डोळ्यांचे आरोग्य : सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत मोबाईल, लॅपटॉप आणि टीव्ही. आयटी क्षेत्रात काम करणारे असो किंवा ऑनलाईन क्लास करणारे विद्यार्थी, दिवसाचे 8 ते 10 तास स्क्रीनसमोर जात आहेत. याचा सगळ्यात पहिला परिणाम दिसतो तो डोळ्यांवर आणि मानेवर.
डोळे का दुखतात
सतत स्क्रीनकडे पाहिल्याने डोळ्यांचे पापण्या मिचकावण्याचे प्रमाण निम्म्यावर येते. सामान्यपणे आपण मिनिटाला 15 वेळा पापण्या मिचकावतो, स्क्रीनसमोर ते 6 ते 7 वेळा होते. त्यामुळे डोळे कोरडे पडतात, जळजळ होते, अंधुक दिसते आणि डोके दुखते. यालाच डॉक्टर कॉम्प्युटर व्हिजन सिंड्रोम म्हणतात.
मान आणि खांदे का आखडतात
मोबाईल खाली मान घालून पाहणे किंवा लॅपटॉपवर वाकून काम करणे यामुळे मानेवर 20 ते 25 किलोपर्यंत अतिरिक्त ताण येतो. याला टेक्स्ट नेक म्हणतात. काही महिन्यांनी मान आखडणे, खांदे दुखणे आणि पाठ दुखणे सुरू होते.
काय करावे, सोपा उपाय 20-20-20
हा नियम जगभरातील डोळ्यांच्या डॉक्टरांनी सुचवला आहे. दर 20 मिनिटांनी, 20 फुट म्हणजे 6 मीटर लांब असलेल्या एखाद्या वस्तूकडे 20 सेकंद पहा. यामुळे डोळ्यांच्या स्नायूंना आराम मिळतो. मोबाईलमध्ये दर 20 मिनिटांनी रिमाइंडर लावून ठेवा.
डोळ्यांसाठी 3 सवयी
1. लॅपटॉपची स्क्रीन डोळ्यांच्या पातळीच्या थोडी खाली असावी आणि 50 ते 60 सेंटीमीटर अंतरावर असावी.
2. खोलीत जास्त उजेड किंवा अंधारात स्क्रीन पाहू नका. स्क्रीनची ब्राईटनेस खोलीच्या उजेडाइतकी ठेवा.
3. दिवसातून 2 वेळा मुद्दाम डोळे पूर्ण बंद करून 10 वेळा गोल फिरवा आणि कोमट पाण्याने धुवा.
मान आणि खांद्यांसाठी 3 व्यायाम
1. मानेचा व्यायाम - हळू हळू मान उजवीकडे, डावीकडे, वर आणि खाली 10 वेळा फिरवा. एका जागी 10 सेकंद थांबा.
2. शोल्डर श्रग - दोन्ही खांदे कानापर्यंत वर घेऊन 5 सेकंद धरून ठेवा आणि सोडून द्या. हा व्यायाम तासातून एकदा 10 वेळा करा.
3. चिन टक - पाठ सरळ ठेवून हनुवटी मागे घ्या, जणू दुहेरी हनुवटी तयार करत आहात. 5 सेकंद धरा. यामुळे वाकलेली मान सरळ होते.
विद्यार्थी आणि आयटी कर्मचाऱ्यांनी लक्षात ठेवावे
तासातून एकदा खुर्चीवरून उठून 2 मिनिटे चालावे. मोबाईल नेहमी डोळ्यांच्या समोर धरून पहावा, खाली मान घालून पाहू नये. रात्री झोपण्याच्या एक तास आधी स्क्रीन बंद करावी, कारण निळ्या प्रकाशामुळे झोप बिघडते.
ही लक्षणे असतील तर डॉक्टरांना भेटा - सतत डोळे लाल राहणे, अंधुक दिसणे, हाताला मुंग्या येणे किंवा मान दुखी 3 दिवसांपेक्षा जास्त राहणे. लहान सवयी बदलल्या तर मोठ्या औषधांची गरज पडत नाही.