अध्यात्म : आज 6 नोव्हेंबर रोजी धनत्रयोदशी साजरी होत आहे. धनत्रयोदशी म्हटले की आपल्याला आठवते ते सोने-चांदीची खरेदी, नवीन भांडी, झाडू आणि दिवाळीची खरेदी. पण धनत्रयोदशीचा खरा अर्थ फक्त सोने खरेदी करणे नाही. धनत्रयोदशी हा आरोग्याच्या धनाचा सण आहे. या दिवशी धन्वंतरी देवाची पूजा केली जाते. धन्वंतरी देवाला आयुर्वेदाचे जनक मानले जाते.
धन्वंतरी देवाची कथा काय आहे
पौराणिक कथेनुसार समुद्र मंथनाच्या वेळी भगवान धन्वंतरी अमृत कलश घेऊन प्रकट झाले. त्यांच्या एका हातात अमृत कलश होता आणि दुसऱ्या हातात आयुर्वेदाचा ग्रंथ होता. त्यामुळेच धन्वंतरी देवाला आरोग्याचा देव मानले जाते. धनत्रयोदशीच्या दिवशी धन्वंतरी देवाचा जन्म झाला असे मानले जाते. म्हणून या दिवसाला धन्वंतरी जयंती असेही म्हणतात. या दिवशी धन्वंतरी देवाची पूजा केल्याने कुटुंबातील सर्वांना उत्तम आरोग्य लाभते अशी श्रद्धा आहे.
धनत्रयोदशीला धन्वंतरी पूजन कसे करावे
आज संध्याकाळी 6 वाजून 32 मिनिटांपासून ते रात्री 8 वाजून 31 मिनिटांपर्यंत धन्वंतरी पूजनाचा शुभ मुहूर्त आहे. या वेळेत घरात स्वच्छ ठिकाणी धन्वंतरी देवाचा फोटो किंवा मूर्ती ठेवा. समोर पाण्याने भरलेला कलश ठेवा. हळद-कुंकू, फुले, अक्षता वाहा. तुपाचा दिवा लावा. धने, गूळ याचा नैवेद्य दाखवा. घरातील सर्वांनी एकत्र बसून धन्वंतरी स्तोत्र किंवा धन्वंतरी मंत्राचा जप करावा. यानंतर घरातील वयोवृद्ध व्यक्तींचा आशीर्वाद घ्यावा.
आजच्या दिवशी आरोग्यासाठी काय करावे
धनत्रयोदशीच्या दिवशी आरोग्यासाठी काही सोप्या गोष्टी केल्यास वर्षभर आरोग्य चांगले राहते असे आयुर्वेदात सांगितले आहे. आजच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून कोमट पाणी प्या. घरात तुळशीच्या पानांचा काढा प्या. आज तेलकट आणि बाहेरचे जड जेवण टाळा. हलके आणि सात्विक जेवण करा. घरात कडुलिंब, तुळस, आवळा याची लागवड करणे शुभ मानले जाते. आजच्या दिवशी नवीन औषधे सुरू करणे किंवा डॉक्टरांकडून आरोग्य तपासणी करणेही शुभ मानले जाते. अनेक लोक आजच्या दिवशी आपल्या घरातील औषधांची पेटी स्वच्छ करतात आणि नवीन औषधे आणतात.
आयुर्वेदात धनत्रयोदशीचे महत्त्व काय आहे
आयुर्वेदात धनत्रयोदशीला विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी शरीर शुद्धीसाठी पंचकर्म, अभ्यंग स्नान, काढा पिणे याला महत्त्व दिले जाते. दिवाळीच्या दिवसात थंडी सुरू होते, त्यामुळे या काळात प्रतिकारशक्ती वाढवणे गरजेचे असते. त्यासाठी आजपासून आवळा, हळद, मध, तूप यांचा आहारात समावेश करावा असे आयुर्वेद तज्ज्ञ सांगतात. आजच्या दिवशी घरात धूप, कापूर जाळून वातावरण शुद्ध केले जाते.
आज धनाची पूजा करताना आरोग्याची प्रार्थना करा
आज आपण सोने, चांदी, पैसा याची पूजा करतोच, पण त्यासोबतच देवाकडे कुटुंबातील सर्वांच्या उत्तम आरोग्यासाठी प्रार्थना करा. कारण पैसा कितीही असला तरी आरोग्य नसेल तर त्याचा उपयोग नाही. म्हणूनच आजच्या दिवशी म्हणतात, आरोग्य हेच खरे धन आहे. धनत्रयोदशीच्या दिवशी घरातील आजारी व्यक्तीसाठी खास प्रार्थना केली जाते.
आज तुम्ही धन्वंतरी पूजन केले का, तुमच्या घरी कोणती परंपरा आहे, कमेंटमध्ये नक्की सांगा.