तुम्ही कधी एखाद्या मोठ्या हॉटेलमध्ये गेला असाल तर एक गोष्ट नक्की नोटीस केली असेल. त्या हॉटेलमध्ये रूम नंबर 12 असतो, थेट 14 असतो, पण 13 नंबरची रूमच नसते. अनेक विमानांमध्येही 13 नंबरची सीट नसते. काही इमारतींमध्ये 13 वा मजलाच नसतो. नेमका 13 या आकड्याने काय गुन्हा केला आहे की सगळेजण त्याला घाबरतात?
या भीतीला विज्ञानात एक नाव आहे, ट्रिस्कायडेकाफोबिया. म्हणजे 13 या आकड्याची भीती. ही भीती खूप जुनी आहे.
पहिले कारण आहे धार्मिक कथेशी जोडलेले. असे सांगितले जाते की जेव्हा येशू ख्रिस्ताचे शेवटचे जेवण झाले, तेव्हा त्या टेबलावर 13 लोक होते. त्यातल्या 13 व्या व्यक्तीनेच विश्वासघात केला होता. त्यामुळे पाश्चिमात्य देशात 13 जणांनी एकत्र जेवू नये, अशी आजही समजूत आहे. तेव्हापासून 13 हा आकडा अशुभ मानला जाऊ लागला.
दुसरे कारण आहे नॉर्स पौराणिक कथेशी संबंधित. त्या कथेनुसार 12 देव जेवण करत असताना 13 वा न बोलावलेला देव तिथे आला आणि त्याने सगळा घात केला. त्यामुळे 13 हा आकडा संकट आणतो, असे मानले जाते.
आता हॉटेलचा विचार करा. हॉटेल व्यवसाय हा पूर्णपणे ग्राहकांच्या समाधानावर चालतो. परदेशातील अनेक पाहुणे 13 नंबरच्या रूममध्ये राहायला घाबरतात. त्यांना वाटते की या रूममध्ये काहीतरी वाईट घडेल, झोप लागणार नाही किंवा प्रवासात अडचण येईल. जर पाहुण्याला भीती वाटली तर तो त्या हॉटेलमध्ये परत येणार नाही आणि हॉटेलचे नुकसान होईल.
म्हणूनच मोठ्या फाइव्ह स्टार हॉटेल्स, विमान कंपन्या आणि मोठ्या इमारती मुद्दाम 13 हा नंबर वगळतात. 12 नंतर थेट 14 नंबर दिला जातो. काही हॉटेल्समध्ये 13 नंबरला 12A असे नाव दिले जाते, जेणेकरून लोकांच्या मनात भीती राहणार नाही.
काही ठिकाणी तर गंमत अशी आहे की 13 नंबरची रूम असते, पण ती स्टाफसाठी किंवा स्टोअर रूम म्हणून वापरली जाते, पाहुण्यांना दिली जात नाही.
भारतातही आता हीच पद्धत आली आहे. कारण भारतातही परदेशी पाहुणे मोठ्या प्रमाणात येतात. त्यांच्या सोयीसाठी आणि अंधश्रद्धा टाळण्यासाठी हॉटेल मालक 13 नंबर टाळतात.
खरे तर 13 या आकड्यात काहीच अशुभ नाही. हा फक्त एक गैरसमज आहे जो पिढ्यानपिढ्या चालत आला आहे. पण हॉटेल व्यवसायात ग्राहकाची श्रद्धा हीच महत्त्वाची असते, म्हणून आजही जगभरातील अनेक हॉटेल्समध्ये रूम नंबर 13 तुम्हाला सापडणार नाही.