भटकंती : तामिळनाडू राज्यातील रामेश्वरम हे ठिकाण हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र ठिकाणांपैकी एक मानले जाते. येथील श्री रामनाथस्वामी मंदिर हे 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. असे मानले जाते की येथे स्वतः प्रभू श्रीरामांनी शिवलिंगाची स्थापना केली होती. त्यामुळे या मंदिराला रामेश्वरम असे नाव पडले. रामेश्वरम म्हणजे रामाचा ईश्वर, म्हणजेच महादेव.
रामायणाशी जोडलेली कहाणी
रामायणानुसार, जेव्हा प्रभू श्रीराम लंकेला जाण्यासाठी निघाले होते, तेव्हा त्यांनी याच ठिकाणी समुद्र किनाऱ्यावर थांबून भगवान शंकराची पूजा केली होती. रावणाचा वध केल्यानंतर ब्रह्महत्येचे पाप लागले होते, त्यातून मुक्त होण्यासाठी श्रीरामांनी येथे शिवलिंग स्थापन करून पूजा केली.
यासाठी हनुमानजींना कैलास पर्वतावरून शिवलिंग आणायला पाठवले होते. पण हनुमानजींना यायला उशीर झाला. मुहूर्त निघून जाईल म्हणून सीता माईंनी वाळूचे शिवलिंग बनवले. श्रीरामांनी त्याचीच पूजा केली. यालाच रामलिंगम असे म्हणतात. थोड्या वेळाने हनुमानजी शिवलिंग घेऊन आले. त्यांनी आणलेल्या शिवलिंगाला विश्वलिंगम असे म्हणतात. आजही मंदिरात आधी विश्वलिंगमची आणि नंतर रामलिंगमची पूजा केली जाते.
जगातील सर्वात लांब कॉरिडॉर
रामेश्वरम मंदिर त्याच्या भव्यतेसाठी प्रसिद्ध आहे. या मंदिरात जगातील सर्वात लांब कॉरिडॉर म्हणजेच वरांडा आहे. हा कॉरिडॉर सुमारे 1200 मीटर लांब आहे. यात 1200 हून अधिक सुंदर खांब आहेत. या खांबांवर केलेले कोरीव काम पाहून पर्यटक थक्क होतात. मंदिराचे गोपुरम सुमारे 126 फूट उंच आहे. ते दुरूनच दिसते.
22 पवित्र तीर्थ कुंड
रामेश्वरम मंदिरात 22 पवित्र कुंड आहेत. यांना तीर्थम असे म्हणतात. अशी मान्यता आहे की या कुंडांमध्ये स्नान केल्याने सर्व पापे धुतली जातात आणि मन शुद्ध होते. यातील प्रत्येक कुंडाचे पाणी वेगळ्या चवीचे आहे, हीच येथील सर्वात मोठी आश्चर्याची गोष्ट आहे. काही कुंडांचे पाणी गोड आहे, तर काहींचे खारट आहे. भाविक आधी समुद्रात स्नान करतात आणि नंतर या 22 कुंडांमध्ये स्नान करून मगच दर्शन घेतात.
राम सेतू आणि धनुष्कोडी
रामेश्वरमपासून जवळच धनुष्कोडी हे ठिकाण आहे. येथूनच श्रीरामांनी वानरसेनेसोबत मिळून लंकेपर्यंत जाण्यासाठी राम सेतू बांधला होता. आजही समुद्रात या पुलाचे अवशेष दिसतात असे सांगितले जाते. धनुष्कोडी हे भारताचे शेवटचे टोक मानले जाते. येथून श्रीलंका फक्त 24 किलोमीटर अंतरावर आहे. येथील समुद्राचे दृश्य पाहण्यासाठी लाखो पर्यटक येतात.
चार धामपैकी एक धाम
रामेश्वरम हे चार धाम यात्रेपैकी एक आहे. बद्रीनाथ, द्वारका, पुरी आणि रामेश्वरम हे चार धाम आहेत. अशी मान्यता आहे की जोपर्यंत रामेश्वरमचे दर्शन होत नाही, तोपर्यंत काशीची यात्रा पूर्ण होत नाही. त्यामुळे काशीला जाणारे भाविक आधी रामेश्वरमला येऊन गंगाजल अर्पण करतात.
रामेश्वरमला जाण्यासाठी मदुराई हे जवळचे विमानतळ आहे. तेथून सुमारे 170 किलोमीटर अंतरावर रामेश्वरम आहे. चेन्नईवरून थेट ट्रेननेही जाता येते. रामेश्वरमला जाण्यासाठी समुद्रावर बांधलेला पंबन पूल हा भारतातील सर्वात प्रसिद्ध पूल आहे. ट्रेन या पुलावरून जाताना समुद्राचे दृश्य खूप सुंदर दिसते.
रामेश्वरम हे फक्त एक मंदिर नाही, तर ते श्रद्धा, इतिहास आणि निसर्ग यांचा सुंदर संगम आहे. एकदा तरी या पवित्र धामाला नक्की भेट द्यावी.
वरील माहिती धार्मिक मान्यता, रामायण आणि सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित आहे.