यंदा पावसाने अनेक ठिकाणी दडी मारली आहे. त्यामुळे शेतकरी चिंतेत आहेत. पाण्याअभावी पारंपरिक पिके धोक्यात आली आहेत. अशा परिस्थितीत कमी पाण्यात येणारी आणि जास्त नफा देणारी पिके घेणे हा एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो. आज आम्ही तुम्हाला अशा तीन पिकांबद्दल सांगणार आहोत जी कमी पाण्यातही चांगले उत्पन्न देतात आणि बाजारात त्यांना मोठी मागणी आहे.
शेवगा हे कमी पाण्यात येणारे आणि सर्वात फायदेशीर पीक आहे. शेवग्याला पाण्याची जास्त गरज नसते. एकदा लागवड केल्यानंतर हे झाड 10 ते 12 वर्षांपर्यंत उत्पन्न देते. शेवग्याच्या शेंगा, पाने आणि फुलांना आयुर्वेदिक औषधे आणि बाजारात मोठी मागणी आहे. एका एकरमध्ये 400 ते 500 झाडे लावता येतात. एका झाडापासून 50 ते 70 किलो शेंगा मिळतात. सध्या शेवगा शेंगांना बाजारात 40 ते 60 रुपये किलो भाव मिळतो. म्हणजे एका एकरमधून वर्षाला 2 ते 3 लाख रुपयांचे उत्पन्न सहज मिळू शकते. शेवगा लागवडीसाठी सरकारकडून अनुदानही मिळते.
ड्रॅगन फ्रूट हे परदेशी फळ असले तरी आता महाराष्ट्रातही त्याची लागवड मोठ्या प्रमाणात होत आहे. हे निवडुंग वर्गातील पीक असल्याने त्याला खूप कमी पाणी लागते. वाळवंटी आणि कमी पावसाच्या भागातही हे पीक चांगले येते. एकदा लागवड केल्यानंतर 20 ते 25 वर्षे हे पीक उत्पन्न देते. लागवडीनंतर दीड वर्षात फळे यायला सुरुवात होते. एका एकरात 1500 ते 1700 खांबांवर लागवड करता येते. एका खांबापासून 15 ते 20 किलो फळे मिळतात. बाजारात ड्रॅगन फ्रूटला 150 ते 250 रुपये किलो भाव आहे. त्यामुळे एका एकरमधून 4 ते 5 लाख रुपयांपर्यंत नफा मिळू शकतो.
सीताफळ हे कोरडवाहू भागातील वरदान मानले जाते. याला अतिशय कमी पाणी लागते आणि कोणत्याही प्रकारच्या जमिनीत हे पीक येते. महाराष्ट्रातील दुष्काळी भागात सीताफळाची शेती मोठ्या प्रमाणात केली जाते. सीताफळाच्या फळांबरोबरच त्याच्या बियांपासून तेल आणि आईस्क्रीम बनवले जाते. एका एकरात 300 ते 400 झाडे लागतात. तीन वर्षांनंतर प्रत्येक झाडापासून 20 ते 30 किलो फळे मिळतात. बाजारात सीताफळाला 60 ते 100 रुपये किलो भाव मिळतो. प्रक्रिया उद्योगामुळे याला वर्षभर मागणी असते. एका एकरमधून शेतकरी 1.5 ते 2 लाख रुपयांचे उत्पन्न घेऊ शकतो.
या तिन्ही पिकांना कमी पाणी लागते, देखभाल खर्च कमी आहे, बाजारात जास्त मागणी आहे, एकदा लागवड करून अनेक वर्षे उत्पन्न मिळते आणि सरकारी योजनांचा लाभ मिळतो. जर तुम्हीही कमी पावसाच्या भागात असाल आणि पारंपरिक शेतीला कंटाळला असाल तर ही पिके तुमच्यासाठी नक्कीच फायदेशीर ठरतील. शेती करण्यापूर्वी जवळच्या कृषी विज्ञान केंद्राला भेट देऊन अधिक माहिती घ्यावी.