व्यक्तीविशेष : आज 9 नोव्हेंबर 2026, पृथ्वी शॉचा 27 वा वाढदिवस आहे. एक काळ असा होता, जेव्हा त्याला भारताचा पुढचा सचिन तेंडुलकर म्हटले जात होते. 14 व्या वर्षी शाळेच्या एका मॅचमध्ये 546 धावा, 18 व्या वर्षी टेस्ट पदार्पणात शतक, 19 व्या वर्षी अंडर 19 वर्ल्ड कप जिंकून देणारा कर्णधार. पण नंतर फॉर्म, वाद आणि टीममधून बाहेर पडणे, असा त्याचा प्रवास खूप चढउतारांचा राहिला. आज तो महाराष्ट्र संघाचा कर्णधार म्हणून पुन्हा टीम इंडियात परतण्याची लढाई लढत आहे.
जन्म, फॅमिली बॅकग्राऊंड आणि शिक्षण
पृथ्वी पंकज शॉचा जन्म 9 नोव्हेंबर 1999 ला ठाणे जिल्ह्यातील विरार येथे झाला. त्याचे मूळ गाव बिहारमधील गया आहे. त्याचे कुटुंब कामानिमित्त महाराष्ट्रात आले होते. त्याचे वडील पंकज शॉ हे कापड व्यवसाय करायचे. ते सुरत आणि बडोदा येथून कापड आणून विकायचे. पृथ्वीची आई अमृता शॉ यांचे पृथ्वी फक्त 4 वर्षांचा असताना निधन झाले. त्यानंतर वडिलांनीच त्याला आई आणि वडील दोघांचीही माया दिली. पृथ्वीला भाऊ किंवा बहीण नाही, तो एकुलता एक मुलगा आहे.
त्याचे शालेय शिक्षण विरार येथील ए व्ही एस विद्यामंदिरमध्ये झाले. नंतर तो मुंबईच्या रिझवी स्प्रिंगफिल्ड हायस्कूलमध्ये शिकला. तिथेच त्याचे क्रिकेट घडले. पुढे त्याने रिझवी कॉलेज ऑफ आर्ट्स, सायन्स अँड कॉमर्समधून पदवी घेतली. शाळेने त्याची फी माफ केली होती आणि त्याला स्कॉलरशिपही मिळत होती, त्यामुळे घरचा खर्च भागायला मदत व्हायची.
क्रिकेटची आवड कशी निर्माण झाली
पृथ्वीला क्रिकेटची आवड वडिलांमुळेच लागली. तो फक्त 3 वर्षांचा असताना वडिलांनी त्याला विरार येथील क्रिकेट अकॅडमीमध्ये दाखल केले. त्याचे पहिले कोच संतोष पिंगुळकर होते. आई गेल्यानंतर तो खूप एकटा पडला होता. वडिलांनी त्याला सांगितले, दुःखात बुडू नकोस, क्रिकेटमध्ये मन लाव. तेव्हापासून त्याने क्रिकेटलाच आपले आयुष्य मानले.
लहानपणी तो विरारहून बांद्रा येथील एमआयजी क्लबमध्ये सरावासाठी जायचा. हे अंतर 65 किमी होते. जायला यायला जवळपास 4 तास लागायचे. तिथे तो सचिन तेंडुलकरचा मुलगा अर्जुन तेंडुलकरसोबत सराव करायचा. नंतर एका स्थानिक आमदाराच्या मदतीने त्यांना सांताक्रूझ पूर्व येथे घर मिळाले, जे एमआयजी मैदानापासून फक्त 10 मिनिटांवर होते. 2010 मध्ये एएपी एंटरटेनमेंटने त्याला करार दिला, त्यामुळे कुटुंब मुंबईत स्थायिक झाले.
