व्यक्तीविशेष : अमित अनिलचंद्र शहा यांचा जन्म 22 ऑक्टोबर 1964 रोजी मुंबई येथे झाला. मूळ गुजराती हिंदू बनिया कुटुंब. त्यांचे वडील अनिलचंद्र शहा हे माणसा या छोट्याशा संस्थानात नगरशेठ कुटुंबातील होते आणि त्यांचा पीव्हीसी पाईपचा मोठा व्यवसाय होता. आईचे नाव कुसुमबेन शहा.
बालपण गुजरातच्या मेहसाणा जिल्ह्यातील माणसा या त्यांच्या मूळ गावी गेले. लहानपणापासून त्यांच्यावर दोन गोष्टींचा प्रभाव होता. आई कुसुमबेन यांच्या संस्कारांचा आणि स्वातंत्र्य चळवळीतील कार्यकर्ते आणि लेखक कन्हैयालाल मुन्शी यांच्या विचारांचा. वयाच्या 13 व्या वर्षीच त्यांनी पहिला राजकीय अनुभव घेतला, जेव्हा त्यांनी सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या कन्या मणिबेन पटेल यांच्या निवडणूक प्रचारासाठी भिंतीवर पोस्टर लावले होते. मणिबेन त्यावेळी जनसंघाच्या तिकीटावर मेहसाणा लोकसभा मतदारसंघातून उभ्या होत्या.
शिक्षण -
प्राथमिक शिक्षण माणसा येथे पूर्ण केले. त्यानंतर कुटुंब अहमदाबादला स्थलांतरित झाले. त्यांनी अहमदाबादच्या सी यू शहा सायन्स कॉलेजमधून बायोकेमिस्ट्रीमध्ये बीएससी पदवी घेतली. कॉलेजमध्ये असतानाच त्यांना भारतीय तत्वज्ञान आणि शतरंज म्हणजेच बुद्धिबळ या खेळाची आवड निर्माण झाली. बुद्धिबळातील रणनीतीचा उपयोग पुढे त्यांनी राजकारणात केला असे ते स्वतः सांगतात. शिक्षणानंतर काही काळ त्यांनी वडिलांच्या व्यवसायात आणि स्टॉक ब्रोकर म्हणूनही काम केले.
अमित शहा यांचे कुटुंब खूप मोठे नाही पण एकत्र आहे. 1987 साली त्यांचा विवाह सोनल शहा यांच्याशी झाला. सोनल शहा या प्रसिद्धीपासून दूर राहतात पण त्यांच्या प्रत्येक राजकीय कार्यक्रमात त्यांचा पाठिंबा असतो. त्यांना एकच मुलगा आहे जय शहा. जय शहा हे सध्या बीसीसीआयचे सचिव आणि नंतर आयसीसीचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहत आहेत. अमित शहा यांना सहा बहिणी आहेत, त्यापैकी दोन शिकागो येथे राहतात. त्यांच्या आईचे निधन 8 जून 2010 रोजी आजारपणामुळे झाले.
राजकीय कारकीर्दीची सुरुवात -
वयाच्या 14 व्या वर्षी 1978 मध्ये आणि काही ठिकाणी नोंदीनुसार 16 व्या वर्षी 1980 मध्ये ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक बनले. संघाच्या शाखेतूनच त्यांची विचारधारा पक्की झाली. 1982 मध्ये ते अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या गुजरात युनिटचे सहसचिव बनले. चार वर्षे एबीव्हीपीत काम केल्यानंतर 1984 मध्ये त्यांनी भाजपसाठी पहिले काम केले, अहमदाबादच्या नारणपुरा वॉर्डात बूथ एजंट म्हणून.
1987 मध्ये ते अधिकृतपणे भारतीय जनता युवा मोर्चात सामील झाले. 1989 मध्ये अहमदाबाद भाजप युनिटचे सचिव बनले. याच काळात त्यांनी राम जन्मभूमी आंदोलन आणि एकता यात्रेचे व्यवस्थापन केले. ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी यांचा गांधीनगर मतदारसंघ त्यांनी सांभाळला, तेव्हा त्यांची व्यवस्थापन क्षमता पहिल्यांदा मोठ्या नेत्यांच्या लक्षात आली. अटलबिहारी वाजपेयी जेव्हा गांधीनगरमधून लढले तेव्हाही त्यांची निवडणूक यंत्रणा शहा यांनीच सांभाळली होती.
1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीला गुजरात भाजपचे सचिव असलेल्या नरेंद्र मोदी यांच्याशी त्यांची भेट झाली आणि तिथून मोदी शहा ही जोडी तयार झाली जी आज देशाचे राजकारण ठरवते.
