आरोग्य : आजकाल प्रत्येक घरात एक चित्र दिसते, पालक मुलांच्या उंची आणि ताकदीसाठी महागड्या हेल्थ ड्रिंक्स आणि प्रोटीन पावडर आणतात. टीव्हीवरील जाहिरात पाहून माझे मूल बारीक आहे, याने ताकद येईल या विचाराने डबेच्या डबे रिकामे केले जातात. पण बालरोग तज्ज्ञांनी या ट्रेंडबद्दल गंभीर इशारा दिला आहे.
जर मुलाला घरच्या साध्या आहारातून पुरेसे प्रोटीन मिळत असेल तर बाहेरून दिले जाणारे सप्लिमेंट्स हे औषध नाही तर विष ठरू शकते. गरज नसताना दिलेले अतिरिक्त प्रोटीन हे थेट मुलाच्या यकृत आणि किडनीवर हल्ला करते आणि भविष्यात मोठ्या आजारांना निमंत्रण देते.
खरंच गरज आहे का?
भारतातील बहुतांश घरांमध्ये रोजच्या जेवणात वरण, भात, दूध, दही, पोळी भाजी असते. यातूनच मुलांची प्रोटीनची गरज सहज पूर्ण होते. मग वेगळी पावडर कशाला? केवळ जाहिरातीच्या भुलभुलैय्याला बळी पडून शॉर्टकट शोधण्याच्या नादात आपणच आपल्या मुलांचे आरोग्य धोक्यात घालत आहोत.
भारतीय वैद्यकीय संशोधन परिषदेने सांगितल्यानुसार मुलांना रोज किती प्रोटीन लागते ते पाहा.
एक ते तीन वर्षाच्या मुलाला रोज फक्त 12.5 ग्रॅम प्रोटीन लागते.
चार ते सहा वर्षाच्या मुलाला रोज 16 ग्रॅम प्रोटीन लागते.
सात ते नऊ वर्षाच्या मुलाला रोज 29.5 ग्रॅम प्रोटीन लागते.
दहा ते बारा वर्षाच्या मुलाला रोज 39.9 ग्रॅम प्रोटीन लागते.
आता विचार करा, एक वाटी वरण, एक ग्लास दूध आणि एक उकडलेले अंडे यातूनच ही गरज पूर्ण होते. मग हजार रुपयांची पावडर कशासाठी?
सप्लिमेंट्सचे भयानक दुष्परिणाम
बाहेरून कृत्रिमरीत्या दिल्या जाणाऱ्या प्रोटीन पावडरमुळे लहान मुलांमध्ये अनेक तक्रारी वाढल्या आहेत.
किडनीवर अतिरिक्त ताण येतो. शरीरातील अतिरिक्त प्रोटीन बाहेर टाकण्यासाठी किडनीला दुप्पट काम करावे लागते. त्यामुळे लहान वयातच किडनीचे विकार जडू शकतात.
वजन वाढणे आणि लठ्ठपणा येतो. बाजारातील बहुतेक पावडरमध्ये प्रोटीनपेक्षा साखर जास्त असते. त्यामुळे मुलांमध्ये लठ्ठपणा आणि भविष्यात मधुमेहाचा धोका वाढतो.
पचन बिघडते. सतत प्रोटीन पावडर दिल्याने मुलांना बद्धकोष्ठता, पोटात गॅस धरणे आणि पोटदुखीचा त्रास सुरू होतो.
कृत्रिम रसायनांचा धोका असतो. अनेक सप्लिमेंट्समध्ये टिकवण्यासाठी केमिकल, प्रिझर्व्हेटिव्ह आणि कृत्रिम रंग वापरलेले असतात, जे लहान मुलांच्या शरीरासाठी अतिशय घातक आहेत.
महागड्या पावडरपेक्षा 5 स्वस्त आणि नैसर्गिक पर्याय
बाजारातील पावडर विसरा आणि रोजच्या जेवणात या 5 गोष्टी नक्की समाविष्ट करा.
दूध आणि दही. रोज सकाळ संध्याकाळ दोन ग्लास दूध, किंवा दही, पनीर हा प्रोटीनचा उत्तम स्रोत आहे.
डाळी आणि कडधान्ये. दररोज वेगवेगळ्या डाळींचे वरण आणि आठवड्यातून दोनदा मोड आलेली मटकी, मूग यांचा समावेश करा.
अंडी आणि चिकन. मांसाहार करणाऱ्या मुलांसाठी अंडी हा सर्वात स्वस्त आणि सुरक्षित प्रोटीनचा स्रोत आहे.
सुकामेवा आणि शेंगदाणे. मूठभर भाजलेले शेंगदाणे, बदाम किंवा शेंगदाणा चिक्की मुलांना आवडतेही आणि प्रोटीनही देते.
सोयाबीन. आठवड्यातून एकदा सोयाबीनची भाजी किंवा सोया वड्या नक्की बनवा. यात सर्वात जास्त प्रोटीन असते.
लक्षात ठेवा, कोणतेही सप्लिमेंट सुरू करण्याआधी एकदा आपल्या बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला नक्की घ्या. जाहिरातीवर नाही तर डॉक्टरांवर विश्वास ठेवा.