रंजक रोचक : देवाला सोनं चढवणं, दानपेटीत पैसे टाकणं हे आपल्या संस्कृतीत पूर्वीपासून चालत आलं आहे. पण तुम्हाला माहिती आहे का, भारतात अशी काही मंदिरे आहेत ज्यांची संपत्ती एखाद्या छोट्या देशाच्या अर्थसंकल्पापेक्षाही जास्त आहे. लोक नेहमीच विचारतात, जगातील सर्वात श्रीमंत मंदिर कोणते आहे, तिरुपती बालाजी की पद्मनाभस्वामी मंदिर. चला आज याच रहस्यावरून पडदा उठवूया.
जगातील सर्वात श्रीमंत मंदिर कोणते आहे
अधिकृत आकडेवारीनुसार जगातील सर्वात श्रीमंत मंदिर म्हणजे केरळमधील तिरुवनंतपुरम येथील श्री पद्मनाभस्वामी मंदिर. या मंदिराच्या तळघरात म्हणजे गुप्त तळघरांमध्ये इतका खजिना सापडला की संपूर्ण जग थक्क झाले. तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार या मंदिराची एकूण संपत्ती 1 लाख 20 हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. काही लोक तर ही संपत्ती 1 लाख 50 हजार कोटींपर्यंत असू शकते असे सांगतात. यामुळेच या मंदिराला जगातील सर्वात श्रीमंत मंदिर म्हटले जाते.
पद्मनाभस्वामी मंदिराच्या खजिन्यात काय सापडले
2011 साली सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशावरून जेव्हा या मंदिराचे 6 तळघरे उघडण्यात आली, तेव्हा जे दृश्य दिसले ते कोणाच्याही कल्पनेच्या पलीकडचे होते. या तळघरांमध्ये सोन्याचे दागिने, सोन्याच्या मूर्ती, सोन्याची नाणी, हिरे, माणिक, पाचू आणि मोत्यांचे हार सापडले. त्यामध्ये सोन्याचे 18 फूट लांब सोन्याचे हार, सोन्याचा मुकुट, सोन्याची भांडी, सोन्याचे सिंहासन आणि हजारो वर्षे जुनी सोन्याची नाणी होती. एका तळघरात तर सोन्याची नाणी इतकी होती की ती मोजण्यासाठी अनेक दिवस लागले. आजही या मंदिराचे एक तळघर, ज्याला B तळघर म्हणतात, ते उघडलेले नाही. असे म्हटले जाते की त्या तळघरावर नागांचा शाप आहे, ते उघडले तर मोठे संकट येईल. त्यामुळे ते तळघर आजही बंदच आहे. यामुळेच या मंदिराभोवती अनेक रहस्यमय कथा तयार झाल्या आहेत.
पद्मनाभस्वामी मंदिर इतके श्रीमंत कसे झाले
या मंदिराचा इतिहास खूप जुना आहे. त्रावणकोर राजघराण्याने अनेक शतके या मंदिराची सेवा केली. राजा मार्तंड वर्मा यांनी आपले संपूर्ण राज्यच या देवाला अर्पण केले होते. तेव्हापासून राजघराणे स्वतःला देवाचे सेवक मानत आले आहे. राजे लोकांनी युद्धात जिंकलेली संपत्ती, सोने आणि दागिने मंदिराला दान केले. याशिवाय दक्षिण भारतातील व्यापाऱ्यांनीही मंदिराला भरभरून दान दिले. हेच कारण आहे की शेकडो वर्षे हा खजिना वाढतच गेला.
