यात 40 शब्द प्रति मिनिट वेग येतो.
4. ऑटोकॅड आणि GIS मॅपिंग कोर्स - कालावधी 3 ते 4 महिने
नगर रचना, PWD, जलसंपदा विभाग, भूमी अभिलेख विभागात आता नकाशे हाताने नाही तर कॉम्प्युटरवर बनतात. ITI, डिप्लोमा किंवा सिव्हिल इंजिनिअरिंग झालेल्या मुलांनी हा कोर्स केला तर त्यांना थेट कंत्राटी नोकरीपासून ते सरकारी कॉन्ट्रॅक्टरकडे 25 ते 30 हजार पगाराची नोकरी मिळते. मुलींसाठी सुद्धा हा चांगला पर्याय आहे.
5. O Level आणि डेटा एंट्री ऑपरेटर कोर्स - कालावधी 6 महिने ते 1 वर्ष
हा कोर्स केंद्र सरकारमान्य आहे आणि सर्वात जास्त वजनदार मानला जातो. SSC CHSL, रेल्वे NTPC, पोस्ट ऑफिस, माहिती आणि तंत्रज्ञान विभागाच्या सर्व भरतीत O Level ला खूप महत्त्व आहे. यात प्रोग्रामिंग, डेटाबेस, वेब डिझाईनचे बेसिक शिकवले जाते. एकदा हा कोर्स केला की तुम्ही जवळपास सर्वच सरकारी आणि निमसरकारी नोकऱ्यांसाठी पात्र होता.
जर तुमचे शिक्षण 12 वी किंवा ग्रॅज्युएशन झाले असेल आणि तुम्हाला लगेच फॉर्म भरायचा असेल तर पहिले MS-CIT करून घ्या. सोबत टायपिंग सुरू करा. हे दोन झाल्यावर तुमच्या पदवीनुसार टॅली किंवा ऑटोकॅड निवडा. लक्षात ठेवा, आता सरकारला पदवीधर नको तर काम करणारा माणूस हवा आहे. पदवी फक्त पात्रतेसाठी लागते, पण नोकरी स्किलवरच मिळते.