रंजक रोचक : आपल्याला वाटते की पैशाशिवाय जग चालूच शकत नाही. पण या जगात अशीही काही गावे आहेत जिथे आजही नोटा आणि नाणी वापरली जात नाहीत आणि एकमेकांशी बोलण्यासाठी शब्द नव्हे तर शिट्ट्या वापरल्या जातात. ही गावे पाहिल्यावर तुम्हाला वाटेल की आपण दुसऱ्याच जगात आलो आहोत.
1. तुर्कीमधील कुश्कोय गाव, जिथे शिट्ट्या मारून बोलले जाते
तुर्की देशात काळ्या समुद्राजवळ कुश्कोय नावाचे एक छोटेसे गाव आहे. या गावाला पक्ष्यांचे गाव असेही म्हणतात. येथील लोक एकमेकांशी बोलण्यासाठी तोंडाने जोरजोरात शिट्ट्या मारतात. याला व्हिसल लँग्वेज म्हणतात. गाव डोंगराळ भागात आहे, त्यामुळे लांबवर आवाज जावा म्हणून पूर्वीपासून लोक शिट्ट्यांचा वापर करू लागले. आजही येथे शाळेत मुलांना शिट्ट्या मारून बोलायला शिकवले जाते. युनेस्कोने तर या भाषेला आपल्या सांस्कृतिक वारशाच्या यादीत टाकले आहे.
2. भारतातील धारचूला जवळचे एक गाव, जिथे अजूनही वस्तूंची अदलाबदल होते
उत्तराखंडमध्ये भारत-नेपाळ सीमेवर काही गावे आहेत जिथे आजही पैशांचा वापर खूप कमी होतो. तेथील लोक तांदूळाच्या बदल्यात भाजी, दुधाच्या बदल्यात लोकर अशी अदलाबदल करतात. याला बार्टर सिस्टिम म्हणतात. शहरापासून लांब असल्याने आणि बँका नसल्याने ही पद्धत आजही टिकून आहे. पाहुणा आला तर त्याला जेवणासाठी पैसे नाही तर घरातील धान्य देऊन आदरातिथ्य केले जाते.
3. स्पेनमधील मारिनालेडा गाव, जिथे सगळे कामगारच मालक आहेत
स्पेनच्या दक्षिण भागात मारिनालेडा नावाचे एक गाव आहे. या गावात कोणीही श्रीमंत नाही आणि कोणीही गरीब नाही. येथील सर्व शेती गावाची सामायिक आहे. जो शेतात काम करतो, तोच मालक आहे. येथे घर बांधायचे असेल तर सरकार फक्त 15 डॉलरमध्ये जागा देते आणि गावकरी मिळून घर बांधतात. येथे पोलिस स्टेशन नाही, कारण भांडणेच होत नाहीत. पैसा कमावणे हा उद्देशच नाही, तर सगळ्यांनी मिळून जगणे हा येथील नियम आहे.
4. ग्रीसमधील अँटिकायथेरा गाव, जिथे लोक पैसे मोजतच नाहीत
ग्रीसमध्ये एक छोटेसे बेट आहे, तेथे फक्त 20 लोक राहतात. या गावात एकच दुकान आहे आणि त्या दुकानाला कुलूपच नाही. तुम्हाला जे हवे ते घ्या आणि एका वहीत लिहून ठेवा. महिन्याच्या शेवटी हिशोब होतो. येथे कोणीही चोरी करत नाही. विश्वासावर हे गाव चालते. येथील लोक म्हणतात, आमच्याकडे पैसा कमी आहे, पण वेळ आणि विश्वास खूप आहे.
5. मेक्सिकोमधील एक गाव, जिथे वेळेलाही किंमत नाही
मेक्सिकोमध्ये एक आदिवासी गाव आहे जिथे घड्याळच नाही. तेथे सकाळ, दुपार, संध्याकाळ यावरूनच काम ठरते. ऊन आले की शेतात जायचे, भूक लागली की जेवायचे. कोणालाही घाई नाही. येथे लग्नासाठी हुंडा किंवा पैसे लागत नाहीत, तर मुलाला मुलीच्या घरच्यांसाठी एक वर्ष शेतात काम करावे लागते. कष्ट हीच तेथील खरी चलनी नोट आहे.
ही गावे आपल्याला एकच गोष्ट शिकवतात, सुख हे पैशात नाही तर माणसांमधील विश्वासात आणि एकमेकांना मदत करण्यात आहे. आज आपण मोबाईल आणि पैशाच्या मागे धावत असताना, ही गावे अजूनही माणुसकीच्या जोरावर आनंदाने जगत आहेत.