अध्यात्म : आज कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी आहे. यालाच करवा चौथ म्हणतात. आजच्या दिवशी विवाहित महिला आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी दिवसभर निर्जला उपवास करतात. संध्याकाळी चंद्राला अर्घ्य दिल्याशिवाय हा उपवास सोडला जात नाही. महाराष्ट्रात आता सगळीकडे हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.
आज चंद्र दिसण्याची वेळ काय आहे -
आज चंद्र थोडा उशिरा निघणार आहे. पुण्यात आज रात्री 8 वाजून 46 मिनिटांनी चंद्र दिसेल. मुंबईत 8 वाजून 52 मिनिटांनी दिसेल. नागपूर मध्ये 8 वाजून 29 मिनिटांनी दिसेल. नाशिक मध्ये 8 वाजून 48 मिनिटांनी दिसेल. कोल्हापूर मध्ये 8 वाजून 50 मिनिटांनी दिसेल. चंद्र दिसल्यानंतरच पूजा करून उपवास सोडावा. चंद्र दिसण्याआधी चुकूनही काही खाऊ नये.
करवा चौथ मागची पौराणिक कथा काय आहे -
यामागे दोन कथा सांगितल्या जातात. पहिली कथा करवा नावाच्या पतिव्रता स्त्रीची आहे. करवाचा पती नदीत आंघोळ करत असताना मगरीने त्याचा पाय पकडला. तेव्हा करवाने आपल्या पतिव्रता धर्माच्या शक्तीने मगरीला बांधून ठेवले आणि यमराजाला बोलावले. यमराजाने तिच्या पतीचे प्राण वाचवले आणि मगरीला मृत्युदंड दिला. तेव्हापासून सुहासिनी महिला आपल्या पतीच्या रक्षणासाठी हा उपवास करतात.
दुसरी कथा महाभारत काळातील आहे. जेव्हा अर्जुन तप करण्यासाठी निलगिरी पर्वतावर गेले होते तेव्हा पांडवांवर मोठे संकट आले होते. तेव्हा द्रौपदीने श्रीकृष्णाला मदतीसाठी हाक मारली. श्रीकृष्णाने द्रौपदीला करवा चौथचा उपवास करण्यास सांगितला होता. द्रौपदीने हा उपवास केल्याने पांडवांचे संकट दूर झाले होते. म्हणून हा उपवास पतीच्या रक्षणासाठी केला जातो असे मानले जाते.
पहिल्यांदाच उपवास करताय तर दिवसभरात काय करावे -
जर तुम्ही पहिल्यांदाच करवा चौथ करत असाल तर सकाळी लवकर उठावे. आंघोळ करून नवीन कपडे घालावे. सकाळी सासूने दिलेली सरगी खावी. सरगी म्हणजे फेणी, मिठाई, फळे आणि सुका मेवा. सरगी सूर्योदयापूर्वी खावी लागते. त्यानंतर दिवसभर काहीही खायचे नाही, पाणी पण प्यायचे नाही.
दिवसभरात कात्री, सुई, धारदार वस्तूंना हात लावू नये. झोपणे टाळावे. दिवसभर मनात पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करावी. दुपारी किंवा संध्याकाळी सगळ्या महिला एकत्र येऊन करवा चौथची कथा ऐकतात. कथेच्या वेळी हातात तांदूळ घ्यावे. संध्याकाळी सूर्यास्तापूर्वी पूजेची तयारी करावी.
पूजेच्या ताटात काय असावे - मातीचा करवा म्हणजे छोटा मडके, त्यात पाणी, त्यावर झाकण, गहू, हळदी कुंकू, फुले, मिठाई, आणि चाळणी. नवीन कपडे, मेहंदी, बांगड्या घालून तयार व्हावे.
चंद्राला अर्घ्य देताना कोणता मंत्र म्हणावा -
चंद्र दिसल्यानंतर चाळणीतून आधी चंद्र बघावा, मग चाळणीतूनच पतीला बघावे. त्यानंतर पतीने पत्नीला पाणी पाजून उपवास सोडवावा.
चंद्राला पाणी देताना हा मंत्र म्हणावा -
ओम सोमाय नमः
हा मंत्र म्हणत चंद्राला पाणी अर्पण करावे.
पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी हा मंत्र म्हणावा -
नमस्त्यै शिवायै शर्वाण्यै सौभाग्यं संतति शुभाम
प्रयच्छ भक्तियुक्तानां नारीणां हरवल्लभे
किंवा सोपा मंत्र म्हणायचा असेल तर -
ओम नमः शिवाय
मम पती दीर्घायुष्य कुरु कुरु स्वाहा
हा मंत्र 11 वेळा म्हणावा. मंत्र म्हणताना हातात अक्षता घ्यावी आणि पतीकडे बघून प्रार्थना करावी.
काय करू नये -
आजच्या दिवशी कोणाशीही भांडण करू नका. पांढरे कपडे घालू नका. काळे कपडे पण टाळा. लाल किंवा पिवळे कपडे शुभ मानले जातात. उपवासाच्या दिवशी कोणाचेही वाईट चिंतू नका. मन स्वच्छ ठेवा.
आजचा उपवास मनापासून केला तर पती पत्नीमधील प्रेम वाढते असे मानले जाते.