आमदार ते गृहमंत्री -
1997 मध्ये सरखेज विधानसभा पोटनिवडणुकीत त्यांनी पहिल्यांदा आमदार म्हणून निवडणूक लढवली आणि 25 हजार मतांनी विजय मिळवला. त्यानंतर 1998, 2002 आणि 2007 असे सलग चार वेळा ते सरखेजमधून आमदार राहिले. मतदारसंघ पुनर्रचनेनंतर 2012 मध्ये ते नारणपुरा येथून आमदार झाले.
2002 ते 2010 या काळात गुजरातमध्ये नरेंद्र मोदी मुख्यमंत्री असताना अमित शहा हे गृह, कायदा, तुरुंग, वाहतूक, सीमा सुरक्षा असे 12 खाती सांभाळणारे सर्वात शक्तिशाली राज्यमंत्री होते. गुजरातच्या विकास मॉडेलमध्ये त्यांची भूमिका महत्त्वाची मानली जाते.
2013 मध्ये त्यांना भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस बनवले गेले आणि उत्तर प्रदेशची जबाबदारी दिली. 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत उत्तर प्रदेशात 80 पैकी 73 जागा जिंकून देण्यात त्यांची रणनीती कारणीभूत ठरली. याच यशामुळे 9 जुलै 2014 रोजी त्यांना भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष बनवले गेले. 2014 ते 2020 या अध्यक्षपदाच्या काळात भाजपचे सदस्यत्व 11 कोटींवर गेले आणि भाजप जगातील सर्वात मोठा पक्ष बनला. 2019 मध्ये त्यांनी गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातून पहिल्यांदा खासदारकी लढवली, हा मतदारसंघ आधी अडवाणी आणि वाजपेयी यांचा होता आणि 5 लाखांहून अधिक मतांनी जिंकले.
30 मे 2019 पासून ते देशाचे 31 वे गृहमंत्री बनले आणि 2021 पासून देशाचे पहिले सहकार मंत्री म्हणूनही काम पाहत आहेत.
महत्त्वाच्या घटना आणि निर्णय -
1. कलम 370 हटवणे - 5 ऑगस्ट 2019 रोजी गृहमंत्री म्हणून त्यांनी राज्यसभेत जम्मू काश्मीरला विशेष दर्जा देणारे कलम 370 हटवण्याचा ठराव मांडला आणि जम्मू काश्मीर आणि लडाख असे दोन केंद्रशासित प्रदेश तयार केले. हा भाजपच्या जाहीरनाम्यातील सर्वात मोठा निर्णय होता.
2. नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा CAA - 2019 मध्ये पाकिस्तान, बांगलादेश, अफगाणिस्तानमधील छळ झालेल्या अल्पसंख्याकांना नागरिकत्व देण्याचा कायदा त्यांनी आणला.
3. नक्षलवादावर प्रहार - आज त्यांच्या 62 व्या वाढदिवशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शुभेच्छा देताना सांगितले की नक्षलवाद संपवण्यात त्यांची भूमिका निर्णायक आहे. 2024 ते 2026 या काळात छत्तीसगड आणि झारखंडमध्ये नक्षलवाद्यांविरोधात मोठी कारवाई झाली.
4. सहकार क्षेत्रात सुधारणा - सहकार मंत्रालयाच्या माध्यमातून प्राथमिक कृषी पतसंस्था आणि जिल्हा बँकांमध्ये डिजिटल सुधारणा केल्या.
5. चाणक्य म्हणून ओळख - निवडणूक व्यवस्थापन, बूथ लेवलपर्यंत कार्यकर्त्यांचे जाळे आणि विरोधकांची रणनीती ओळखून त्यावर मात करणे यामुळे त्यांना आधुनिक चाणक्य म्हटले जाते.
आजचा वाढदिवस -
आज 22 ऑक्टोबर 2026 रोजी अमित शहा यांचा 62 वा वाढदिवस आहे. सकाळपासून पंतप्रधान मोदी, मुख्यमंत्री, राज्यपाल आणि लाखो कार्यकर्त्यांनी त्यांना शुभेच्छा दिल्या आहेत. मुंबईत जन्म झाला असला तरी त्यांचे कार्यक्षेत्र गुजरात आणि आता संपूर्ण भारत आहे.
त्यांचा प्रवास सांगतो की बूथवर पोस्टर लावणारा कार्यकर्ता जर अचूक रणनीती आणि संघटनेवर लक्ष केंद्रित करत असेल तर तो देशाच्या गृह मंत्रालयापर्यंत पोहोचू शकतो.