पर्यटन विशेष : वासोटा किल्ला ट्रेक, पुण्यातून एका दिवसात होणारा जंगल, बोट आणि इतिहासाचा थरारक प्रवास - टॉप न्यूज मराठी

पर्यटन विशेष : जर तुम्हाला एकाच ट्रेकमध्ये बोटीचा प्रवास, घनदाट जंगल, वन्यजीवांचा थरार आणि शिवकालीन किल्ला पाहायचा असेल तर वासोटा किल्ला हा तुमच्यासाठी बेस्ट पर्याय आहे. वासोटा किल्ल्याला व्याघ्रगड असेही म्हणतात. हा किल्ला सातारा जिल्ह्यातील कोयना अभयारण्यात आहे. सह्याद्रीच्या कुशीत, शिवसागर जलाशयाच्या काठावर वसलेला हा किल्ला आजही अनेक ट्रेकर्सच्या बकेट लिस्टमध्ये आहे.

भौगोलिक महत्त्व आणि इतिहास

वासोटा किल्ला समुद्रसपाटीपासून सुमारे 1171 मीटर उंचीवर आहे. हा किल्ला कोयना नदीच्या खोऱ्यात आणि घनदाट जंगलात आहे. त्यामुळे शत्रूला हा किल्ला सहज दिसत नसे. याच कारणामुळे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी या किल्ल्याचा वापर तुरुंग म्हणून केला होता. इथे जुन्या काळातील कैद्यांना ठेवले जात असे. वासोट्याला जुना वासोटा आणि नवा वासोटा असे दोन भाग आहेत. जुना वासोटा अतिशय अवघड आणि बंद आहे. ट्रेकर्स फक्त नव्या वासोट्यावर जातात. कोयना अभयारण्य हे व्याघ्र प्रकल्पात येते. त्यामुळे इथे वाघ, बिबट्या, अस्वल, गवे, सांबर, विविध पक्षी आढळतात. हे जंगल जैवविविधतेसाठी जगात प्रसिद्ध आहे.

पुण्यातून कसे जायचे, मार्ग आणि अंतर

पुणे ते बामणोली हे अंतर सुमारे 140 ते 160 किलोमीटर आहे. गाडीने जाण्यासाठी 3.5 ते 4.5 तास लागतात.

मार्ग असा आहे - पुणे - सातारा - पाटण फाटा - बामणोली

पुण्यातून मुंबई-बंगळुरू महामार्गाने साताऱ्याला जा. साताऱ्यावरून कास पठार मार्गाने किंवा पाटण मार्गाने बामणोली गावात पोहोचता येते. शेवटचे 30-40 किलोमीटर रस्ता अरुंद पण निसर्गरम्य आहे. पावसाळ्यानंतर हा रस्ता अतिशय सुंदर दिसतो.

ट्रान्सपोर्ट सुविधा

स्वतःची गाडी असेल तर सर्वात सोयीचे आहे. पुणे स्वारगेटवरून साताऱ्याला दर अर्ध्या तासाने एसटी बस आहे. सातारा ते बामणोलीसाठी लोकल बस किंवा खाजगी जीप मिळते. पण बामणोलीला जाण्यासाठी सकाळी लवकर निघावे लागते. अनेक ट्रेक ग्रुप पुण्यातून एक दिवसाचा वासोटा ट्रेक आयोजित करतात. त्यात बस, बोट, परमिट आणि जेवण यांचा समावेश असतो. पहिल्यांदाच जात असाल तर ग्रुपसोबत जाणे जास्त सुरक्षित आहे.

बोटीचा प्रवास आणि परमिट

बामणोली हे वासोटा ट्रेकचे बेस व्हिलेज आहे. इथून शिवसागर जलाशयातून बोटीने मेट इंदवली या ठिकाणी जावे लागते. बोटीचा प्रवास सुमारे 1 ते 1.5 तासांचा आहे. हा प्रवासच या ट्रेकची खरी मजा आहे. दोन्ही बाजूला उंच डोंगर, घनदाट जंगल आणि शांत पाणी पाहून मन प्रसन्न होते. बोटीचे भाडे साधारण 2500 ते 4000 रुपये असते. एका बोटीत 8 ते 10 लोक बसतात. त्यामुळे ग्रुपने गेल्यास खर्च कमी येतो.

