आरोग्य : आजच्या धावपळीच्या जीवनात आरोग्याकडे दुर्लक्ष होत आहे. महागडी औषधे घेण्यापेक्षा रोजच्या सवयी सुधारल्या तर अनेक आजार टाळता येतात. उत्तम आरोग्यासाठी काही मौलिक सूचना एकत्रितपणे येथे दिल्या आहेत.
दैनंदिन दिनचर्या कशी असावी
दररोज सकाळी 30 मिनिटे शास्त्रोक्त पद्धतीने चालायला जा. चालणे हा सर्वात सोपा आणि उत्तम व्यायाम आहे. सकाळी 10 ते 15 मिनिटे कोवळे ऊन आणि शुद्ध हवा घ्या. दव पडलेले असताना हिरवळीवर अनवाणी चालणे आरोग्यासाठी चांगले मानले जाते. लिफ्ट ऐवजी जिन्याचा वापर करा. शक्य असेल तिथे सायकलचा वापर करा.
आठवड्यातून दोनदा 30 मिनिटे पुलअप, पुशअप सारखे व्यायाम करा. दररोज 10 ते 15 मिनिटे जॉगिंग किंवा जागेवर पळणे करा. घाम येईल इतका व्यायाम करणे गरजेचे आहे. आठवड्यातून एकदा मैदानी खेळ खेळा आणि नियमित पोहायला जा.
आहारात काय घ्यावे आणि काय टाळावे
दररोज कोणतेही एक फळ नक्की खा, विशेषतः सफरचंद, संत्रे, केळे, पपई, सीताफळ, आवळा. सकाळी अनुशापोटी कोमट पाण्यात लिंबाचा रस आणि मध घेऊ शकता. सकाळची न्याहरी कधीही चुकवू नका. न्याहरीत थालीपीठ, पोहे, उपमा, भाज्यांचे पराठे असे पौष्टिक पदार्थ ठेवा.
दुपारचे आणि रात्रीचे जेवण सॅलडने सुरू करा. जेवणात हिरव्या पालेभाज्या, कोशिंबीर, मोड आलेली कडधान्ये यांचा समावेश करा. नाचणी, शेवग्याच्या शेंगा, कारली, कुळीथ, अळू, पुदिना, कढीपत्ता, मेथी यांसारख्या हर्बल भाज्या जेवणात वापरा. आहारात तंतुमय पदार्थ वाढवा आणि रसरशीत नैसर्गिक रंग असलेले अन्न खा.
गव्हाच्या पिठात थोडे सोयाबीन मिसळून दळून आणा. भातासाठी हातसडीचा तांदूळ वापरा. गाईचे कमी स्निग्धांश असलेले दूध आणि दोन चमचे गाईचे तूप जेवणात वापरा. सकाळी दोन खजूर किंवा राजगिरा लाडू खावा. जेवणापूर्वी अर्धा तास अर्धी मूठ शेंगदाणे खाणे चांगले.
तळलेले पदार्थ, भजी, वडे, पापड, लोणचे, फरसाण, मैदा आणि बेकरीचे पदार्थ, जंक फूड, कोका कोला सारखी कृत्रिम थंड पेये टाळा. एकाच तेलाचा वापर न करता करडई, शेंगदाणा, सूर्यफूल, सोयाबीन, मोहरी, ऑलिव्ह अशी मिश्र तेले वापरा. एकदा वापरलेले तेल पुन्हा वापरू नका. वरून कच्चे तेल घेऊ नका. साखर आणि मीठ कमी वापरा. शिळे आणि उघड्यावरचे अन्न खाऊ नका. जेवणापूर्वी हात स्वच्छ धुवा. जेवण नेहमी गरम आणि ताजे घ्या. एक घास 32 वेळा चावून खा आणि पोटाच्या 80 टक्केच खा.
मानसिक आरोग्य आणि झोप
रात्रीची झोप किमान सात तास घ्या आणि झोपण्याची वेळ पाळा, शक्यतो रात्री 10 वाजता झोपा. झोपण्यापूर्वी किमान 3 तास आधी जेवण करू नका. जेवणानंतर लगेच झोपू नका, शतपावली करा. दुपारी 10 ते 15 मिनिटांची डुलकी घेऊ शकता. झोपण्यापूर्वी दोन मिनिटे सुगंधाचा वास घेतल्यास मन प्रसन्न होते.
दिवसातून दोनदा 3 ते 5 मिनिटे दीर्घ श्वास घ्या. दिवसातून 10 मिनिटे मौन पाळा. सकाळी आंघोळीनंतर 10 मिनिटे प्रार्थना आणि ध्यान करा. योगासने करा, किमान बारा सूर्यनमस्कार घाला. दिवसातून अर्धा तास चांगल्या पुस्तकांचे वाचन करा.
सकारात्मक विचार ठेवा, नकारात्मक लोकांपासून दूर राहा. इतरांशी तुलना करू नका. आवडीचेच काम करा. कुटुंब आणि मित्रांच्या सानिध्यात राहा. रोज एका व्यक्तीला मदत करा आणि माफ करायला शिका. मुक्तपणे हसा, गा आणि नाचा. आठवड्यातून एकदा निसर्गात वेळ घालवा.
इतर महत्त्वाच्या सवयी
दिवसभर थोड्या थोड्या वेळाने किमान 1 ग्लास पाणी प्या. रात्री झोपण्यापूर्वी अर्धी मूठ अक्रोड खा. रोज थोडे आले आणि एक दोन लसणाच्या पाकळ्या खा. दोन वेळा ग्रीन टी घ्या. ड जीवनसत्त्वाचा आहार घ्या. वर्षातून एकदा ट्रेडमिल टेस्ट आणि नियमित शारीरिक तपासणी करून घ्या.
धूम्रपान, मद्यपान, गुटखा, तंबाखू आणि जुगारापासून दूर राहा. मोबाईलचा अतिवापर टाळा. टीव्ही समोर जेवू नका, कुटुंबासोबत बसून हसून खेळून जेवा. संगणकावर काम करताना दर तासाने डोळे धुवा आणि थोडे चाला. दातांची काळजी घ्या, दिवसातून दोनदा ब्रश करा. सुती आणि सैल कपडे वापरा. आरामदायी पादत्राणे वापरा. रक्तदान करा.
डिस्क्लेमर - हा लेख सर्वसाधारण माहितीवर आधारित आहे. यातील कोणताही उपाय करण्यापूर्वी किंवा आहारात मोठा बदल करण्यापूर्वी आपल्या फॅमिली डॉक्टर किंवा तज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. प्रत्येक व्यक्तीची प्रकृती वेगळी असते त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतेही औषध किंवा सप्लिमेंट घेऊ नये.