रंजक रोचक : प्रवरासंगम हे अहिल्यानगर जिल्ह्यातील नेवासा तालुक्यातील प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र आहे. येथे प्रवरा नदी गोदावरीला मिळते. संत ज्ञानेश्वरांनी येथे ज्ञानेश्वरी लिहिली अशी मान्यता आहे. या परिसरात अनेक जुनी वडाची झाडे आहेत. त्यातील एका झाडाबद्दल सोशल मीडियावर दावा केला जातो की ते 700 वर्ष जुने आहे आणि कधीच सुकत नाही. या दाव्याची सत्यता तपासली असता असे आढळले की महाराष्ट्र वन विभाग, पुरातत्व विभाग किंवा जिल्हा गॅझेटमध्ये प्रवरासंगम येथे अशा झाडाची कोणतीही अधिकृत नोंद नाही.
भारतामध्ये 700 वर्ष जुने वडाचे झाड आहे, पण ते तेलंगणातील महबूबनगर येथील पिल्ललमरी येथे आहे. हे झाड तीन एकरावर पसरलेले आहे आणि जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे वडाचे झाड मानले जाते. 2018 मध्ये या झाडाला वाळवी लागली होती, तेव्हा वन विभागाने त्याला सलाईनच्या बाटल्यातून कीटकनाशक देऊन वाचवले होते. त्याचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाले होते. अनेकांनी तेच फोटो प्रवरासंगमचे म्हणून पसरवले.
विज्ञानानुसार कोणतेही झाड कधीच सुकत नाही किंवा त्याची पानगळ होत नाही असे होत नाही. वडाचे झाड हे सदाहरित आहे, त्यामुळे ते वर्षभर हिरवे दिसते. पण त्याची पाने जुनाट झाली की गळतात आणि नवीन पालवी येते. पाणी मिळाले नाही तर वडाचे झाडही सुकते.
प्रवरासंगम येथील झाडे गोदावरीच्या काठावर आहेत. त्यांना जमिनीतून वर्षभर ओलावा मिळतो. त्यामुळे ती झाडे दुष्काळातही हिरवी दिसतात. यामुळेच लोकांमध्ये ती कधीच सुकत नाहीत असा समज निर्माण झाला आहे. ही श्रद्धा आहे, याला वैज्ञानिक पुरावा नाही.
निष्कर्ष असा की प्रवरासंगम येथे प्राचीन वडाची झाडे नक्की आहेत आणि त्यांचे धार्मिक महत्त्व मोठे आहे, पण 700 वर्ष आणि कधीच न सुकणारे हा दावा अधिकृतपणे खरा नाही.