मग तिरुपती बालाजी मंदिराची संपत्ती किती आहे
जर रोजच्या दानाच्या बाबतीत बोलायचे झाले, तर तिरुपती बालाजी मंदिर नंबर 1 आहे. आंध्र प्रदेशातील तिरुमला येथील हे मंदिर जगातील सर्वात जास्त दर्शन घेणारे मंदिर आहे. रोज इथे 70 हजार ते 1 लाख भक्त दर्शनाला येतात. या मंदिरात रोज सरासरी 3 ते 4 कोटी रुपयांचे दान येते. तिरुपती मंदिराकडे सध्या 12 हजार किलो पेक्षा जास्त सोने आहे, ज्याची किंमत 10 हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. याशिवाय मंदिराकडे बँकेत हजारो कोटी रुपयांच्या ठेवी आहेत. तिरुपती मंदिराला भक्त केस दान करतात, त्या केसांच्या विक्रीतूनही दरवर्षी शेकडो कोटी रुपये मिळतात. म्हणूनच रोजच्या उत्पन्नाच्या बाबतीत तिरुपती हे जगातील सर्वात श्रीमंत मंदिर आहे.
तिरुपती आणि पद्मनाभस्वामी यात फरक काय आहे
सोप्या भाषेत सांगायचे तर पद्मनाभस्वामी मंदिराकडे एकूण संपत्ती सर्वात जास्त आहे, कारण त्याच्याकडे शेकडो वर्षांचा गुप्त खजिना आहे. तर तिरुपती मंदिराला रोज सर्वात जास्त दान मिळते. एका मंदिराकडे जुना खजिना आहे, तर दुसऱ्या मंदिराकडे रोजचा ओघ आहे. म्हणूनच लोक दोन्ही मंदिरांना सर्वात श्रीमंत मंदिर म्हणतात.
भारतातील इतर श्रीमंत मंदिरे कोणती
भारतामध्ये फक्त ही दोनच मंदिरे श्रीमंत नाहीत. महाराष्ट्रातील शिर्डीचे साईबाबा मंदिर, मुंबईचे सिद्धिविनायक मंदिर, कर्नाटकातील कोल्हापूरचे महालक्ष्मी मंदिर नाही तर कर्नाटकातीलच धर्मस्थळ मंदिर, तामिळनाडूचे मीनाक्षी मंदिर आणि उत्तर प्रदेशातील काशी विश्वनाथ मंदिर यांनाही दरवर्षी शेकडो कोटी रुपयांचे दान मिळते. शिर्डीच्या साईबाबा मंदिरात तर भक्त सोने, चांदी आणि रोख रक्कम मोठ्या प्रमाणात दान करतात.
मंदिरांना मिळणारे दान कुठे वापरले जाते
अनेक लोकांना प्रश्न पडतो की मंदिरांच्या या पैशाचे काय होते. तिरुपती मंदिराच्या वतीने अनेक शाळा, कॉलेज, रुग्णालये आणि अन्नदान योजना चालवल्या जातात. रोज हजारो भक्तांना मोफत जेवण दिले जाते. पद्मनाभस्वामी मंदिराचा खजिना मात्र आजही सुप्रीम कोर्टाच्या देखरेखीखाली आहे. त्याचा वापर मंदिराच्या देखभालीसाठी आणि सुरक्षिततेसाठी केला जातो.
या मंदिरांबद्दल काही रोचक गोष्टी
पद्मनाभस्वामी मंदिरात भगवान विष्णू शेषनागावर पहुडलेल्या अवस्थेत आहेत. या मूर्तीची लांबी तब्बल 18 फूट आहे. तिरुपती मंदिरातील बालाजीच्या मूर्तीवर रोज लाखो रुपयांचे दागिने चढवले जातात. तिरुपतीला भक्ताने दिलेला एक रुपया जरी असला तरी तो देवाच्या चरणी अर्पण केला जातो, हीच श्रद्धा या मंदिरांना श्रीमंत बनवते.
म्हणूनच पुढच्या वेळी कोणी विचारले की जगातील सर्वात श्रीमंत मंदिर कोणते, तर उत्तर लक्षात ठेवा, एकूण संपत्तीत पद्मनाभस्वामी मंदिर नंबर 1 आहे आणि रोजच्या दानात तिरुपती बालाजी मंदिर नंबर 1 आहे.
माहिती सामान्य ज्ञान आणि विविध बातम्या, अहवालांवर आधारित आहे. मंदिरांच्या संपत्तीचे आकडे वेळेनुसार बदलू शकतात.