पुणे - पुण्यातील हजारो शालेय विद्यार्थ्यांचे पोट भरण्याचे काम अक्षय पात्र फाऊंडेशन करत आहे. अक्षय पात्र फाऊंडेशनच्या पुणे येथील केंद्रातून दररोज सुमारे 10 हजार विद्यार्थ्यांना भोजन पुरविण्यात येते. महाराष्ट्रातील ठाणे, कल्याण, भिवंडी, पनवेल, नागपूर आणि पुणे या सहा केंद्रांद्वारे एकूण 54 हजार विद्यार्थ्यांसाठी भोजन पुरविले जाते. दरम्यान पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड येथे दररोज 25 हजार भोजन तयार करण्याची क्षमता असलेले केंद्रीकृत स्वयंपाकगृह उभारण्याचा प्रस्ताव फाऊंडेशनने मांडला आहे.
पुण्यातील केंद्रातून होणारा भोजनपुरवठा हा संस्थेच्या महाराष्ट्रातील उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे. संस्थेच्या आकडेवारीनुसार ठाणे येथे 15 हजार 500, कल्याण येथे 9 हजार 500, भिवंडी येथे 16 हजार 500, पनवेल येथे 10 हजार आणि नागपूर येथे केवळ नाश्त्यासाठी 1 हजार 500 लाभार्थ्यांना सेवा दिली जाते. पुण्यातील 10 हजार लाभार्थ्यांसह महाराष्ट्रातील एकूण लाभार्थी संख्या 54 हजार आहे.
विक्रमगडमध्ये 25 हजार भोजन क्षमतेचे स्वयंपाकगृह
पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड तालुक्यात शालेय विद्यार्थ्यांच्या पोषणविषयक गरजा पूर्ण करण्यासाठी अक्षय पात्र फाऊंडेशनने अत्याधुनिक केंद्रीकृत स्वयंपाकगृह उभारण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. या प्रकल्पासाठी रोटरी क्लब ऑफ मुंबईने सुमारे दीड एकर जागा भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करून देण्याची तयारी दर्शविली आहे. स्वयंपाकगृहाचे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधांची उभारणी फाऊंडेशनकडून देणगीदार आणि भागीदारांच्या सहकार्याने करण्यात येणार आहे.
विक्रमगड तालुक्यातील UDISE 2025-26 च्या आकडेवारीनुसार 273 शाळांमध्ये एकूण 29 हजार 124 विद्यार्थी नोंदणीकृत आहेत. यामध्ये जिल्हा परिषदेच्या 235 शाळांतील 15 हजार 91 विद्यार्थ्यांचा समावेश आहे. शासकीय, अनुदानित आणि अन्य पात्र शाळांमधील विद्यार्थ्यांना पौष्टिक भोजन उपलब्ध करून देणे हा या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश आहे.
पहिल्या टप्प्यात तीन हजार विद्यार्थ्यांना लाभ
प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात सुमारे दोन ते तीन हजार विद्यार्थ्यांना भोजन देण्याचे प्रस्तावित आहे. आवश्यक शासकीय मंजुरी आणि कार्यान्वयनाची तयारी यानुसार पुढील टप्प्यांत लाभार्थ्यांची संख्या वाढविण्यात येणार आहे. अंतिम टप्प्यात दररोज 25 हजार भोजन तयार करण्याची क्षमता गाठण्याचे नियोजन आहे.
शाळेतील उपस्थिती आणि अध्ययनक्षमता वाढविण्यावर भर
अक्षय पात्र फाऊंडेशन शासकीय आणि शासन अनुदानित शाळांमधील विद्यार्थ्यांना मध्यान्ह भोजन उपलब्ध करून देण्याचे काम सन 2000 पासून करत आहे. संस्थेच्या माहितीनुसार देशभरातील 16 राज्ये आणि तीन केंद्रशासित प्रदेशांमधील 76 ठिकाणी, 25 हजारांहून अधिक शाळांमधील सुमारे 23.5 लाख विद्यार्थ्यांना भोजन पुरविले जाते.
पौष्टिक भोजनामुळे विद्यार्थ्यांचे आरोग्य, शाळेतील उपस्थिती, एकाग्रता आणि अध्ययनक्षमता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. तसेच विद्यार्थ्यांची शाळेतील गळती कमी करण्यास आणि पोषण सुरक्षा बळकट करण्यास हातभार लागू शकतो.
विक्रमगड येथील प्रस्तावित प्रकल्पासाठी जिल्हा परिषद, स्वयंअर्थसहाय्यित, खासगी अनुदानित आणि नियमानुसार पात्र आदिवासी अनुदानित शाळांमध्ये भोजन योजना सुरू करण्यासाठी शासनाकडून आवश्यक परवानग्या मागण्यात आल्या आहेत. मंजुरी मिळाल्यानंतर संबंधित शिक्षण विभागाच्या समन्वयाने प्रकल्पाची टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी करण्यात येणार आहे.