आरोग्य : दिवसभर काम करून रात्री अंथरुणावर पडल्यानंतर अनेकांना तळपाय ठणकण्याचा त्रास सुरू होतो. काहींना आग झाल्यासारखे वाटते, काहींना मुंग्या आल्यासारखे वाटते तर काहींना टाचेतून वेदना वर येतात. हा फक्त दिवसभर उभे राहिल्याचा थकवा नाही, अनेक वेळा शरीरातील काही कमतरता किंवा आजार याचे संकेत असतात.
तळपाय रात्री का ठणकतात, 5 मुख्य कारणे
1. व्हिटॅमिन B12 आणि D3 ची कमतरता - आजकाल सगळ्यात जास्त दिसणारे कारण. B12 कमी झाले की नसा कमकुवत होतात आणि रात्री तळपायांना मुंग्या, जळजळ जाणवते. शाकाहारी लोकांमध्ये हे प्रमाण जास्त आहे.
2. मधुमेहामुळे नसांवर परिणाम - साखर जास्त काळ वाढलेली असेल तर पायांच्या बारीक नसांना सूज येते. याला डायबेटिक न्युरोपॅथी म्हणतात. सुरुवात तळपाय जळजळण्यापासून होते.
3. जास्त वेळ उभे राहणे आणि चुकीची चप्पल - दिवसभर कडक सोलची चप्पल, उंच टाचेचे सॅन्डल किंवा अनवाणी चालणे यामुळे तळपायाच्या स्नायूंवर ताण येतो. रात्री तो ताण ठणक स्वरूपात दिसतो.
4. शरीरात पाण्याची कमतरता आणि थकवा - दिवसभर कमी पाणी प्यायल्यास रक्ताभिसरण मंद होते आणि पायांमध्ये लॅक्टिक अॅसिड साठते. त्यामुळे रात्री पाय जड होणे आणि दुखणे वाढते.
5. थायरॉईड आणि किडनीचा त्रास - काही लोकांमध्ये थायरॉईड कमी असणे किंवा युरिक अॅसिड वाढणे यामुळे देखील तळपाय दुखतात.
घरच्या घरी काय करावे
कोमट पाण्याने शेक - एका बादलीत सहन होईल इतके कोमट पाणी घ्या, त्यात थोडे मीठ टाका. 15 मिनिटे पाय बुडवून ठेवा. त्यानंतर साध्या खोबरेल तेलाने तळपायापासून घोट्यापर्यंत 5 मिनिटे मसाज करा. रोज रात्री केल्यास रक्ताभिसरण सुधारते.
चप्पल बदला - घरातही मऊ सोलची चप्पल वापरा. दिवसभर बाहेर असाल तर मधेच 10 मिनिटे पायांना आराम द्या. पाय सरळ करून थोडा वेळ उंचावर ठेवा.
पाणी आणि आहार - दिवसातून 2.5 ते 3 लिटर पाणी प्या. आहारात दूध, अंडी, हिरव्या पालेभाज्या, मोड आलेले कडधान्य यांचा समावेश करा. हे नैसर्गिकरित्या B12 आणि लोह देतात.
सोपा स्ट्रेचिंग व्यायाम - जमिनीवर टॉवेल ठेवून पायाच्या बोटांनी तो ओढण्याचा प्रयत्न करा. तसेच भिंतीला हात टेकवून पायाच्या टाचा जमिनीवर दाबून उभे रहा. हा व्यायाम तळपायाचा ताण कमी करतो.
कधी डॉक्टरांना भेटावे
जर हा त्रास 7 दिवसांपेक्षा जास्त रोज रात्री होत असेल, पाय सुजत असतील, चालताना जास्त दुखत असेल किंवा मधुमेह असेल तर दुर्लक्ष करू नका. साध्या रक्त तपासणीने B12, D3, साखर आणि युरिक अॅसिडचे प्रमाण समजते. वेळेवर निदान झाले तर गोळ्या आणि जीवनशैली बदलाने हा त्रास पूर्णपणे कमी होऊ शकतो.
तळपाय दुखणे हे शरीराचे अलार्म आहे, त्याला फक्त थकवा समजून सोडून देऊ नका.