दिवाळी जवळ आली की सोन्याच्या दुकानात गर्दी वाढते. यंदा सोन्याचा भाव 1 लाख 10 हजार रुपयांच्या पुढे गेला आहे. अशा वेळी सोनं घेताना फसवणूक होण्याची शक्यता जास्त असते. दुकानदार 24 कॅरेटच्या नावाखाली 22 कॅरेट सोनं देतात का? हा प्रश्न अनेकांना पडतो. त्यामुळे सोनं घेण्यापूर्वी 24 आणि 22 कॅरेटमधला फरक समजून घेणे गरजेचे आहे.
24 कॅरेट म्हणजे 99.9 टक्के शुद्ध सोनं. यात कोणतीही भेसळ नसते. हे सोनं खूप मऊ असते, त्यामुळे त्याचे दागिने बनत नाहीत. 24 कॅरेट सोन्याचा वापर प्रामुख्याने सोन्याची बिस्किटे, नाणी आणि गुंतवणुकीसाठी केला जातो.
22 कॅरेट म्हणजे 91.6 टक्के शुद्ध सोनं आणि 8.4 टक्के इतर धातू जसे की तांबे, चांदी किंवा जस्त. हे मिश्रण केल्यामुळे सोनं मजबूत होतं आणि त्याचे दागिने बनवता येतात. बाजारात आपण जे दागिने घेतो ते 22 कॅरेटचेच असतात. सोप्या भाषेत सांगायचे तर 24 कॅरेट हे गुंतवणुकीसाठी आणि 22 कॅरेट हे दागिन्यांसाठी असते.
टिप 1 - BIS Hallmark पाहूनच घ्या
सोनं घेताना दागिन्यावर BIS हॉलमार्क आहे का ते नक्की पाहा. हॉलमार्कवर 3 गोष्टी असतात. BIS चा लोगो, 22K916 असा शुद्धतेचा नंबर आणि दुकानाचा HUID कोड. हा 6 अंकी कोड प्रत्येक दागिन्यावर वेगळा असतो. हा कोड नसेल तर ते सोनं घेऊ नका. तुम्ही BIS Care App वर HUID टाकून सोनं खरं आहे का ते लगेच तपासू शकता.
टिप 2 - मेकिंग चार्ज आधीच ठरवा
सोन्याच्या किमतीव्यतिरिक्त सोनार मेकिंग चार्ज लावतो. काही ठिकाणी हा चार्ज 8 टक्के ते 25 टक्के पर्यंत असतो. दिवाळीत अनेक दुकाने मेकिंग चार्जमध्ये सूट देतात. बिल बनवण्यापूर्वी मेकिंग चार्ज किती टक्के आहे ते स्पष्ट विचारा आणि बिलावर लिहून घ्या. वजन आणि मजुरी वेगवेगळी लिहून घ्या.
टिप 3 - आजचा भाव आणि पावती घ्या
सोनं घेताना त्या दिवसाचा अधिकृत भाव काय आहे ते ibjarates.com या वेबसाईटवर पाहा. दुकानदार जास्त भाव सांगत असेल तर लगेच ओळखता येईल. आणि सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे पक्के बिल घ्या. बिलावर सोन्याचे वजन, कॅरेट, HUID कोड आणि आजचा भाव लिहिलेला असावा. पावतीशिवाय सोनं कधीही घेऊ नका, भविष्यात विकताना त्रास होतो.
सोन्याचे गुंतवणूक तज्ज्ञ सांगतात, जर तुम्हाला फक्त गुंतवणुकीसाठी सोनं घ्यायचं असेल तर 24 कॅरेटची नाणी किंवा गोल्ड ETF घ्या. दागिने घ्यायचे असतील तर 22 कॅरेट घ्या पण हॉलमार्कशिवाय घेऊ नका.