आरोग्य : सकाळी 6 वाजता उठल्यापासून रात्री 11 वाजता झोपेपर्यंत एक स्त्री घरासाठी धावत असते. चहा, नाश्ता, डबा, मुलांचा शाळेचा अभ्यास, सासू-सासऱ्यांची औषधे, नवऱ्याचे कपडे, पाहुणे, किराणा, स्वयंपाक, भांडी, झाडू, कपडे. काम संपतच नाही. काम संपले असे वाटते, तोच दुसरे काम समोर उभे राहते.
आणि गंमत म्हणजे, हे काम करूनही तिला कधीच पगार मिळत नाही. कधीच सुट्टी मिळत नाही. कधीच प्रमोशन मिळत नाही. ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्या माणसाला रविवारची सुट्टी असते, पण गृहिणीला रविवार म्हणजे अजून जास्त काम. पाहुणे आले की अजून जास्त स्वयंपाक.
बाहेरून पाहणाऱ्यांना वाटते, ही तर दिवसभर घरीच असते, हिला काय काम. पण घरी असणेच ही तिची सगळ्यात मोठी शिक्षा होऊन बसते. कारण ती 24 तास घरातच असते. तिचे जग हे चार भिंतींच्या आतच संपून जाते. बाहेरचे जग, मित्र-मैत्रिणी, स्वतःची ओळख, हे सगळे हळूहळू मागे पडत जाते.
घरात माणसे असूनही एकटेपणा का वाटतो
घरात नवरा असतो, मुले असतात, सासू-सासरे असतात. पण तरीही अनेक गृहिणींना एकटे वाटते. याचे कारण म्हणजे घरात माणसे असतात, पण मन समजून घेणारे कोणी नसते.
तिने काय खाल्ले, तिला काय वाटते, तिला थकवा आला आहे का, तिला रडू येते आहे का, हे कोणी विचारत नाही. सगळे फक्त तिच्याकडून अपेक्षा करतात. जेवण वेळेवर हवे, कपडे इस्त्री केलेले हवेत, घर स्वच्छ हवे. पण तिच्या मनात काय चालले आहे, हे जाणून घ्यायला कोणाकडेच वेळ नसतो.
हळूहळू तिला स्वतःच्या घरातच परकेपणा वाटायला लागतो. मी फक्त काम करण्यासाठीच आहे का, माझी किंमत फक्त स्वयंपाक आणि भांड्यांपुरतीच आहे का, असा प्रश्न तिच्या मनात येऊ लागतो. आणि हाच प्रश्न तिच्या मनावर दडपण आणतो.
सततचे काम आणि मनावरचा ताण
गृहिणीचे काम कधीच संपत नाही, म्हणून तिचे मन कधीच मोकळे होत नाही. झोपेतही तिला उद्या काय स्वयंपाक करायचा, मुलांची फी भरायची आहे, हे आठवत राहते. या सततच्या विचारांमुळे तिला शांत झोप लागत नाही. कधी डोके दुखते, कधी अंग दुखते, कधी विनाकारण चिडचिड होते.
अनेक वेळा ती स्वतःवरच चिडते. मी का अशी चिडचिड करते, मी का रडते, मला काय झाले आहे, असे तिला वाटते. पण खरे तर तिला काहीच झालेले नसते. तिला फक्त थोडा आराम हवा असतो, थोडे प्रेम हवे असते, थोडे ऐकून घेणारे कोणीतरी हवे असते.
समाज म्हणतो, बाईने सहन करायचे असते. पण किती सहन करायचे. सहन करण्यालाही एक मर्यादा असते. मनात साचलेले दुःख जर वेळेवर बाहेर काढले नाही, तर ते नैराश्याचे रूप घेते. म्हणूनच आज अनेक गृहिणींना मानसिक थकवा, उदास वाटणे, कशातच मन न लागणे, असा त्रास होतो.