कारकीर्दीची सुरुवात आणि मोठे रेकॉर्ड
2013 मध्ये पृथ्वीने रिझवी स्प्रिंगफिल्डकडून हॅरिस शिल्डमध्ये 330 चेंडूत 546 धावा केल्या. त्यात 85 चौकार आणि 5 षटकार होते. शाळकरी क्रिकेटमधील हा सर्वात मोठा स्कोर होता. त्याच वर्षी त्याने इंग्लंडमध्ये चीडल हल्मे स्कूलकडून 1446 धावा आणि 68 विकेट घेतल्या.
जानेवारी 2017 मध्ये त्याने मुंबईकडून रणजी ट्रॉफीमध्ये पदार्पण केले. तमिळनाडू विरुद्ध सेमी फायनलमध्ये त्याने दुसऱ्या डावात शतक मारले. त्याच वर्षी त्याने दुलीप ट्रॉफी पदार्पणातही शतक मारले. सचिन तेंडुलकरनंतर रणजी आणि दुलीप दोन्ही पदार्पणात शतक मारणारा तो दुसरा खेळाडू ठरला.
2018 मध्ये त्याच्या नेतृत्वाखाली भारताने न्यूझीलंडमध्ये अंडर 19 वर्ल्ड कप जिंकला. त्याने त्या स्पर्धेत 261 धावा केल्या. 4 ऑक्टोबर 2018 ला राजकोटमध्ये वेस्ट इंडिज विरुद्ध त्याने टेस्ट पदार्पण केले आणि 154 चेंडूत 134 धावा केल्या. सचिननंतर पदार्पणात शतक मारणारा तो सर्वात तरुण भारतीय ठरला. त्याला 18 वर्षे 329 दिवस वय होते.
आयपीएलमध्ये दिल्ली डेअरडेव्हिल्सने त्याला 2018 मध्ये 1.2 कोटींना घेतले. 2021 हा त्याचा सर्वोत्तम सीझन होता, त्याने 479 धावा केल्या. त्याच सीझनमध्ये त्याने कोलकाता नाईट रायडर्सच्या शिवम मावीविरुद्ध एका ओव्हरमध्ये 6 चौकार मारले होते. हा विक्रम आजही चर्चेत आहे.
पडझड आणि पुन्हा उभारी
2020 मध्ये त्याने वनडे पदार्पण केले, 2021 मध्ये टी 20 पदार्पण केले. पण नंतर फॉर्म घसरला. 2020 मध्ये ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यावर तो अपयशी ठरला. 2019 मध्ये डोपिंगमुळे त्याला 8 महिन्यांची बंदीही भोगावी लागली. मुंबई संघातूनही त्याला वगळण्यात आले. 2025 च्या आयपीएल लिलावात तो अनसोल्ड राहिला. अनेकांनी त्याचे करिअर संपले असे म्हटले.
पण त्याने हार मानली नाही. गेल्या वर्षी तो मुंबई सोडून महाराष्ट्र संघात आला. ऑक्टोबर 2025 मध्ये चंदीगड विरुद्ध त्याने 156 चेंडूत 222 धावा केल्या. रणजी ट्रॉफी इतिहासातील तिसरे सर्वात वेगवान द्विशतक होते. 2023 मध्ये आसाम विरुद्ध त्याने 379 धावा केल्या होत्या, जी भारतीय खेळाडूची दुसरी सर्वात मोठी प्रथम श्रेणी खेळी आहे.
आजची स्थिती काय आहे
5 नोव्हेंबर 2026 ला कोलकात्याच्या इडन गार्डनवर महाराष्ट्राने बंगालला 10 विकेटने हरवले. कर्णधार म्हणून पृथ्वीने नाबाद 53 धावा केल्या. या सीझनमध्ये त्याने 7 डावात 2 अर्धशतके केली आहेत. त्याचा शेवटचा टीम इंडियाचा सामना जुलै 2021 मध्ये श्रीलंकेविरुद्ध होता. आता 14 नोव्हेंबरपासून सुरू होणाऱ्या सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीसाठी तो महाराष्ट्र संघात आहे. त्याने स्वतः सांगितले आहे, टीम इंडियात परतणे नेहमी मनात असते, पण मी फक्त सध्याच्या मॅचवर लक्ष देतोय.