नवी दिल्ली - देशात यंदाचा नैऋत्य मान्सून अधिकृतपणे संपला आहे आणि भारतीय हवामान विभागाने दिलेली आकडेवारी चिंता वाढवणारी आहे. 1 जून ते 30 सप्टेंबर या चार महिन्याच्या काळात देशात सरासरीपेक्षा 13 टक्के कमी पाऊस झाला आहे. हा 2001 नंतरचा चौथा सर्वात कमी आणि 1901 नंतरचा 13 वा सर्वात कमी मान्सून ठरला आहे. IMD ने सांगितले की यंदा देशात सरासरी 868.6 मिमी पावसाची अपेक्षा होती पण प्रत्यक्षात फक्त 759.4 मिमी पाऊस झाला. म्हणजेच लाँग पिरीयड एव्हरेजच्या फक्त 87 टक्के पाऊस झाला. हा 2015 नंतरचा पहिला दुष्काळी मान्सून आहे. 2015 मध्ये देखील 13 टक्के तूट झाली होती.
या तुटीचा सर्वात जास्त फटका दक्षिण भारत आणि पूर्वोत्तर भारताला बसला आहे. दक्षिण द्वीपकल्पात 24.3 टक्के कमी पाऊस झाला तर पूर्व आणि ईशान्य भारतात 25.6 टक्के कमी पाऊस झाला.
राज्यनिहाय आकडेवारी पाहिली तर कर्नाटकमध्ये सर्वात जास्त 30 टक्के तूट आहे. त्यानंतर केरळ 28 टक्के, आंध्र प्रदेश 25 टक्के, तामिळनाडू 20 टक्के आणि तेलंगणा 18 टक्के. उत्तरेकडे मणिपूरमध्ये 46 टक्के, अरुणाचल प्रदेश 44 टक्के, पंजाब 41 टक्के, बिहार 32 टक्के, आसाम 28 टक्के आणि हरियाणा 23 टक्के तूट नोंदवली गेली आहे. देशातील 741 जिल्ह्यांपैकी 316 जिल्ह्यांमध्ये पाऊस कमी झाला आहे.
IMD चे महासंचालक मृत्युंजय महापात्रा यांनी सांगितले की यंदा अल निनो सक्रिय झाल्यामुळे मान्सून कमकुवत झाला. जून महिना सर्वात वाईट गेला, फक्त 65 टक्के पाऊस झाला. जुलैमध्ये थोडी सुधारणा झाली पण ऑगस्टमध्ये पुन्हा 84 टक्के पाऊस झाला. सप्टेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात 49 टक्के जास्त पाऊस झाला पण तोपर्यंत खूप उशीर झाला होता.
हवामान विभागाने ऑक्टोबर ते डिसेंबर या काळात देखील सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज दिला आहे. त्यामुळे चिंता वाढली आहे. सर्वात मोठी चिंता म्हणजे रब्बी हंगाम. जमिनीत ओलावा कमी असल्यामुळे आणि धरणांमध्ये गेल्या वर्षीपेक्षा कमी पाणी असल्यामुळे गहू आणि हरभऱ्याच्या पेरणीवर परिणाम होऊ शकतो. महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि मध्य प्रदेशातील काही भागात पाण्याची टंचाई जाणवू शकते. शेतकऱ्यांनी पाण्याचे नियोजन करावे असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.