या एकटेपणावर मात कशी करावी, गृहिणींसाठी 5 सोप्या गोष्टी
1. दिवसातून अर्धा तास फक्त स्वतःसाठी ठेवा
हा वेळ कोणासाठीही नाही, फक्त तुमच्यासाठी. या वेळात तुम्हाला जे आवडते ते करा. गाणी ऐका, फिरायला जा, झाडांना पाणी घाला, काहीही करा. पण हा अर्धा तास तुमचा आहे, हे स्वतःला सांगा. घरचे काम अर्धा तास उशिरा झाले तरी चालते, पण तुमचे मन शांत राहणे जास्त गरजेचे आहे.
2. स्वतःला घरकामवाली समजू नका, घराची मालकीण समजा
तुम्ही फक्त काम करत नाही, तुम्ही घर चालवत आहात. तुमच्यामुळे घर चालते. हे काम जर बाहेरच्या माणसाकडून करून घेतले, तर महिना 20 ते 30 हजार रुपये लागतील. तुमचे काम अमूल्य आहे. त्यामुळे स्वतःला कमी समजू नका.
3. मनातले बोला, मनात ठेवू नका
तुम्हाला काय वाटते, हे नवऱ्याला, मैत्रिणीला किंवा आईला सांगा. मला थकवा आला आहे, मला थोडा आराम हवा आहे, असे सांगणे म्हणजे तक्रार करणे नाही. ते तुमचा हक्क आहे. मनातले बोलल्याने मन हलके होते. रडू आले तर रडा, रडण्यात लाज नाही.
4. घराबाहेरचे एक छोटे जग बनवा
रोज थोडा वेळ घराबाहेर जा. शेजारील मैत्रिणीशी गप्पा मारा, बचत गटात जा, मंदिरात जा, किंवा एखादा छोटासा छंद जोपासा. शिवणकाम, पापड, लोणचे, यूट्यूब, काहीही चालेल. घराबाहेरचे जग तुम्हाला तुमची ओळख परत मिळवून देईल.
5. सगळे परफेक्ट करण्याच्या मागे लागू नका
घर कधी कधी अस्ताव्यस्त राहिले तरी चालते. एक दिवस जेवणात भाजी कमी पडली तरी चालते. तुम्ही माणूस आहात, यंत्र नाही. स्वतःकडूनच जास्त अपेक्षा ठेवू नका. थोडे काम कमी करा, पण स्वतःला जास्त वेळ द्या.
घरच्यांसाठी एक महत्त्वाची गोष्ट
हा लेख फक्त गृहिणींसाठी नाही, तर त्यांच्या घरच्यांसाठी पण आहे. जर तुमच्या घरात आई, बायको, बहीण गृहिणी असेल, तर तिला दिवसातून एकदा तरी विचारा, आज तू कशी आहेस. तिच्या कामाचे कौतुक करा. आज जेवण छान झाले, घर छान ठेवतेस, असे दोन शब्द बोला. तुमचे दोन गोड शब्द तिचा सगळा थकवा घालवू शकतात.
तिला महागड्या भेटवस्तू नको असतात, तिला फक्त थोडे प्रेम आणि थोडी किंमत हवी असते. तिला पगार नको असतो, पण तिच्या कामाची जाणीव हवी असते.
शेवटी एकच सांगायचे आहे, गृहिणी म्हणजे घराचा आत्मा आहे. आत्मा दुखावला तर घर कधीच सुखी राहू शकत नाही. त्यामुळे स्वतःकडे दुर्लक्ष करू नका. तुम्ही आनंदी असाल, तरच घर आनंदी राहील.
वरील लेख हा सामान्य मानसिक आरोग्य माहितीसाठी आहे. तुम्हाला सतत उदास वाटत असेल, झोप येत नसेल, किंवा मनात नकारात्मक विचार येत असतील, तर जवळच्या डॉक्टरांचा किंवा मानसिक आरोग्य तज्ञांचा सल्ला नक्की घ्या.