कोयना अभयारण्यात असल्यामुळे वनविभागाची परवानगी आवश्यक आहे. बामणोली येथेच ओळखपत्र दाखवून परमिट मिळते. सकाळी 7.30 ते 10 वाजेपर्यंतच बोटी सुटतात. त्यामुळे सकाळी 8 वाजेपर्यंत बामणोलीला पोहोचणे गरजेचे आहे. संध्याकाळी 5 वाजेपर्यंत परत येणे बंधनकारक आहे. किल्ल्यावर रात्री मुक्कामाला परवानगी नाही.

ट्रेकला किती वेळ लागतो

मेट इंदवलीहून किल्ल्यावर जाण्यासाठी सुमारे 6 ते 7 किलोमीटरचा ट्रेक आहे. चढायला 2.5 ते 3 तास लागतात. उतरायला 2 तास लागतात. एकूण ट्रेक 6 ते 7 तासांचा आहे. ट्रेक मध्यम ते अवघड श्रेणीतील आहे. सुरुवातीला साधी वाट आहे, पण नंतर चढण वाढते. वाटेत नागेश्वर मंदिर लागते. इथून उजवीकडे गेल्यास नागेश्वर, डावीकडे गेल्यास वासोटा किल्ला लागतो.

तिथे काय काय पाहायचे

वासोट्यावर गेल्यावर किल्ल्याचे भग्न अवशेष, तटबंदी, पाण्याची टाकी, महादेव मंदिर पाहायला मिळते. किल्ल्यावरून शिवसागर जलाशय, कोयना खोरे आणि बाबू कडा याचे अप्रतिम दृश्य दिसते. बाबू कडा हा वासोट्याचा सर्वात फेमस पॉइंट आहे. इथे उभे राहून खाली पाहिले की पाय लटपटतात. वाटेत वेगवेगळी झाडे, फुलपाखरे, पक्षी पाहायला मिळतात. नशीब चांगले असेल तर सांबर, माकडे दिसतात.

राहणे आणि खाणे सोय

किल्ल्यावर खाण्याची किंवा राहण्याची सोय नाही. त्यामुळे सोबत किमान 3 लिटर पाणी, टिफिन, बिस्किटे, फळे घेऊन जा. बामणोली गावात मात्र राहण्याची आणि जेवणाची सोय आहे. इथे होमस्टे, लॉज आणि लेकसाईड कॅम्पिंगची सुविधा आहे. स्थानिक लोकांनी बनवलेले पिठले-भाकरी, मासवडी, चिकन थाळी अतिशय प्रसिद्ध आहे. अनेक लोक एक दिवस आधी बामणोलीला जाऊन मुक्काम करतात आणि सकाळी लवकर ट्रेकला निघतात.

कधी जावे

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा वासोट्याला जाण्यासाठी सर्वात उत्तम काळ आहे. या काळात हवामान थंड, जंगल हिरवेगार असते. मार्चनंतर पाणी कमी होते आणि उन्हाचा त्रास होतो. पावसाळ्यात म्हणजे जून ते सप्टेंबरमध्ये हा ट्रेक बंद असतो.

काय काळजी घ्यावी

ट्रेकिंग शूज घाला. प्लास्टिकच्या बाटल्या, कचरा जंगलात टाकू नका. एकट्याने जंगलात जाऊ नका. गाईड सोबत घ्या. मोबाईलला नेटवर्क मिळणार नाही, त्यामुळे घरच्यांना आधीच कळवा. पावसाळ्यात जाऊ नका. लहान मुलांना आणि वयस्कर लोकांनी प्रकृती पाहूनच ट्रेक करावा.

जर तुम्हाला पुण्याजवळ एक दिवसात जंगल, बोट, इतिहास आणि अॅडव्हेंचर एकाच ठिकाणी अनुभवायचे असेल तर वासोटा किल्ला नक्की एकदा तरी करायलाच हवा.